الگوی مشترک امام حسن(ع) و امام رضا(ع)؛ عزتمداری و حفظ دین در سختترین شرایط
حجتالاسلام سید مسعود عمرانی با تشریح سیره سیاسی و اجتماعی امام حسن(ع) و امام رضا(ع)، گفت: هر دو امام در شرایط متفاوت تاریخی، با تکیه بر عقلانیت، عزتمداری و حفظ اصول دین، راهبردی متناسب با زمانه برگزیدند و سیره آنان میتواند برای مواجهه با چالشهای امروز الهامبخش باشد.
حجتالاسلام سید مسعود عمرانی، عضو هیئتعلمی دانشگاه فرهنگیان مشهد، در گفتوگو با ایکنا خراسان رضوی، با اشاره به اهمیت الگو گرفتن از سیره سیاسی-اجتماعی امام حسن (ع) و امام رضا (ع) اظهار کرد: در سیره سیاسی-اجتماعی امام حسن (ع)، صلح ایشان با معاویه مورد توجه است که این مسئله، نه عقبنشینی، بلکه یک مدیریت راهبردی هوشمندانه بود.
وی ادامه داد: این اقدام با هدف حفظ کیان اسلام و شیعیان در شرایط نابرابر، الگوی صلح عزتمندانه را برای زمانی که مبارزه نظامی ممکن نیست، ترسیم میکند. ایشان سیاست را رعایت حقوق خدا، مردم و اموات معنا کردند که ناظر بر عدالت و مسئولیتپذیری حاکمان است.
عمرانی افزود: امام حسن (ع) با دانش عمیق و بینش وسیع، شرایط را ارزیابی کردند و به این نتیجه رسیدند که جنگ در آن زمان به نفع شیعیان نیست. بنابراین، با امیرالمؤمنین معاویه (از دشمنان بزرگ) صلح کردند تا از خون شیعیان نجات یابند و زمینهسازی برای دوران بهتری انجام دهند.
عضو هیئتعلمی دانشگاه فرهنگیان مشهد گفت: ایشان در برخورد با دشمنان، خود را بزرگ نشان دادند و هرگز به قبح کارهای ناشایست رضایت ندادند. در عین حال، با مهربانی و ادب، حتی با کسانی که دشمن ایشان بودند، رفتار میکردند. امام حسن (ع) بعدها پس از پایان حکومت معاویه و روی کار آمدن یزید، در برابر یزید نیز با صبر و گذشت رفتار کردند و حتی پنهانی به مردم کمک میکردند.
وی تصریح کرد: امام حسن (ع) از یکسو به مردم درس میدادند و از سوی دیگر، با علمای زمان خود در ارتباط بودند و دانش را ارج مینهادند.
این استاد دانشگاه در ادامه به بیان نمونههایی از سیره عملی امام حسن (ع) اشاره کرد و گفت: امام حسن (ع) با امضای صلحنامه با معاویه، از شیعیان نجات یافتند و خون بسیاری از آنها را نریختند. این اقدام، یکی از بزرگترین مظاهر عفت نفس و عقلانیت ایشان است. امام (ع) علیرغم داشتن ثروت و موقعیت بالا، همواره به فقرا و نیازمندان کمک میکردند و هیچگاه به دنیای مادی چشم ندوخته بودند. ایشان در مسجد کوفه و سایر مکانها، با مردم سخن میگفتند و به سؤالات آنها پاسخ میدادند و راه حق را به آنها نشان میدادند.
عمرانی بیان کرد: سیره امام حسن مجتبی (ع) الگویی کامل از صلحطلبی، عقلانیت، اخلاق و گذشت است. ایشان با درک شرایط زمانه، بهترین راه را برای حفظ اسلام و شیعیان انتخاب کردند و با مهربانی و ادب، حتی در برابر دشمنان خود رفتار کردند. سیره ایشان، درس بزرگی برای همه مسلمانان است که باید در شرایط سخت، با صبر و عقلانیت، مسیر حق را ادامه دهند.
وی درباره سیره سیاسی-اجتماعی امام رضا(ع) اظهار کرد: در فضای اختناق هارونالرشید و سپس ولایتعهدی اجباری توسط مأمون، امام (ع) استقلال سیاسی خود را حفظ کردند و از این موقعیت برای ترویج معارف ناب اسلامی بهره بردند. این سیره، الگوی مقاومت فرهنگی و حفظ هویت در دل نظامهای جائر و همچنین نه گفتن به قدرت ظاهری فریبنده را به ما میآموزد.
عمرانی تصریح کرد: امام رضا (ع)، دورهای را طی کردند که ایران در آستانهٔ تغییرات بزرگی قرار داشت و خلافت عباسی تحت تأثیر نفوذ خاندان عباسی و گروههای مختلف قرار گرفته بود. ایشان در این شرایط، با استراتژیهای هوشمندانهای، هم به دنبال احیای دین و اخلاق بودند و هم سعی میکردند زمینههای مشروعیتبخشی به حکومت آینده را فراهم کنند.
عضو هیئتعلمی دانشگاه فرهنگیان مشهد با اشاره به ویژگیهای بارز سیره سیاسی امام رضا (ع) افزود: برخلاف برخی که انتظار داشتند امام در برابر حکومت عباسی با زور و شمشیر بجنگند، ایشان از روشهای دیپلماتیک و گفتوگو استفاده کردند. این روش به ایشان اجازه داد بدون خونریزی، اصول دین را در برابر استبداد حفظ کنند و به شیعیان امید دهند.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: امام رضا (ع) با حضور در دربار مأمون و پاسخگویی به سؤالات او، سعی کردند نشان دهند که حتی اگر حکومتی بر اساس ظلم استوار باشد، میتوان با روشهای منطقی و اخلاقی، آن را اصلاح کرد. این کار، زمینهای برای پذیرش ایشان به عنوان مرجعیت سیاسی در آینده فراهم آورد.
وی افزود: امام هشتم شیعیان، اگرچه از روشهای صلحآمیز استفاده میکردند، اما هرگز در برابر احکام اسلام و اصول دینی عقبنشینی نکردند. ایشان با استدلالهای منطقی، به چالش کشیدن حکومتهای ظالم را ادامه میدادند و مردم را به رعایت اصول دین فرامیخواندند.
عمرانی در ادامه به بیان ویژگیهای بارز سیره اجتماعی ایشان پرداخت و اظهار کرد: امام رضا (ع) در مدینه و خراسان، مراکز علمی متعددی را تأسیس کردند و دانشمندان و طلبهها را به خود جلب کردند. این مراکز، نهتنها به رشد علمی کمک کردند، بلکه باعث گسترش نفوذ فکری شیعه در میان مردم شدند. ایشان بهطور مداوم با فساد اداری، ریاکاری و انحرافات اجتماعی مبارزه میکردند. از جمله، آنها به مردم توصیه میکردند که در برابر ظلم سکوت نکنند و به حقوق خود پایبند باشند. امام رضا (ع) به فقرا و نیازمندان توجه داشتند و سعی میکردند با راهکارهای عملی، مشکلات مردم را حل کنند. ایشان به مردم توصیه میکردند که به همنوعان خود کمک کنند و از حقوق یکدیگر دفاع کنند.
این استاد دانشگاه گفت: امام رضا (ع) با حضور در دربار مأمون و پاسخگویی به سؤالات او، نهتنها به دنبال تغییر حکومت نبودند، بلکه سعی میکردند نشان دهند که حتی در شرایط سخت، میتوان با روشهای منطقی و اخلاقی، اصول دین را حفظ کرد. ایشان در مدینه و خراسان، مدارس و مساجد متعددی را تأسیس کردند و دانشمندان و طلبهها را به خود جلب کردند. این مراکز، نهتنها به رشد علمی کمک کردند، بلکه باعث گسترش نفوذ فکری شیعه در میان مردم شدند. امام رضا(ع) بهطور مداوم با فساد اداری، ریاکاری و انحرافات اجتماعی مبارزه میکردند. از جمله، آنها به مردم توصیه میکردند که در برابر ظلم سکوت نکنند و به حقوق خود پایبند باشند.
انتهای پیام
