دارالمؤمنین؛ خانهای امن برای امامزادگان
گروه اجتماعی: سبزوار را «دارالمومنین» گفتهاند چرا که ساکنان قدیمی و نیاکان آنان همواره به عترت نبوی عشق و محبت ورزیده و مدافع حریم قرآن و اهل بیت (ع) بوده و هستند برای همین امامزدگان بیمشاری در این شهر میزیسته و مدفون شدهاند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، سبزوار را «دارالمومنین» میگفتهاند چرا که ساکنان قدیمی و نیاکان آنان همواره به عترت نبوی عشق و محبت میورزیدند و مدافع حریم قرآن و اهل بیت(ع) بوده و هستند و برای همین امامزادگان بیشماری در این شهر میزیسته و مدفون شدهاند که ما در این گزارش به معرفی اجمالی شش امامزاده سبزوار شهر «دارالمؤمنین» میپردازیم.
امامزاده بیبی علیه خاتون(س)
این بنا در حاشیه روستای باشتین در 40 کیلومتری غرب سبزوار واقع شده است. بنای مزبور 12 ترک است و به وسیله حیاطی به ابعاد 50 × 40 متر محصور شده است.
هر یک از ترکها از داخل دارای یک طاقنمای تزئینی به ارتفاع 5/2 متر است. تغییر مصالح بنا لطمه شدیدی به اصل بنا زده است. گویا بنای اولیه متعلق به دوره صفویه بوده است.
امامزاده جعفر(ع)
این بنا در حاشیه روستای چاهک سبزوار و در کنار جاده خاکی چاهک به قبرستان واقع شده و شامل بنایی هشت ضلعی است که دو ضلع شمالی و جنوبی آن از الحاقات خشتی ایجاد شده و بنای اصلی و اتاق مقبره بر روی یک سکوی آجری بنا شده است.
همچنین در داخل بنا سه طاقنما با قوسهای زیبا وجود دارد. شواهد معماری حاکی از مرمت بنا در دوره قاجار است به نحوی که حاشیه ابتدای شروع گنبد را با آیه شریفه و ان یکاد که در زمینه لاجوردی رنگ نوشته شده آراستهاند. به لحاظ مشخصههای معماری این بنا معرف یک بنای عهد صفوی است.
امامزاده سلطان حسن(ع)
بنای این امامزاده در قریه آزادوار سبزوار واقع بوده و بنایی است که نمای بیرونی آن هشت ضلعی و فضای داخلی چهارضلعی است. فضای حرم چهارگوشهایی است که در چهار جهت درگاههایی در ارتباط با ایوانهای چهارگانه خارجی دارد. در فاصله میان ایوانها و در پیرامون حرم بر روی هم 9 غرفه با اندازهها و شکلهای مختلف ایجاد شده است.
غرفههای مزبور همه دو طبقه بوده و بر روی بنا گنبدی کم ارتفاع ساخته شده است؛ داخل بقعه جز مقرنس بندی ترنبهها و مقرنس کاری داخل غرفهها تزئین دیگری دیده نمیشود. مصالح اصلی بنا آجر است، هسته مرکزی حرم را به سده هشتم هجری نسبت دادهاند اما ایوانها و غرفهها را الحاقاتی از قرن نهم و یازدهم هجری میدانند.
امامزاده شعیب(ع)
این آرامگاه در ناحیه جنوب سبزوار و ضلع جنوبی خیابان رضوی واقع شده و دارای بنایی باشکوه به ارتفاع 10 متر است. بنای این امامزاده دارای چهار ایوان کاشیکاری در چهار طرف و گنبدخانه است. در ایوان غربی با خط ثلث متوسط آیاتی از قرآن را نوشتهاند. بر سر در ایوان غربی نام امامزاده با خط نستعلیق سفید بر زمینه کاشیکاری لاجوردی نقش بسته است، همچنین بخش وسیعی از گنبدخانه و دیوارهها آینه کاری است.
علاوه بر این، بنا دارای دو مناره به ارتفاع پنج متر به صورت مربع هشت ضلعی است که در رأس آن به شکل استوانهای تبدیل میشود. بنای اصلی متعلق به دوره صفویه بوده و تزئینات و تعمیرات آن اخیراً به انجام رسیده است.
امامزاده هفت معصوم(ع)
این آرامگاه در مسیر جاده سبزوار به جوین واقع شده و شامل بقعه و ایوان الحاقی مقابل آن میشود. بنای بقعه هشت ضلعی و به بلندی 30/13 متر بوده و دارای گنبد به گونه عرقچینی نوک تیز است که بر روی گردنی آن طاقنماهایی در پیرامون تعبیه شده است. اصل بنا را باید مربوط به قرن نهم دانست که در عصر صفویه ایوانی با نیم طاق مقرنس بندی شده به آن افزوده شده است.
همچنین در داخل بقعه در دو ردیف هشت طاقنما با قوس کلیل تیز در بدنه جاسازی شده است. چهار نورگیر مشبک روشنایی داخل را تامین میکند، در داخل این بقعه در مدح پیامبر(ص)، بر روی دو سنگ قبر آن به قلم ثلث کتیبههایی نگاشته شده است.
امامزاده یحیی(ع)
این آرامگاه در محل تلاقی خیابان اسرار و بیهق سبزوار واقع است. مجموعه بنای امامزاده شامل ایوانی بزرگ با دو مناره بلند به ارتفاع 29 متر، یک حجره در جنوب ایوان و یک حجره در شمال گنبدخانه امامزاده دارای سر در بلندی با نماسازی معقلی و تزئینات آجری و چهار شاهنشین میشود.
تمامی ازاره داخل بنا با سنگ مرمر پوشیده شدهاند. و بالای آن کتیبه کاشی با خط ثلث قرار دارد. پوشش زیرین گنبد به گونه عرقچینی است و گنبد فراز آن 14 متر ارتفاع دارد، بنای اصلی امامزاده و بقعه باید متعلق به حدود قرن ششم باشد، اما تغییرات و تحولات اخیر بنای آرامگاه امامزاده یحیی(ع) را جدید الاحداث معرفی میکند.
