مسجد اعظم؛ ميراث جاودان آيتاللهالعظمی بروجردی (ره)
آيتاللهالعظمی بروجردی مرجع بزرگ جهان تشيع علاوه بر مقام مرجعيت و زعامت حوزه تلاشهای تبليغی و عمرانی زيادی از جمله ساخت مسجد در ايران و ديگر كشورها داشته است و مسجد اعظم قم يكی از ميراثهای ماندگار ايشان است.
گروه حوزههای علميه: آيتاللهالعظمی بروجردی مرجع بزرگ جهان تشيع علاوه بر مقام مرجعيت و زعامت حوزه تلاشهای تبليغی و عمرانی زيادی از جمله ساخت مسجد در ايران و ديگر كشورها داشته است و مسجد اعظم قم يكی از ميراثهای ماندگار ايشان است.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا) مسجد اعظم يكی از قديمیترين، بزرگترين و زيباترين بنای تاريخی فقيه برجسته حضرت آيتالله العظمی حاج آقا حسين طباطبايی بروجردی(ره) در قم است كه همه روزه پذيرای جمعيت زيادی از زوار برای برپايی نماز است.
مجاورت بارگاه ملكوتی حضرت معصومه (ع)، معماری بینظير و تدريس درسهای سنگين حوزه توسط مراجع بزرگ حوزه، از جمله عللی است كه اين مسجد عظيم را حائز اهميت میكند. اين مسجد بزرگ كه امروزه مركزيت حوزه مقدسه است، دارای مساحت 12 هزار متر مربع است؛ عدم وجود مكانی برای برپايی نماز، مراسم اعياد، وفيات و محصور كردن اين بارگاه ملكوتی با قبرستانهايی در اطراف آن از انگيزه ساخت چنين مسجد باشكوهی توسط مرحوم آيتاللهالعظمی حاج آقاحسين طباطبايی بروجردی(ره) بوده است.
آن مرجع تقليد بزرگ بر اين باور بودند كه در جوار كريمه اهلبيت (س) بايد مسجدی هم شأن مسجد گوهرشاد نسبت به بارگاه حضرت رضا(ع) وجود داشته باشد لذا مرحوم بروجردی در زمان حيات خود با تمليك و خريداری منازل و بازارهای اطراف حرم در سال 1333 كلنگ ساخت اين مسجد را در محلی كه محراب شبستان زيرگنبد است با دستان مبارك خود بر زمين میزنند.
اين مسجد را مثلثی تشكيل میدهد كه ضلع جنوبی آن در حدود 120 متر و قاعده آن شايد به ده متر هم نمیرسد اما با دقت نظر مرحوم حاج حسين لرزاده يكی از معروفترين معماران آن عصراست كه اين بنای باشكوه را با وجود چنين مشكلی، با اين دقت نظر به انجام رساندند؛ ساخت اين مسجد كه در سال 1339 خاتمه میيابد، از معماری و كاشیكاری هنرمندانهای برخوردار است.
گنبد مسجد با مساحتی قريب 1460متر، گنبد بسيار بزرگی در دنيای شيعه است؛ كاشی كاری محراب وگنبد كه از آثار قديم كاشی كاری در ايران است خود، ميراث فرهنگی امروز است. زير گنبد و ايوان مصنوعه دو گوشواره دو شبستان است كه مجموع مسجد را تشكيل میدهد؛ بيرون شبستان دو ايوان قرار گرفته كه جزء مسجد است؛ ساختمان مخزن كتابخانه و سالنهای مطالعه و ايوان كوچك، وضوخانه و حوضخانه در غرب مسجد قرار گرفته است (كه امروزه در طرح جديد تخريب شده و در ضلع ديگر ساخته میشود) جنوب مسجد علاوه بر شبستان نسبتاً بزرگی كه نمای مسجد است، دارای راهرويی است كه بعد از ورود به محوطه كوچكی سالن نهار خوری بزرگی قرار دارد؛ آبدارخانه، كشيك خانه، چاه آب و حوض زيبايی كه در كنار چاه تهيه شده، مجموع ساختمانهای مسجد است و مرقد مطهر ايشان نيز در ضلع غربی مسجد اعظم بنا بر سفارش و وصيت ايشان واقع شده است.
آيتالله علوی بروجردی، نوه ايشان كه از اساتيد برجسته حوزه علميه قم به شمار میرود در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا) گفت: اين مكان قبلاً خانه كوچكی به مساحت 60 متر مربع بود كه از مال شخصی آيتالله بروجردی خريداری شده و بعد از مشخص كردن محل دفن خود، باقی زمينها را وقف مسجد كردند و هميشه میفرمودند از آنجا كه اين مكان راهروی ورود به حرم مطهر است، مرا در اين مكان دفن كنيد تا خاك كفش زوار، روی قبر من باشد.
وی افزود: بعد از رحلت اين عالم ربانی، بنا بر وقفنامه تنظيم شده كه از طرف حضرت آيتاللهالعظمی بروجردی، اكبر اولاد ذكور با تقدم طبقه اول بر طبقه ثانی توليت اين مسجد را بر عهده دارند، حجتالاسلام والمسلمين محمدحسن طباطبايی بروجردی، پسر بزرگوار ايشان كار نيمه تمام ايشان را بر عهده گرفته و به فرجام رساندند؛ تاسيس كتابخانهای در ضلع غربی مسجد، ديگر يادگاری آن مرحوم فقيد است، در زمان ايشان، مديريت اين كتابخانه به مرحوم حجتالاسلام والمسلمين حاج ابوالقاسم دانش آشتيانی محول شده بود كه در آن زمان مجموع ده هزار جلد كتاب را شامل میشد؛ به علت كسالت و درگذشت آن فقيه برجسته افتتاح كتابخانه بعد از اربعين ايشان با مديحهثرايی شاعرانی چون محمدحسين علوی و ديگر شاعران انجام گرفت.
اين استاد حوزه اظهار كرد: اين كتابخانه عظيم امروزه از نظر نسخههای خطی يكی از معتبرترين و مهمترين كتابخانههای ايران در جهت حفظ ميراث فرهنگی شيعه است، دارای بخش عظيمی از جزوات، كتابهای خطی نفيس و چاپی و مجلات معتبری است كه از اهدايیهای ناشر بزرگ تهران مرحوم رمضانی است.
