لزوم پرداختن به بعد اجتماعی روزه جهت فرهنگ‌سازی سبک زندگی دينی

گروه انديشه: یک مدرس حوزه و دانشگاه با بيان اينكه روزه عبادتی چند بعدی است، گفت: افطار كردن روزه‌داران حتی با نيمی خرما بنا به فرموده رسول اكرم(ص) و سنت ايشان توجه به بعد اجتماعی روزه‌داری و فرهنگ‌سازی سبک زندگی دينی و اسلامی در جامعه است.

حجت‌الاسلام محمدعلی فيض‌آبادی، استاد حوزه و دانشگاه در گفت‌وگو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) شعبه خراسان رضوی، با بيان اينكه روزه عبادتی چند بعدی است كه ابعاد مختلف فردی، اجتماعی، جسمی و معنوی وجود انسان را در بر می‌گيرد، اظهار كرد: به عنوان نمونه پيامبر اكرم(ص) توصيه به افطاری‌دادن روزه‌داران حتی با نيمی خرما كرده‌اند و اين امر به جهت اهميت توجه به عموم جامعه و بعد اجتماعی در روزه است تا فرهنگ كمك به ديگران، صله رحم، احسان و نيكوكاری در همه امور حاكم شود و احترام و تكريم از فقرا و نيازمندان صورت گيرد.

وی در مورد عادی شدن روزه‌خواری برای برخی از افراد در سطح جامعه، گفت: در اين زمينه بايد ابتدا انديشه افراد را اصلاح كرد و اهميت اين امور، مسائل و ارزش‌های دينی را آموزش داد؛ زيرا برخورد قانونی و مجازات كردن آنهايی كه به اين امر مبادرت می‌كنند، خيلی كارساز نبوده و بايد از امور پيشگيرانه، بازدارنده و فرهنگ‌سازی در جامعه بهره گرفت و كار ايمانی كرد تا تمام رفتارها و اعتقادات ما به معنای واقعی نشاگر سبك زندگی دينی و اسلامی شود.

اين استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به حضور زائران در ماه مبارك رمضان در مشهد مقدس، بيان كرد: زائران وقتی وارد مشهد می‌شوند به جهت احترام به اين ماه مبارك و روزه‌داری ديگران نبايد در ملاء عام اقدام به روزه‌خوری كنند و رعايت اين موضوع به جهت اعتقادی و اخلاقی مهم است زیرا احترام به شعائر دينی، مومنان و ارزش‌مندی روزه‌داری است.

فيض‌آبادی با بيان اينكه روزه بركات اجتماعی فراوانی دارد، افزود: از ديگر ابعاد روزه دقت در روزه بودن همه اعضاء و جوارح و پرهيز از آلودگی به گناه است.

اين استاد حوزه دانشگاه با بيان اينكه در قرآن كريم به يك فلسفه روزه و در روايات به چند مورد آن اشاره شده است، اظهار كرد: در قرآن آيه 183 سوره بقره «یَا أَیُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَیْكُمُ الصِّیَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ؛ اى كسانى كه ايمان آورده ‌ايد روزه بر شما مقرر شده است همان گونه كه بر كسانى كه پيش از شما [بودند] مقرر شده بود باشد كه پرهيزگارى كنيد»، روزه زمينه ‌ساز تقوا بيان شده است، زيرا تقوا يعنی وجود اراده‌ای در درون انسان كه او را از گناه و خطا مهار می‌كند، بنابراين بايد در تمامی عرصه‌های وجودی زندگی انسان تقوا حاكم شود و از اين جهت قرآن فلسفه روزه را تمرين و زمينه‌ساز رسيدن به تقوا معرفی می‌كند.

روزه سبب انسان‌سازی و یادآوری قیامت می‌شود

فيض‌آبادی تصريح كرد: براساس روايتی از ائمه(ع)، خداوند روزه را واجب كرد تا انسان ذلت خود را احساس كند، زيرا اين امر سبب انسان‌سازی، دوری از غرور، يادآوری قيامت و فهميدن گرسنگی و فقر می‌شود بنابراين تا آدمی اين سختی‌ها را متحمل نشود، طعم آن را نمی‌فهمد.

وی ابزار كرد: جهت توجه به روزه‌ اولی‌ها، برگزاری جشن تكليف و تشويق و احترام آنان با شيوه‌های مختلف، جذاب، ظريف و دقيق مهم و اثربخش است و اولين سال روزه گرفتن آنان را خاطره‌انگيز می‌كند، البته در اين زمينه كار ارزشی جدی صورت نگرفته و بايد ماندگار عمل كرد، زيرا بی‌تفاوتی و خشن برخورد كردن نسبت به سختی كه در اين امر تحمل می‌كنند، اثرات بسيار منفی دارد.

اين استاد حوزه و دانشگاه اضافه كرد: براساس آيه 158 سوره بقره «شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِیَ أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِّلنَّاسِ و َبَیِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَى و َالْفُرْقَانِ فَمَن شَهِدَ مِنكُمُ الشَّهْرَ فَلْیَصُمْهُ و َمَن كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَیَّامٍ أُخَرَ یُرِيدُ اللّهُ بِكُمُ الْیُسْرَ و َلاَ یُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ و َلِتُكْمِلُواْ الْعِدَّةَ و َلِتُكَبِّرُواْ اللّهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ؛ ماه رمضان[همان ماه] است كه در آن قرآن فرو فرستاده شده است[كتابى ] كه مردم را راهبر و [متضمن] دلايل آشكار هدايت و [ميزان] تشخيص حق از باطل است پس هر كس از شما اين ماه را درك كند بايد آن را روزه بدارد و كسى كه بيمار يا در سفر است [بايد به شماره آن] تعدادى از روزهاى ديگر [را روزه بدارد] خدا براى شما آسانى مى‏خواهد و براى شما دشوارى نمى‏خواهد تا شماره [مقرر] را تكميل كنيد و خدا را به پاس آنكه رهنمونيتان كرده است به بزرگى بستاييد و باشد كه شكرگزارى كنيد»، تنها ماهی كه از آن در قرآن نام برده شده ماه مبارك رمضان است و قرآن اين ماه را ماه روزه و قرآن معرفی می‌كند، لذا از آن جهت كه وجود تقوا سبب بهره‌مندی بهتر از كلام الهی می‌‌شود و روزه هم عامل افزايش تقوا است، بنابراين بهرمندی انسان از قرآن را بالا می‌برد.

فيض‌آبادی با اشاره به ارزش‌گذاردن مضاعف به شبهای قدر و بهره‌مندی بيشتر از اين خوان گسترده رحمت الهی، اضافه كرد: همچنين بسيار دعا كردن در اين ماه اهميت ويژه‌ای دارد، زيرا خداوند متعال در حديث قدسی می‌فرمايد: «اگر دعای شما بندگان نباشد ما به شما اعتنا نمی‌كنيم» بنابراين در همه لحظات گرانقدر اين ماه سحر، افطار و ديگر اوقات نبايد از اين امر مهم و تأثيرگذار غفلت كرد، زيرا رمضان يعنی تابش رحمت خداوند بر آدمی به گونه‌ای كه گناهان و زشتی‌های وجود انسان ذوب می‌شود و دعا كردن بسيار در بخشش زشتي‌ها در اين ماه رحمت موثر است.