یک پژوهشگر دینی مطرح کرد
فضای مجازی؛ منشأ سردرگمی نسل جوان
حجتالاسلام والمسلمین روحالله نامنی گفت: جوان امروز پرسشگر است، اما وقتی پاسخ سؤالات خود را در مدرسه و خانواده نمییابد، به فضای مجازی پناه میبرد و در آنجا نیز بهدلیل مواجهه با اطلاعات نادرست و پاسخهای غیرتخصصی، بیش از پیش دچار حیرت و سردرگمی میشود.
تبلیغ دینی در جامعه امروز در قالبهای سنتی همچون منبر و جلسات حضوری و همچنین در شیوههای نوینی مانند فضای مجازی و ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی، ضرورتی انکارناپذیر است؛ با این حال، ورود افراد غیرمتخصص به عرصه پاسخگویی دینی در فضای مجازی و ارائه مطالب بدون پشتوانه علمی، موجب انتشار اطلاعات نادرست و گاه مغایر با مبانی دینی شده است.از سوی دیگر، برخی مخاطبان استفاده از نسخههای دیجیتال را جایگزین مراجعه به منابع اصلی میکنند که در این صورت بهجای رفع ابهامهای ذهنی، بر پیچیدگی مسائل افزوده میشود؛ همچنین گرهخوردن برخی موضوعات دینی با اغراض و جهتگیریهای سیاسی از دیگر آسیبهایی است که میتواند بر تلقی نسل جوان از دین اثر منفی بگذارد.
نسل جوان امروز بیش از هر چیز در پی یافتن نسبت دین با زندگی معاصر و پیشرفت است و در این میان اگر پاسخهای دقیق، منطقی و متناسب با نیازهای روز به پرسشهای آنها داده نشود، زمینه برای رجوع آنان به منابع نامعتبر و برداشتهای نادرست فراهم میشود. در همین راستا خبرنگار ایکنا از خراسانرضوی با حجتالاسلام والمسلمین روحالله نامنی، پژوهشگر دینی به گفتوگو پرداخته است که در ادامه میخوانیم؛
ایکنا ـ چرا موضوع تبلیغ دینی در جامعه امروز تعیینکننده است و مهمترین چالشهای این حوزه را در چه میدانید؟
در گذشته، تبلیغ دینی بیشتر از طریق جلسات فرهنگی و محافل حضوری انجام میشد و اکنون این جلسات با شکلها و قرائتهای متنوعی ادامه دارد. در کنار این شیوهها، امروز با پدیدههایی مانند فضای مجازی و هوش مصنوعی نیز مواجه هستیم که هر یک در حوزه انتقال مفاهیم دینی نقشآفرین شدهاند که همین تنوع و گاه تضاد در محتواها، یکی از چالشهای جدی در حوزه تبلیغ دینی است و میتواند مخاطب را دچار ابهام کند.
امروز فضای مجازی بر جهان حاکم شده و دسترسی به اطلاعات نسبت به گذشته بسیار تغییر کرده است. متأسفانه برخی از افراد به منابع اصلی مراجعه نمیکنند و صرفاً با شنیدن یا دیدن دیدگاههای مختلف در فضای مجازی، قضاوت میکنند. در این میان، افرادی نیز درباره مسائل دینی اظهار نظر میکنند که تخصص، آگاهی و تبحر کافی در این حوزه ندارند؛ در نتیجه، پاسخهایی ارائه میشود که گاه با حقیقت و اصل آموزههای دینی در تعارض است و همین امر، بهویژه نسل جوان را دچار سردرگمی میکند.
ایکنا ـ با توجه به پررنگشدن تبلیغ دینی در فضای مجازی، چه تفاوتی میان این شیوه و روشهای سنتی مانند منبر و سخنرانی وجود دارد؟ شما کدامیک را مؤثرتر میدانید؟
طبیعتاً هر دورهای را باید با شرایط خاص خود سنجید، برای نمونه در روزگار کنونی برخی افراد نسخه PDF یک کتاب را بر نسخه چاپی آن ترجیح میدهند و این موضوع میتواند نشانهای از اثرگذاری شدید فضای مجازی بر انتخابهای ما باشد؛ بنابراین این فضا در عین حال که میتواند مفید باشد، مشکلاتی را نیز به همراه دارد.
برای نمونه ممکن است فرد در فضای مجازی با محتوایی مواجه شود که بخشی از گرههای ذهنیاش را باز کند یا به پرسشهایش پاسخ دهد، اما در مواردی نیز نهتنها پاسخی دریافت نمیکند، بلکه پرسشها و ابهامهای تازهای نیز برای او ایجاد میشود. در جامعه امروز تبلیغ دینی هم به شکل سنتی و هم به شکل نوین لازم است و برای موفقیت در این عرصه، باید هر دو شیوه را در کنار یکدیگر مورد توجه قرار داد.
ایکنا ـ برخی معتقد هستند تبلیغ دینی امروز جنبه سیاسی پیدا کرده است؛ آیا این مسئله به نفع این حوزه بوده یا به آن آسیب زده است؟
طبیعی است هنگامیکه در تبلیغ دینی جهتگیری علیه گروه، شخص یا حکومت خاصی وجود داشته باشد، مشکلاتی پدید آید، اما اگر محور سخن امر به معروف و نهی از منکر باشد، بیتردید در مسیر درست حرکت کردهایم؛ برای نمونه مسئله حجاب، حکمی دینی است و نباید آن را سیاسی تلقی کرد.
در واقع، احکام دینی زمانی رنگ و بوی سیاسی به خود میگیرند که برخی افراد برای جلب رأی یا کسب حمایت گروهی خاص، برداشتهای ابزاری از دین ارائه دهند. این رویکرد درست نیست و لازم است مرز میان دین و بهرهبرداریهای سیاسی از آن حفظ شود.
ایکنا ـ به نظر شما مهمترین دغدغههای نسل جوان در مواجهه با دین چیست؟ با توجه به اینکه برخی جوانان معتقدند دین با زندگی مدرن سازگار نیست؛ این مسئله را چگونه تحلیل میکنید؟
متأسفانه به جوان امروز اینگونه القا شده است که اگر دیندار باشد، نمیتواند پیشرفت کند و از سوی دیگر در بخشهایی از جامعه نیز نوعی فضای غیردینی شکل گرفته است و این در حالی است که نسل امروز، نسلی پرسشگر بوده و سؤالات فراوانی دارد، اما این پرسشها نهتنها در مدرسه پاسخ داده نمیشود، بلکه در برخی کتابها بهصورت دقیق به آنها پرداخته نشده است، همچنین بسیاری از جوانان نیز نیاموختهاند که برای یافتن پاسخ، به افراد آگاه و متخصص مراجعه کنند.
بنابراین جوانان به شبکهها و ارتباطات مجازی روی میآورند و همین موضوع مشکلساز میشود؛ زیرا امروز افرادی بدون برخورداری از صلاحیت علمی لازم، میکوشند از دین سخن بگویند و با توجه به اینکه نمیتوانند پیام دین را درست منتقل کنند، جوان با ابهام و سردرگمی بیشتری روبهرو میشود.
همچنین رسانهها نیز در شکلدهی به نگاه جوانان نسبت به دین مؤثر هستند. هنگامیکه تصویر نادرستی از افراد مذهبی ارائه میشود، جامعه نسبت به دین بدگمان شده و این تصور نادرست شکل میگیرد که دین با پیشرفت و زندگی امروزی سازگار نیست.
انتهای پیام 
