«أَنَا مَدِینَةُ الْعِلْمِ وَ عَلِیٌّ بَابُهَا»؛ بیانگر تحقق توسعه علمی جهان از طریق علوم اهل بیت(ع)
گروه اندیشه: مدیر گروه علوم و معارف اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد با اشاره به روایت «أَنَا مَدِینَةُ الْعِلْمِ وَ عَلِیٌّ بَابُهَا» گفت: اگر مسلمانان سراسر جهان از علوم اهل بیت(ع) بهویژه احادیث صادره از سوی امیرمومنان(ع) بهرهبرداری کنند توسعه علمی در سطح جهان محقق خواهد شد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، بدون شک مسلمانان از جامعیت کاملی هم در برنامه زندگی به جهت الهیبودن مکتب اسلام و هم حرکت در مسیر درست بدون انحراف به دلیل دارابودن الگوهایی چون خاتم پیامبران(ص) و ائمه(ع) برخوردار هستند لذا توجه به الگوهایی چون اهل بیت(ع) نبی اکرم(ص) بعد از ایشان، جایگاه و نقش منحصر به فرد آنان را در رساندن بشر به سر منزل مقصود آن هم با هدایتهای الهی در قالب دستورات دین اسلام جایگاه ویژه و خاص آنان را بیشتر بر همگان به خصوص منکران این افراد مشخص میکند.
نمونهای از ویژگیهای خاص ائمه(ع) و نقش آنان در راهنمایی بشریت را میتوان در لابهلای سخنان خود رسول اکرم(ص) جستجو کرد، به ویژه آنجا که در مورد وجود بیمانند امیرمومنان(ع) سخن میگویند. یکی از این سخنان، روایت «أَنَا مَدِینَةُ الْعِلْمِ وَ عَلِیٌّ بَابُهَا فَمَنْ أَرَادَ الْعِلْمَ فَلْیَأْتِ الْبَابَ، من شهر علمم و علی درِ آن شهر است. هر که دنبال علم است، باید از این در وارد شود»، است.
امام علی(ع) از منظر پیامبر(ص)
حجتالاسلام محمدرضا جواهری، مدیر گروه علوم و معارف اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد در گفتوگو با خبرنگار ما در مورد جایگاه امام علی(ع) در این روایت از منظر پیامبر(ص) گفت: پیامبر اکرم(ص) در معرفی امام علی(ع) سخنان فراوانی دارند.
وی با بیان اینکه سخنان ایشان همانند متن آیات قرآن کریم برای همه مسلمانان حجت است و شایسته است که مورد توجه قرار گرفته، آن را بفهمند و پیروی کنند، ابراز کرد: پیامبر(ص) در طول دوران 23 ساله بعثت تا رحلت خود همواره نگرانی و دغدغه خلافت و امامت پس از خویش را داشتند و از همان آغاز دعوت علنی که علی ابن ابی طالب(ع) را به عنوان وصی و خلیفه و وزیر و جانشین خود معرفی کردند، همواره در فرصتهای مناسب فضیلتهای امام علی(ع) را بیان میکردند.
مدیر گروه علوم و معارف اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد گفت: ایشان با این کار میخواستند تا مردم با شناخت این فضیلتها، قدرشناس وجود حضرت امیر(ع) باشند و زمینه برای جانشینی پیامبر(ص) در رابطه با امام علی(ع) فراهم شده و تحقق عینی پیدا کند.
وی با اشاره به اینکه شیعه بر این اعتقاد است که امامت و خلافت مانند نبوت نیازمند برگزیده شدن از سوی خداوند متعال، علم لدنی و اعلمیت است، عنوان کرد: در واقع شرایط امامت در دیدگاه تشیع نص، اعلمیت و عصمت است، لذا این حدیث نبوی نیز آن رکن اصلی از شرایط امامت که اعلمیت است، را نشان میدهد زیرا نبی مکرم(ص) فرمودند، من شهر علم هستم و علی(ع) در این شهر است.
حجتالاسلام جواهری اضافه کرد: معنای این حدیث این است که راه ارتباط بشر با این شهر علم، علی ابن ابی طالب(ع) است و نشاندهنده احاطه علمی و عظمت و گستره بسیار علم امام علی(ع) است، علاوه بر این تشابه علمی امیرمومنان(ع) و پیامبر(ص) را آشکار میکند.
گزارشهای شیعه و اهل سنت بیانگر اعلمیت امام علی(ع) است
وی با بیان اینکه این حدیث شریف در گزارشهای شیعه و اهل سنت وجود دارد و بیانگر اعلمیت امام علی(ع) است، ابراز کرد: همچنین این حدیث نشانگر هدایت بشر به سوی علم حضرت علی(ع) بوده و ضرورت بهرهبرداری علمی عموم مسلمانان از مولای متقیان(ع) را نیز نشان میدهد.
مدیر گروه علوم و معارف اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد اظهار کرد: از طرفی، این روایت به گونهای پاکی حضرت از اشتباه و انحراف را هم آشکار میسازد، زیرا علم ایشان همان علم پیامبر خداست که از معدن وحی سرچشمه گرفته و عاری از خطاست.
جواهری با اشاره به اینکه روایت نبوی یاد شده اعتبار علمی علی ابن ابیطالب(ع) و حجیت ایشان را بیان میکند، عنوان کرد: به حکم این روایت حضرت محمد(ص)، احادیث علوی همچون احادیث نبوی است لذا عموم مسلمانان در همه فرقهها و مذاهب همانگونه که برای پیامبر(ص) احترام قائل هستند، باید از علم امام علی(ع) نیز بهره ببرند.
وی ادامه داد: این حدیث آشکارکننده آن است که حضرت علی(ع) اسوه حسنه است، همانگونه که پیامبر گرامی اسلام(ص) در قرآن اسوه حسنه معرفی شده، حضرت محمد(ص) هم امیرمومنان(ع) را به عنوان اسوه حسنه در بخش علم و دانش الهی معرفی میکند.
این استاد دانشگاه فردوسی مشهد افزود: اگر مسلمانان سراسر جهان از علوم اهل بیت(ع) به ویژه احادیث صادره از سوی امیرمومنان(ع) بهرهبرداری کنند، در راه سعادت و کمال قرار خواهند گرفت و توسعه علمی در سطح جهان تحقق خواهد یافت.
مدیر گروه علوم و معارف اسلامی دانشکده الهیات اضافه کرد: بر اساس این روایت اگر این در، یعنی وجود امام علی(ع) نبود، آن حقیقت علم پیامبر اسلام(ص) هم به بشر نمیرسید بنابراین ایشان همان علوم نبی مکرم(ص) را به بشریت رساندند و راه هدایت و سعادت را گشودند.
این استاد دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی با بیان اینکه فرصت کافی برای انتقال همه آنچه که در دوران حیات به نبی اکرم(ص) رسیده بود، به بشریت فراهم نشد، ادامه داد: لذا تمامی این علوم و با همان قدرت الهی و به همان شکل به امام علی(ع) رسید و ایشان در فرصتهای بعدی در اختیار بشر قرار دادند.
مدیر گروه علوم و معارف اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد با بیان اینکه به حکم این روایت همان اعلمیت نبی اکرم(ص) برای امام علی(ع) هم جاری است، گفت: لذا شایستگی امامت و خلافت پیامبر(ص) را هم این حدیث اثبات میکند.
جواهری اضافه کرد: همه این امور بیانگر این حقیقت است که بر اساس فرموده رسول اکرم(ص)، همه نیازمند علم علی ابن ابیطالب(ع) برای شناخت شریعت، اخلاق و همه ابعاد دین اسلام هستند و اگر از این در که راه اصلی است، وارد نشوند، گمراه شده و گرفتار بدعت و سقوط میشوند.
فهم سنت پیامبر از طریق امام علی(ع) میسر میشود
همچنین علیرضا کهنسال، عضو گروه فلسفه دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی در مورد روایت «أَنَا مَدِینَةُ الْعِلْمِ وَ عَلِیٌّ بَابُهَا فَمَنْ أَرَادَ الْعِلْمَ فَلْیَأْتِ الْبَابَ» بیان کرد: اگر از طریق امام علی(ع) اقدام نشود، سنت پیامبر(ص) اصلا فهم نمیشود.
کهنسال اضافه کرد: چنان چه در روایت است که عثمان از محضر امام علی(ع) سؤال کرد که آیا مسح بر کف هم جایز است؟ امام فرمودند جایز نیست، اما صحابی گفت که جایز است من خود دیدم که پیامبر(ص) مسح کردند، امام از او پرسیدند قبل از نزول سوره مائده یا بعد از آن؟ صحابی گفت نمیدانم.
عضو گروه فلسفه دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی ادامه داد: این روایت نشان میدهد که همین ظاهر اسلام را هم شخص نمیتواند رعایت کند مگر از طریق همین سنتی که از سوی امام علی(ع) است.
وی با بیان اینکه این امر را خدا قرار داده تا افراد گمان بینیازی نبرند، گفت: اهل سنت در ذیل حدیث ثقلین میگویند که مرجعیت علمی ائمه(ع) مراد است نه مرجعیت به عنوان خلافت، این در حالی است که در همان مرجعیت علمی هم اصلا به سراغ ائمه(ع) نیامدند مگر در مواردی که گرفتار شدند لذا این حدیث دلالت میکند که حتی فهم ظاهر سنت پیامبر(ص) هم بدون مقام ولایت ممکن نیست چه برسد به امور دیگر.
کهنسال گفت: شیعه قائل است که امامت ادامه نبوت است نه از این جهت که امام را شارع بداند بلکه امام مفسر خفایا و ظواهر شرع است لذا وقتی پروردگار این سخن را به زبان پیامبر(ص) خود قرار داده که علی(ع) در علم است، اگر کسی خواست بدون این در وارد شود و ادعای جانشینی نبی اکرم(ص) را هم بکند، دیگر وارد نبوت نشده بلکه در بیابان نشسته و چنین ادعایی کرده است.
