تفاوت مفهوم ولایت و حاکمیت در توجه به مصالح مردم است

به گزارش خبرگزاری بین‎المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، حجت‎الاسلام محمدجواد ارسطا، عضو هئیت علمی دانشگاه تهران در همایش «غدیر؛ منادی ولایت و تعمیق بصیرت» که با موضوع ولایت فهمی، ولایت پذیری و حیات ولایی، عصر روز گذشته، 17 مهرماه در تالار بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی برگزار شد، گفت: ولایت در اصطلاح دینی و فقهی ما عبارت است از اختیاری که به یک نفر داده می شود برای اداره امور یک یا چند نفر به گونه‎ای که مصالح آنها را تأمین کند.

وی با بیان اینکه ولایت همواره دو طرفه است، افزود: یکی دارنده ولایت است که از آن تعبیر به ولی‎الله می‎شود و دوم اینکه افرادی که تحت ولایت قرار می‎گیرند از آنها به مولا الیه تعبیر می‎کنند.

عضو هئیت علمی دانشگاه تهران با اشاره به اینکه از دیدگاه اسلام لزوم ولایت برای تأمین مصالح مولا الیه است، اظهار کرد: اگر ما بخواهیم یک تعبیری که در نظام‎های غیر دینی نزدیک به مفهوم ولایت است را تشخیص دهیم می‎توانیم از حاکمیت نام ببریم چرا که مفهوم حاکمیت در نظام‎های غیردینی خیلی نزدیک به مفهوم ولایت در نظام دینی است.

لزوم مصالح مولا الیه در دین اسلام به خوبی تبیین می‎شود

حجت‎الاسلام ارسطا اضافه کرد: با توجه به شباهت‎هایی که این دو مفهوم ولایت و حاکمیت با یکدیگر دارد یک تفاوت عمده نیز دارد که این تفاوت عمده همین لزوم تأمین مصالح مولا الیه است برای اینکه لزوم مصالح مولا الیه در دین اسلام به خوبی تبیین می‎شود.

وی با تأکید بر اینکه هیچ جامعه‎ای بی‎نیاز از ولایت نیست، ادامه داد: هر جامعه ای یک سلسله امور و کارهایی دارد که نیازمند مدیرت اجتماعی است مدیریتی که وظیفه اش تأمین مصالح عمومی مردم است.

مدیر گروه حقوق عمومی پردیس فارابی دانشگاه تهران با استناد به سخن رسول مکرم اسلام(ص) که فرمودند «من اختیارم نسبت به هر مومنی از میزان اختیاری که آن مومن در مورد خودش دارد بیشتر است»، عنوان کرد: این مطلب برگرفته از آیه قرآن است که قرآن به صراحت در مورد پیامبر(ص) فرموده است «پیغمبر(ص) از خود مومنان نسبت به آنان بیشتر اختیار دارد».

حجت‎الاسلام ارسطا بیان کرد: رسول خدا(ص) در ادامه سخن خویش این چنین فرمودند «بر اساس این اختیاری که برای تأمین مصالح عمومی مردم دارم اگر کسی از دنیا برود مال منقول و غیرمنقول از او به جای ماند در آن مال هیچ تصرفی نمی کنم چرا که این مال متعلق به ورثه او خواهد بود، لکن کسی از مسلمانان از دنیا برود و دینی از او به جای مانده باشد و در زمان زندگیش اموال او کفاف پرداخت دین او را نداشته باشد یا خانواده‎ای از او برجای مانده باشد که بی سرپرست شده‎اند بر عهده من است به عنوان ولی امر مسلمانان که آن دین را از مال بیت‎المال پرداخت کنم یا رسیدگی به خانواده‎اش انجام دهم».

ولی امر مسلمانان باید دارای مقام طهارت و قدسی باشد

وی با تأکید بر اینکه ما علاوه بر تعریف ولایت باید از خود دارنده ولایت یعنی ولی نیز شناخت داشته باشیم، ابراز کرد: ولی امر مسلمانان از دیدگاه اسلام به کسی گفته می‎شود که دارای مقام طهارت و قدسی هستند که هیچ احدی به این مقام نمی رسد و این افراد کسانی نیستند جزء پنج تنا آل عبا که در آیه تطهیر(33 احزاب) به آن اشاره شده است.

مدیر گروه حقوق موسسه علوم انسانی جامعة‎المصطفی(ص) العالمیة با بیان اینکه روزی شخصی از اصحاب امام صادق(ع) نزد ایشان آمد و پرسید از جدتان رسول خدا(ص) روایت شده است که تاکنون آسمان نیلگون سایه نیافکنده و زمین تیره مردی راستگوتر از ابوذر را در برخود نگرفته است، آیا این سخن درست است، اظهار کرد: امام صادق(ع) فرمودند اگر ابوذر دارای چنین مقامی است که راستگوتر از او کسی نبوده که آسمان بر او سایه بیافکند بله راستگوتر از او نبوده که زمین او را در برگیرد.

حجت‎الاسلام ارسطا با اشاره به اینکه این صحابی امام جعفرصادق(ع) دوباره سوال کرد پس جایگاه امیرمومنان(ع) کجا است یعنی ابوذر از امیرمومنان(ع) در صداقت و راستگویی برتر است، اضافه کرد: این امام همام(ع) با طرح این سوال که در میان 12 ماه قمری سال چند تا ماه داریم که از احترام خاصی برخوردار هستند و آیا ماه رمضان که یک شب آن برابر هزاران شب فضیلت دارد احترام ندارد، پاسخ دادند «این طور نیست همان گونه که هیچ ماهی با ماه رمضان قابل قیاس نیست، شخصیت والای مولای متقیان(ع) با هیچ فردی قابل قیاس و مقایسه نخواهد بود».

وی به سیره اجتماعی امام علی(ع) اشاره و بیان کرد: امیرمومنان(ع) و برخی صحابه ایشان در مسجد کوفه نشسته بودند که یکی از خوارج وارد مسجد شد و با جسارت تمام رو به حضرت علی(ع) با صدای بلند خطاب کرد که حکومت از آن خداست اگر چه مشرکان از این مطلب کراهت داشته باشند، این سخن را فرد خوارجی تا سه بار تکرار کرد ولی امیرمومنان(ع) که دارای مقام بس بزرگ و عدالت خواه هستند فقط یک جمله فرموند «ابالحسن(ع) از این که حکومت از آن خدا باشد کراهت ندارد» این نمونه از آزادی بیان در هیچ جای دنیا به خصوص در اوصاف اهل بیت(ع) یافت نمی شود.

مدرس سطوح عالی حوزه علمیه قم با استناد به سخن امام خمینی(ره) که فرمودند «ما در مسیر حرکت به سوی اسلام هستیم و ادعا نمی کنیم که به حکومت اسلامی رسیده ایم در مسیر حرکت به آن سمت و سو هستیم این الگو را باید از حضرت علی(ع) داشته باشیم تا همواره خودمان را با این الگو محک بزنیم و به نقصان و کمبودهای خودمان واقف شویم و در مسیر تعالی حرکت کنیم و ببینیم چقدر بین ما و امام معصوم(ع) فرق است و همچنین بین حکومتی که ما الان تشکیل داده ایم»، عنوان کرد: الگو گرفتن از ائمه معصوم(ع) و فراموش نکردن مسیر و اشتباه نرفتن راه آنها تأکید مکرر امام خمینی(ره) و رهبرمعظم انقلاب بوده و است.