دوره پهلوی؛ زمان خاموشی هنر خوشنویسی/ استعدادهایی که پس از انقلاب شکوفا شد

محسن عبادی، مدرس رسمی انجمن خوشنویسان مشهد در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، با بیان اینکه بعد از انقلاب، رشد فردی خوشنویسی در جامعه به طرز شگفت‌انگیزی افزایش یافت، ابراز کرد: برخی از جوانان در فضای هنر مدرن، به هنر اصیل سرزمین مادری خود توجه کردند تا این‌گونه هویت خود و جامعه را واکاوی و بازیابی ‌کنند.

وی با اشاره به اینکه تحولات عظیمی در هنر خوشنویسی بعد از انقلاب رخ داده است، اظهار کرد: بعد از دوره قاجاریه تا اوایل دهه 60 چیز خاصی به عنوان خوشنویسی در ایران نداشتیم، به خصوص اینکه دوره پهلوی در این زمینه دچار فقر بود.

عبادی افزود: حتی در دوره‌ پهلوی، حرکت‌های فردی خوشنویسی را هم نداشتیم، فقط تک ستاره‌هایی خاص مانند برادران میرخانی و استاد علی اکبر کاوه، فضای خوشنویسی کشور را تأمین می‌کردند.

پیشینه خوشنویسی در اوایل قاجاریه و اواخر صفویه

وی به پیشینه خوشنویسی در اوایل قاجاریه و اواخر صفویه اشاره کرد و گفت: در این دوران‌ها در هر منطقه از کشور، تعداد کثیری از اساتید بزرگ، طلایه‌دار هنر خوشنویسی بودند ولی بعد از قاجاریه، دچار خلأ بزرگی شدیم و آن نسل طلایی ادامه پیدا نکرد.

مدرس رسمی انجمن خوشنویسان مشهد با بیان اینکه امروز جوانان موفقی در رشته‌های مخلتلف خوشنویسی داریم، ابراز کرد: جوانان ما در هر کدام از رشته‌ها که وارد شدند، به اندازه‌‌ای مطلوب فعالیت کردند که از بسیاری از قدمای دوران صفویه و قاجاریه نیز پیشی گرفتند و آثار برتری به لحاظ فنی ارائه دادند.

وی با بیان اینکه در خوشنویسی، فعالیت‌های فردی شایسته‌ای انجام شده است، عنوان کرد: متأسفانه حرکت‌های جمعی مثبت و خوبی در این زمینه اتفاق نیفتاده است و این انرژی‌های فردی مانند شعاع‌های پراکنده‌ای هستند که نمی‌توانند متمرکز شوند و تأثیرگذار باشند.

تفاوت وضعیت خوشنویسی در ایران و ترکیه

عبادی که دارنده رتبه‌های نخست ملی و بین‌المللی خوشنویسی است، به وضعیت خوشنویسی در ترکیه اشاره و ابراز کرد: با توجه به اینکه ترکیه، کشوری لائیک است و رسم‌الخط لاتین دارد، ولی تمام رشد هنر خوشنویسی و بالندگی زیربناهای خوشنویسی آنجا به واسطه حرکت‌های گروهی منسجم بوده و با حمایت‌های دولتی انجام می‌شود.

وی افزود: مسابقه ارسیکا در ترکیه، خوشنویسی تمام دنیا را تحت تأثیر قرار داده است و تمام گالری دارها و موزه‌داران دنیا، هر ساله با نگاه به این جشنواره، برترین‌های رشته‌های ثلث، نسخ،‌ دیوانی و … را شناسایی می‌کنند تا موزه‌های خود را از آثار آن‌ها پر کنند.

عبادی که دارای مدرک درجه یک هنری است، با اظهار تأسف از اینکه در ایران، فقط یک بار جشنواره خوشنویسی برگزار شده است، گفت: انسجام و کار گروهی هنرمندان ترکیه موجب شده تا استعدادهای فردی را به درستی جمع و حمایت کنند و تمام جریان خوشنویسی معاصر دنیا را از خاورمیانه و دیگر کشورها جذب و در ترکیه متمرکز کنند، به طوری که هر مجموعه‌داری که به دنبال آثار خوشنویسی است، به جای ایران، نشانی استانبول را به شما می‌دهد.

ایران دارای وفور استعداد در زمینه خوشنویسی است

وی به استعدادهای برتر ایران اشاره کرد و افزود: آن‌ها به جهت استعداد، یک صدم داشته‌های ما را دارند ولی با کارگروهی ضرب در 1000 کردند، اساتید ترکیه، عراق و امارات معتقدند که ایران، به هیچ عنوان، دچار فقر استعداد در زمینه خوشنویسی نیست بلکه دارای وفور استعداد است ولی استعدادهایی که جدا از هم راه خود را طی می‌کنند.

مدرس رسمی انجمن خوشنویسان مشهد با اشاره به اینکه بعد از انقلاب شاهکارهای فوق العاده‌ای خلق شد که نمی‌توان با نمونه‌های خارجی مقایسه کرد، افزود: اتفاق بسیار خوبی که بعد از انقلاب رخ داد این بود که هر فردی با توجه به علاقه و استعداد خود، هنری را به صورت فردی در تذهیب،‌ خوشنویسی و نگارگری و .. دنبال می‌کند.

عبادی عنوان کرد: در ایران یک اثر خلاقیت‌گونه‌ به صورت پراکنده تولید می‌کنیم که مانند جرقه‌ای از آسمان، لحظه‌ای روشن و سپس خاموش می‌شود و این‌گونه نیست که مانند شهاب بزرگی در آسمان درخشان شود و منطقه وسیعی را روشن کند.