تشبیه مؤمن به زنبور عسل در کلام پیامبر(ص)

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، محمدعلی انصاری، مفسر قرآن کریم و صاحب تفسیر مشکاة در سلسله جلسات مجازی که از طریق کانال‌های منتسب به او منتشر می‌شود، با اشاره به پیوند میان استقامت در راه حق و نحوه گفتار، اظهار کرد: خداوند در سوره فصلت پس از توصیف کسانی که ایمان آورده و در مسیر توحید استقامت ورزیده‌اند، به یکی از مهم‌ترین شئون رفتاری آن‌ها یعنی کلام اشاره می‌کند.

انصاری با تأکید بر اینکه قرآن کریم بیان را مهم‌ترین ویژگی انسان می‌داند، افزود: خداوند در قرآن می‌فرماید «خلق الانسان علمه البیان»؛ این ویژگی، انسان را قادر می‌سازد تا مافی‌الضمیر و اندیشه خود را ابراز کند. برخلاف دیدگاه فلاسفه یونان که انسان را تنها حیوان ناطق می‌خواندند، بیان در نگاه قرآنی فراتر از نطق است و نقشی اساسی در سعادت و هدایت بشر ایفا می‌کند.

این مفسر قرآن کریم با اشاره به درجات کلام در قرآن بیان کرد: خداوند در کلام خود مقوله حُسن را مطرح می‌کند تا نشان دهد سخن می‌تواند به دو دسته نیکو و ناپسند تقسیم شود. اما در آموزه‌های نبوی (ص)، سطح این توصیه ارتقا می‌یابد؛ آنجا که به پیامبر دستور می‌دهد به بندگان بگوید «یقولوا التی هی أَحسَن»؛ یعنی سخنی بگویند که نه تنها حسن، بلکه أَحسَن (نیکوترین) باشد.

وی با تأکید بر مفهوم کلام طیب گفت: قرآن کریم کلامِ مومن را طیب (پاکیزه) می‌داند؛ کلامی که به سوی خداوند صعود می‌کند و نقطه مقابل آن سخن خبیث است. برخی مفسران آیه «الطیبات للطیبین» را ناظر به همین حقیقت دانسته‌اند که کلام انسان، بازتاب ضمیر او است.

انصاری با استناد به روایتی از پیامبر اکرم(ص) در توصیف مومن، بیان کرد: ایشان مومن را به زنبور عسل تشبیه می‌کند؛ زنبوری که جز در جای پاک نمی‌نشیند، جز شهد ناب نمی‌خورد و جز عسلِ شفابخش تولید نمی‌کند. مومن نیز در مجالست، تغذیه روح و جسم، و سخن گفتن، تنها به دنبال طیبات است و از دهان او جز کلام پاکیزه بیرون نمی‌آید.

صاحب تفسیر مشکاة گفت: کلامِ احسن، دو جنبه محتوایی و قالبی دارد. از نظر محتوا باید عاری از لغو و قبح باشد و از نظر قالب نیز، همان‌طور که خداوند قرآن را در زیباترین قالب‌های بیانی نازل کرده است، کلام مومن نیز باید از حیث ساختار و بیان، دارای اتقان و زیبایی باشد.