اعتقاد نداشتن به تقیّه، از شرایط بروز تکفیر است

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، حضرت آیت‌الله جعفر سبحانی، از مراجع عظام تقلید، 28 مردادماه در چهارمین روز از سلسله نشست‌های «کلام و اندیشه اسلامی» در مدرسه علمیه سلیمانیه مشهد، نهمین عامل سازنده ایمان را انکارنکردن وجوب ضروریات دین دانست و افزود: هرکس وجوب و ضروریات دینی مانند نماز، حج، زکات، امر به معروف و نهی از منکر و ... را منکر شود، همانند آن است که رسالت نبی مکرم اسلام(ص) را انکار کرده است.

آیت‌الله سبحانی در ادامه گفت: اگر فردی تازه مسلمان باشد و مسئله‌ای مانند زکات یا حجاب را انکار کند، نمی‌توان به طور قطع نظر داد که او مرتد و مشرک است زیرا این فرد هنوز به طور کامل اطلاع دقیقی از دین اسلام پیدا نکرده است لذا باید او را در این زمینه ارشاد کرد، افرادی از این دست با افرادی که در یک خانواده مسلمان به دنیا آمده و بزرگ شده‌اند و از تمام امورات دینی مطلع هستند، متفاوت هستند.

وی در ادامه، مسئله تکفیر را به دو قسم «مطلق» و «معین» تقسیم کرد و اظهار کرد: در تکفیر مطلق، جماعتی را تکفیر می‌کنند که این کار توسط یک فقیه انجام می‌شود و در تکفیر معین، یک فرد تکفیر می‌شود که در اینجا این عمل توسط دادگاه انجام می‌گیرد، البته باید توجه داشت رسیدن به تمام این تکفیرها دارای شرائط خاص خود است.

این مرجع عظام تقلید با اشاره به مسئله وحدت وجود در تکفیر مطلق، عنوان کرد: برای مثال اگر در مسئله وحدت وجود، مفهوم گفته فرد، واحد باشد این گفته دارای مرتبه تکفیر نیست، همچنین اگر در گفته وی حقیقت وجود یکی و دارای مراتب واجب، ممکن، خالق و مخلوق باشد، باز هم نمی‌توان حکم به تفکیر فردی داد؛ اما اگر فردی معتقد به این باشد که همه عالم دارای مقام خداوندی و قابل پرستش است، باید گفت که این فرد کافر است.

وی درباره زمینه‌های بروز تکفیر معین در فرد گفت: در تکفیر معین فرد باید عالم به دین اسلام باشد و تازه مسلمان نباشد و همچنین قاصد باشد، یعنی قصدش برای ما مشخص باشد.

آیت‌الله سبحانی شرایط بروز تکفیر معین را نداشتن تقیّه و جهل به مسئله عنوان کرد و افزود: اگر فردی که تحت فشار قرار گرفته، به مسئله انکارآمیزی اقرار کند، نباید به این نتیجه برسیم او کافر است.

وی درباره جهل مسئله در تکفیر معین گفت: روزی شخصی نزد رسول‌الله(ص) رسید و در گفته‌هایش خطاب به ایشان، مقام پیامبر(ص) را در کنار مقام خداوند قرار داد، ایشان او را ارشاد کرده و از تکرار این موضوع برحذر داشتند.

وی با بیان اینکه فرقه‌های تکفیری چون داعش از نسل ابن تیمیه هستند، اظهار کرد: ابن تیمیه به همه این شرائطی که ذکر شد معتقد بود، داعشی‌ها افرادی هستند که حتی از مکتب خودشان هم، آن طور که باید اطلاع دقیقی ندارند و از آن فاصله گرفته‌اند.

آیت‌الله سبحانی مسائل مناقشه‌برانگیز میان اهل سنت و اهل تشیع را به دو دسته مسائل اختلافی و اتفاقی تقسیم کرد و افزود: مسائل اختلافی معیار دین اسلام نیست، برای مثال اهل سنت معتقد است که در روز قیامت می‌توان خدا را دید اما اهل تشیع معتقد است که نمی‌توان در آن روز نیز خداوند را دید.