كتاب «تاريخنگاری و مورخان عثمانی» منتشر شد
گروه انديشه: كتاب «تاريخنگاری و مورخان عثمانی» كه توسط نصرالله صالحی در يك فصل مقدماتی و چهار فصل اصلی تدوين شده است، توسط انتشارات پژوهشكده تاريخ اسلام منتشر شد.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا)، كتاب «تاريخنگاری و مورخان عثمانی» كه نوزدهمين كتاب از مجموعه انتشارات پژوهشكده تاريخ اسلام است، توسط نصرالله صالحی در يك فصل مقدماتی و چهار فصل اصلی، ترجمه، تنظيم و تدوين شده است.
در سالهای اخير، تاريخنگاری در ايران و جهان، يكی از دغدغههای برخی از محققان تاريخ در ايران بوده است. هرچند شمار آثار تأليفی و ترجمه شده در اين زمينه اندك است، ولی همين تعداد اندك، حاكی از توجه محققان تاريخ به مسئله مهم تاريخنگاری است. مسألهای كه در گذشته توجه چندانی به آن نشده بود.
يكی از جريانهای مهم تاريخنگاری در جهان اسلام، بدون شك تاريخنگاری عثمانی است. مورخان قلمرو امپراتوری عثمانی، در طول شش سده استيلای عثمانيان، آثار پرشمار و ارزشمندی خلق كردهاند. البته اروپائيان بيشتر از مسلمانان، اعم از ايرانی و عرب، به مطالعه و بررسی اين آثار پرداختهاند. چنان كه همين مستشرقان اروپايی، منابع تاريخ عثمانی از سده دهم هجری/ شانزدهم ميلادی به بعد را به زبانهای خود ترجمه كردهاند. مورخان غربی كه به شناخت دولت عثمانی نياز داشتند، متن كامل يا بخشی از آثار تاريخی سفرا و سياحان عثمانی، به ويژه آثار مورخان بزرگی نظير كاتب چلبی، نعيما، خواجه سعدالدين و جلالزاده مصطفی را به زبانهای ايتاليايی، فرانسوی، انگليسی و آلمانی ترجمه و منتشر كردهاند.
در ايران متأسفانه تا دوره ناصرالدين شاه، هيچ توجهی به تاريخ عثمانی و منابع آن نشد. در اين دوره بنا به علاقه شخص شاه، چند منبع تاريخی عثمانی به فارسی ترجمه شد و بعد از آن بار ديگر اين آثار مورد بیتوجهی قرار گرفت. بنابراين آشنايی محققان تاريخ در ايران، از تاريخنگاری عثمانی تا روزگار حاضر همچنان ادامه يافته است.
در حالی كه در ايران، چنين فقر شديدی نسبت به تاريخنگاری عثمانی وجود دارد، در اروپا و آمريكا علاوه بر تصحيح و انتشار منابع دست اول عثمانی، دهها تكنگاری ارزشمند به صورت كتاب و پاياننامههای تحصيلی درباره تاريخنگاری عثمانی، تأليف و انتشار يافته است. علاوه بر آن، يكی از پروژههای مهم دانشگاه هاروارد در يك دهه گذشته، تدوين دانشنامه مورخان عثمانی است كه از طريق اينترنت در دسترس همگان است.
پرداختن به تاريخنگاری عثمانی به ويژه برای ما ايرانيان از آن لحاظ كه موجب شناخت بهتر و بيشتر تاريخنگاری ايران میشود، دارای اهميت بسياری است، زيرا تاريخنگاری عثمانی از همان آغاز شكلگيری و نيز در مرحله اوج و كمال خود تا حد زيادی وامدار زبان فارسی، عناصر ايرانی و شيوههای تاريخنگاری ايران بود.
نگارنده با نظر به اين ضرورتها، از چند سال گذشته به اين سو، در كنار ترجمه منابع و متون عثمانی، تعدادی از جدیدترين مقالههای مربوط به تاريخنگاری عثمانی، از زبان انگليسی و تركی را ترجمه كرده است. كتاب حاضر مشتمل بر مقالههای مذكور و نيز فصلی از كتاب رمضان ششن درباره مورخان عثمانی است كه در پژوهشكده تاريخ اسلام انتشار میيابد.
فصل مقدماتی كتاب، در مقالهای با عنوان «تاريخنويسی در آناتولی (پيش از دوره عثمانی)» از علی ارطغرل، به بحث تاريخنگاری پيش از عثمانی پرداخته است.
فصل اول كتاب طی نه مقاله روند تاريخنگاری عثمانی را بررسی كرده است. مقالات اين بخش شامل اين مباحث است؛ پيدايش تاريخنگاری عثمانی، آغاز تاريخنگاری عثمانی، در باب تاريخنگاری در عثمانی، مروری بر تاريخنگاری عثمانی، تاريخنگاری عثمانی، جريانهای عمده در تاريخنگاری عثمانی، رابطه علت و معلول در تاريخنگاری عثمانی، تاريخنگاری عثمانی در دوره سليمان قانونی، نخبگان ايرانی در خدمت سلطان عثمانی.
فصل دوم كتاب به موضوع «تاريخنگاری عثمانی در دوره تنظيمات» پرداخته و فصل سوم مورخان عثمانی را معرفی كرده است. فصل چهارم نيز مشتمل بر چهار مقاله با عناوين «معرفی و توصيف منشآت فارسی صاری عبدالله افندی»، «معرفی يك مجموعه منشآت از سده دهم»، در فوائد فتحنامههای عثمانی»، «ظفرنامههای عثمانی؛ مطالعه موردی ظفرنامه سلطان مرادخان» است.
يادآور میشود، كتاب «تاريخنگاری و مورخان عثمانی» در 466 صفحه و با قيمت 155 هزار ريال به بازار نشر عرضه شده است.
در سالهای اخير، تاريخنگاری در ايران و جهان، يكی از دغدغههای برخی از محققان تاريخ در ايران بوده است. هرچند شمار آثار تأليفی و ترجمه شده در اين زمينه اندك است، ولی همين تعداد اندك، حاكی از توجه محققان تاريخ به مسئله مهم تاريخنگاری است. مسألهای كه در گذشته توجه چندانی به آن نشده بود.
يكی از جريانهای مهم تاريخنگاری در جهان اسلام، بدون شك تاريخنگاری عثمانی است. مورخان قلمرو امپراتوری عثمانی، در طول شش سده استيلای عثمانيان، آثار پرشمار و ارزشمندی خلق كردهاند. البته اروپائيان بيشتر از مسلمانان، اعم از ايرانی و عرب، به مطالعه و بررسی اين آثار پرداختهاند. چنان كه همين مستشرقان اروپايی، منابع تاريخ عثمانی از سده دهم هجری/ شانزدهم ميلادی به بعد را به زبانهای خود ترجمه كردهاند. مورخان غربی كه به شناخت دولت عثمانی نياز داشتند، متن كامل يا بخشی از آثار تاريخی سفرا و سياحان عثمانی، به ويژه آثار مورخان بزرگی نظير كاتب چلبی، نعيما، خواجه سعدالدين و جلالزاده مصطفی را به زبانهای ايتاليايی، فرانسوی، انگليسی و آلمانی ترجمه و منتشر كردهاند.
در ايران متأسفانه تا دوره ناصرالدين شاه، هيچ توجهی به تاريخ عثمانی و منابع آن نشد. در اين دوره بنا به علاقه شخص شاه، چند منبع تاريخی عثمانی به فارسی ترجمه شد و بعد از آن بار ديگر اين آثار مورد بیتوجهی قرار گرفت. بنابراين آشنايی محققان تاريخ در ايران، از تاريخنگاری عثمانی تا روزگار حاضر همچنان ادامه يافته است.
در حالی كه در ايران، چنين فقر شديدی نسبت به تاريخنگاری عثمانی وجود دارد، در اروپا و آمريكا علاوه بر تصحيح و انتشار منابع دست اول عثمانی، دهها تكنگاری ارزشمند به صورت كتاب و پاياننامههای تحصيلی درباره تاريخنگاری عثمانی، تأليف و انتشار يافته است. علاوه بر آن، يكی از پروژههای مهم دانشگاه هاروارد در يك دهه گذشته، تدوين دانشنامه مورخان عثمانی است كه از طريق اينترنت در دسترس همگان است.
پرداختن به تاريخنگاری عثمانی به ويژه برای ما ايرانيان از آن لحاظ كه موجب شناخت بهتر و بيشتر تاريخنگاری ايران میشود، دارای اهميت بسياری است، زيرا تاريخنگاری عثمانی از همان آغاز شكلگيری و نيز در مرحله اوج و كمال خود تا حد زيادی وامدار زبان فارسی، عناصر ايرانی و شيوههای تاريخنگاری ايران بود.
نگارنده با نظر به اين ضرورتها، از چند سال گذشته به اين سو، در كنار ترجمه منابع و متون عثمانی، تعدادی از جدیدترين مقالههای مربوط به تاريخنگاری عثمانی، از زبان انگليسی و تركی را ترجمه كرده است. كتاب حاضر مشتمل بر مقالههای مذكور و نيز فصلی از كتاب رمضان ششن درباره مورخان عثمانی است كه در پژوهشكده تاريخ اسلام انتشار میيابد.
فصل مقدماتی كتاب، در مقالهای با عنوان «تاريخنويسی در آناتولی (پيش از دوره عثمانی)» از علی ارطغرل، به بحث تاريخنگاری پيش از عثمانی پرداخته است.
فصل اول كتاب طی نه مقاله روند تاريخنگاری عثمانی را بررسی كرده است. مقالات اين بخش شامل اين مباحث است؛ پيدايش تاريخنگاری عثمانی، آغاز تاريخنگاری عثمانی، در باب تاريخنگاری در عثمانی، مروری بر تاريخنگاری عثمانی، تاريخنگاری عثمانی، جريانهای عمده در تاريخنگاری عثمانی، رابطه علت و معلول در تاريخنگاری عثمانی، تاريخنگاری عثمانی در دوره سليمان قانونی، نخبگان ايرانی در خدمت سلطان عثمانی.
فصل دوم كتاب به موضوع «تاريخنگاری عثمانی در دوره تنظيمات» پرداخته و فصل سوم مورخان عثمانی را معرفی كرده است. فصل چهارم نيز مشتمل بر چهار مقاله با عناوين «معرفی و توصيف منشآت فارسی صاری عبدالله افندی»، «معرفی يك مجموعه منشآت از سده دهم»، در فوائد فتحنامههای عثمانی»، «ظفرنامههای عثمانی؛ مطالعه موردی ظفرنامه سلطان مرادخان» است.
يادآور میشود، كتاب «تاريخنگاری و مورخان عثمانی» در 466 صفحه و با قيمت 155 هزار ريال به بازار نشر عرضه شده است.
