آسمان مشهد مفتخر به این سه گنبد است

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، حرم رضوی سه گنبد معروف به نام‌های گنبد طلا، گنبدالله وردی‌خان و گنبد مسجد گوهرشاد دارد.

گنبد طلا

گنبد بزرگ و درخشانی است که بر فراز حرم امام رضا(ع) قرار دارد و بزرگترین نماد شاخص و مظهر مشهد مقدس محسوب می شود، گنبد طلاست.

ارتفاع این گنبد از کف تا بالای گنبد 20/31 متر است، کتیبه بزرگی به صورت یک نوار گنبد را دور می زند، این کتیبه به خط «علیرضا عباسی»است. گفته شده نخستین گنبد به دستور سلطان سنجر سلطان سلجوقی و به اهتمام وزیرش «شرف الدین قمی» بر فراز مضجع شریف بنیان شد. در عهد صفویه ابتدا شاه طهماسب (930 تا 984 ق) گنبد را مطلا کرد و سپس شاه عباس اول(996 تا 1038 ق) ساقع گنبد را با خشت های طلا پوشاند؛ همان طور که از نام این گنبد پیداست سطح بیرونی گنبد با خشت های طلای سطح بیرونی گنبد مزین شده است.

گنبد الله‌وردی‌خان

در شرق توحید خانه گنبدی هشت ضلعی قرار دارد. این گنبد بر فراز گوری متعلق به یکی از سرداران شاه عباس صفوی به نام «الله‌وردی» واقع شده است. گنبد الله وردی خان به سبب کاشیکاری زیبا و نقوش و خطوط هنرمندانه ای که در آن به کار رفته، دارای اهمیت است؛ این سردار در سال 1021 ه ق در شیراز فوت کرد و جنازه اش را به مشهد منتقل و در زیر صفه جنوبی همین گنبد دفن کردند.

گنبد مسجد گوهرشاد

گنبد مسجد گوهرشاد گنبد دو پوسته گسسته با پوشش بیرونی نار(پیازی) است. پوسته وضعیت فعلی داخل گنبد مسجد گوهرشاد بیرونی و داخلی حدود 10 متر با هم فاصله دارند. فاصله دو پوسته به وسیله دیوارهایی که خشخاشی نامیده می شوند به یکدیگر متصل شده اند. گردنی (گریو) گنبد نسبت به دیگر گنبدهای روزگار تیموری از ارتفاع کمتری برخوردار است. در اینجا دنباله پوسته بیرونی گنبد از پاکار به داخل متمایل شده و بعد سوار خشخاشی و گردنی می شود که به آن آوگون می گویند. پوسته بیرونی گنبدهایی مانند مسجد گوهرشاد را آوگونه می نامند. پوسته داخلی گنبد به شکل عرقچین ساخته شده و گوشه سازی آن با سه کنجهای کشیده و کاربندی انجام شده است.

یکی از جنبه‌های در خور توجّه گنبدخانه سه ردیف طاقهای دیوارهای جانبی در بالای دهانه هاست که به شبستانها راه دارد، در حالی که تعدادی از این ردیفها به دهانه های آزاد بیرونی مرتبط می شود، احتمالاً اهداف چندگانه ای از ساختن آنها مدنظر بوده است، زیبایی، سبک تر کردن دیوارهای جانبی و رساندن نور بیشتر به فضای گنبدخانه.