اشتیاق داشتن به قانون الهی؛ نگاه رهبر معظم انقلاب در نگرش توحیدی
گروه اندیشه: رئیس پژوهشکده علوم انسانی ـ اسلامی صدرا درباره نگرش توحیدی رهبر معظم انقلاب گفت: اشتیاق داشتن و تن دادن به قانون الهی از عالیترین و سعادتبخشترین قوانین موجود در نگرش توحیدی است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، پنجمین روز از سلسله جلسات بازخوانی اندیشههای رهبر معظم انقلاب با موضوع «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» شب گذشته، چهارم مرداد در حسینیه آیتالله سیدجواد خامنهای مشهد برگزار شد.
در ابتدای برنامه، حاضران در جلسه دقایقی را از خانه پدری رهبر معظم انقلاب، حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای بازدید کردند و پس از آن آیاتی از کلام الله مجید تلاوت شد، همچنین در ادامه برنامه خلاصهای از مباحث جلسات گذشته به حضار ارائه شد.
در ادامه نشست حجتالاسلام والمسلمین رضا غلامی، رئیس پژوهشکده علوم انسانی ـ اسلامی صدرا از نگاه توحیدی، جهانبینی را به دو مرحله قبل و بعد از ایمان تقسیم کرد و افزود: مرحله بعد از ایمان، سرآغاز مراحل تکامل است.
وی با بیان اینکه جهانبینی اسلامی یک جهانبینی توحیدی است، ادامه داد: این نوع نگاه به جهان، هم پیش از شکلگیری ایمان و حتی پس از آن در زندگی ما نمود مییابد که این موضوع ریشه در عقل فطری ما دارد لذا هر فطرت سلیمی این درک را میکند که این عالم نمیتواند چند پروردگار و موجود قابل پرستش داشته باشد.
حجتالاسلام غلامی با اشاره به اینکه قرآن، کتاب هدایت عمومی است و همگان در هر تراز و موقعیتی میتوانند از آن بهرهمند شوند، ابراز کرد: «اولی الالباب» بودن صرفاً با دریافت مدرک تخصصی مانند دکتری حاصل نمیشود بلکه این موضوع به میزان بهره، معرفت و سواد فرد از قرآن برمیگردد.
وی در ادامه درباره مفهوم نگرش توحیدی، اظهار کرد: این عالم تحت اراده خداوند متعال است و هیچ موجودی جز او شایسته پرستش و عبودیت نیست، به عبارت دیگر، حیات و ممات همه موجودات عالم در دست خداوند است و او برای خلق و اداره آن به هیچ شریکی نیاز ندارد.
رئیس پژوهشکده علوم انسانی ـ اسلامی صدرا در ادامه با استناد به تعریف بینش توحیدی از نگاه رهبر معظم انقلاب در کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن»، بیان کرد: این بینش زیربنا و ماده اساسی تمام طرحها، برنامهها و اخبار عملی و زمینهساز در اسلام است.
وی در ادامه مراتب و درجات توحیدی را به چهار دسته ذاتی، صفاتی، افعالی و عملی تقسیمبندی و اظهار کرد: در توحید ذاتی، همانطور که در آیه 15 سوره فاطر «یَا أَیُّهَا النَّاسُ أَنتُمُ الْفُقَرَاء إِلَى اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِیُّ الْحَمِیدُ، ای مردم! شما (همگی) نیازمندان به خدا هستید، تنها خداوند است که بی نیاز و شایسته هرگونه حمد و ستایش است» آمده است همه امور به خداوند نیاز دارد اما خداوند به چیزی نیاز ندارد، به عبارت دیگر ذات حضرت حق یگانه و بینیاز مطلق است.
حجتالاسلام غلامی در ادامه سه اصل را برای توحید ذاتی مهم دانست و افزود: همان طور که در آیه 16 سوره رعد آمده است، خداوند خالق همه موجودات است، خداوند مثل و مانندی ندارد و جهان هستی، یکمحوری و تکقطبی است زیرا بازگشت همه کارها، و نه نهایت امور آنها بهسمت خدواند است لذا این سه از اصول توحید ذاتی بهشمار میرود.
وی در ادامه با بیان اینکه ما با توجه به کلام اسلامی، به وحدت موجودات به شکل مطلق آن معتقد نیستیم بلکه وحدت در عین کثرت منطق اسلامی را قبول داریم، درباره توحید صفاتی گفت: این نوع از توحید بهمعنای درک و شناسایی ذات حق به یگانگی صفات و یگانگی صفات با هم است.
رئیس پژوهشکده علوم انسانی ـ اسلامی صدرا همچنین در مورد توحید افعالی گفت: این توحید بهمعنای این است که جهان با همه نظاماتش، ناشی از فعل و اراده خداوند است زیرا موجودات همانگونه که در ذات مستقل نیستند در فعل هم، هیچ استقلالی ندارند و تمام افعال آنها در چارچوب اراده الهی محقق میشود.
حجتالاسلام غلامی با اشاره به حدیثی از امام صادق(ع) به نظر شیعه در مورد جبر و اختیار اشاره کرد و افزود: امام صادق(ع) میفرمایند: «ما نه جبری صرف و نه تفویضی صرف هستیم بلکه در میان این دو قرار داریم.» لذا ما باید آزادی عمل را در ذیل مقررات و علم الهی جستجو کنیم.
وی اظهار کرد: خداوند اراده کرده که ما قدرت انتخاب و آزادی عمل داشته باشیم و همان طور که در آیه دوم سوره تغابن آمده است: «هُوَ الَّذِی خَلَقَکُمْ فَمِنکُمْ کَافِرٌ وَمِنکُم مُّؤْمِنٌ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ، او کسی است که شما را آفرید(و به شما آزادی و اختیار داد) گروهی از شما کافر و گروهی مؤمن هستند، و خداوند به آنچه میدهید بینا است» این نوع اراده از فعل و قدرت خداوند سرچشمه میگیرد.
وی در ادامه، مرتبه چهارم توحید را توحید عملی دانست و اظهار کرد: توحید عملی شامل یگانهپرستی و پرستش میشود که پرستش نیز، هم بهصورت ذکری است و هم بهصورت عملی اما آنچه که ما با آن مواجه هستیم هواپرستی و شیطانپرستی است که در این راستا ما با یک مسئله دوطرفه مواجه هستیم.
حجتالاسلام غلامی در توضیح این دو مسئله گفت: در این راستا هم با خدایان دروغینی که مخاطب خداوند هستند و هم با کسانیکه آنها را بهعنوان خداوند پذیرفتهاند، مانند فرعون مواجه میشویم لذا کسانیکه او را بهعنوان خدایی و نه خالق، پذیرفته بودند، از نظر قرآن فاسد هستند زیرا اربابان دروغین، همانند سبک زندگی غربی، قوه تعقل و تفکر را از افراد میگیرند.
رئیس پژوهشکده علوم انسانی ـ اسلامی صدرا در ادامه با اشاره به آیه 48 سوره نساء «إِنَّ اللّهَ لاَ یَغْفِرُ أَن یُشْرَکَ بِهِ وَیَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِکَ لِمَن یَشَاءُ وَمَن یُشْرِکْ بِاللّهِ فَقَدِ افْتَرَى إِثْمًا عَظِیمًا، خداوند (هرگز) شرک را نمیبخشد! و پائینتر از آن را برای هر کس بخواهد (و شایسته بداند) میبخشد، و آن کس که برای خدا، شریکی قرار دهد، گناه بزرگی مرتکب شده است» بیان کرد: به قدری شرک ورزیدن گناهی بزرگ است که خداوند اصلاً آن را نمیبخشد.
وی با بیان اینکه ریشه هر گناهی که توسط ما انجام میشود شرک است، زیرا کسیکه گناه میکند خودش و هوای نفسش را به خداوند ترجیح میدهد، ابراز کرد: افراد یا فریب شیطان را میخورند یا او را میپرستند، البته شیطان، به غیر از مشرکان، تنها به وسوسه مؤمنان میپردازد و بر روی آنها تسلطی ندارد.
حجتالاسلام غلامی بیان کرد: گاهی ممکن است فرد مؤمن دچار شرکی از نوع ضعیف باشد که همین موضوع او را از خداوند دور میکند، گاهی اوقات در مکالمات روزانه دچار چنین شرکی میشویم بهعنوان مثال گاهی اوقات میگوییم که اگر فلان دکتر نبود درمان من هم ممکن نبود.
وی در ادامه با اشاره به آیه 163 سوره انعام «لاَ شَرِیکَ لَهُ وَبِذَلِکَ أُمِرْتُ وَأَنَاْ أَوَّلُ الْمُسْلِمِینَ، شریکی برای او نیست، و به همین دستور یافتهام، و من نخستین مسلمانم!» گفت: آنچه که رهبر معظم انقلاب اسلامی در کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» بر رویش تأکید دارند، این است که ما وظیفه داریم اعمال و کردار خود را بر مبنای توحید منطبق کنیم.
وی در ادامه درباره نگرش توحیدی رهبر معظم انقلاب گفت: اشتیاق داشتن و تن دادن به قانون الهی از عالیترین و سعادتبخشترین قوانین موجود در نگرش توحیدی است، با توجه به آیه 114 سوره انعام «أَفَغَیْرَ اللّهِ أَبْتَغِی حَکَمًا وَهُوَ الَّذِی أَنَزَلَ إِلَیْکُمُ الْکِتَابَ مُفَصَّلًا وَالَّذِینَ آتَیْنَاهُمُ الْکِتَابَ یَعْلَمُونَ أَنَّهُ مُنَزَّلٌ مِّن رَّبِّکَ بِالْحَقِّ فَلاَ تَکُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِینَ، آیا(با این حال) غیر خدا را به داوری بطلبم در حالی که او است که این کتاب آسمانی را که همه چیز در آن آمده فرستاده است و آنها که کتاب آسمانی به آنان دادهایم میدانند که این کتاب به حق از طرف پروردگارت نازل شده بنابراین هرگز از تردیدکنندگان مباش» هیچ موجودی به جز خداوند، صلاحیت به سعادت رساندن بشر را ندارد.
رئیس پژوهشکده علوم انسانی ـ اسلامی صدرا با بیان اینکه حق از جانب خداوند است، ابراز کرد: رأی اکثریت نشاندهنده تولید حق نیست بلکه حق فقط از آن خداوند است، برای مثال ما نمیتوانیم با برگزاری رفراندوم، بگوییم هرکس که رأی بیشتری آورد حق حتماً با او است، البته موارد عقلی و مشورتی در این راستا از استثنائات است.
وی در ادامه با اشاره به خطابه حضرت موسی(ع) به فرعون، مبنی بر اینکه مردم امانت الهی هستند و باید به امینالله سپرده شوند، زیرا فقط او است که میتواند چنین امانتی را حفظ کند، افزود: همه انسانها بنده یک خدا هستند و او معیار برتری را تقوا میداند نه زیبائی، پول، علم و... .
حجتالاسلام غلامی با بیان اینکه هیچکس بدون اتکا به سعی و کوشش نمیتواند به جایی برسد، ادامه داد: هر کس متناسب با تلاشش از این دنیا بهرهمند میشود که در این نوع نگرش، طبقات اجتماعی حذف میشوند.
وی یادآور شد: مهمترین اثر نگرش توحیدی، اطمینان به فلاح و پیروزی است و کسیکه به چنین نگرشی اعتماد کند تردید ندارد که خداوند جریان باطل را متلاشی میکند، مانند امام خمینی(ره) که فرمود: «آمریکا هیچ غلطی نمیتواند بکند».
