نگهداری قرآن نفیس خطی ترکی جغتایی قرن هشتم در موزه آستان قدس + عکس

سیدمحمدرضا فاضل‌هاشمی، رئیس اداره مخطوطات سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکزاسناد آستان قدس رضوی در گفت‌وگو با خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا)‌ از خراسان رضوی، از نگهداری قرآن مترجم و مذهّب بسیار نفیسی به دستخط محمدبن یوسف اباری، سیدالخطاط قرن هشتم هجری قمری در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی خبر داد.

وی با بیان اینکه این اثر معنوی و هنری در دهم شعبان سال 737 کتابت شده و مشتمل بر جزء 23 تا 30 قرآن کریم است، گفت: متن این قرآن به خط ریحان و ترجمه آن ترکی کهن و به خط رقاع بوده و با مرکب مشکی بر روی کاغذ نباتی آهار مهره سمرقندی در 365 برگ و در ابعاد 35.5 در 25.5 سانتی متر کتاب‌آرایی شده است.

فاضل‌هاشمی ابراز کرد: دو صفحه افتتاح این نسخه بسیار نفیس دارای دو سرلوح با نقوش هندسی و دو کتیبه مذهّب است و سرسوره‌ها نیز با کتیبه‌های مذهّب، مرصّع عالی و خوش طرز و مختلف الطرح با نشان حاشیه خدنگی و نشانه‌های حواشی شمسه و قندیل به زر و لاجور دیده می‌شود.

وی با اشاره به سایر مشخصه‌های این قرآن مترجم ادامه داد:‌ فواصل آیات شریفه با گل‌های شش پر زرین آراسته شده و اسم جلاله در همه جای این نسخه به زر و تحریر و عناوین تفسیر آن به شنگرف تزیین شده است.

رئیس اداره مخطوطات سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی با بیان اینکه پشت صفحه‌ آغازین نسخه دارای یک شمسه ترنج مذهّب و مرصّع با تقسیمات هندسی و نقوش زیبای اسلیمی و ختایی طراحی شده است، اضافه کرد: علاوه بر لوح مذهّب و مرصّع در دو صفحه اول، بین آن‌ها نقوش اسلیمی با پیچ و خم ختایی جلوه‌گری می‌کند.

وی افزود: از ویژگی‌‌های این اثر زیبای هنری و معنوی قرن هشتم هجری قمری می‌توان به خطوط ریحان، رقاع، نسخ تحریری و ترجمه ترکی جغتایی، تفسیر، تزیین و تذهیبات فوق العاده زیبای آن اشاره کرد.

فاضل‌هاشمی ادامه داد: جلد این نسخه، تیماج ضربی است که درون آن کاغذ نقش‌دارسفید و برون تیماج عنابی با ترنج و دو سر ترنج ضربی گره‌بندی لبه‌دار است که با یک ترنج در لبه و دو ترنج گره‌بندی درعطف آن به نحو بسیارزیبا و چشم‌نوازی تزیین شده است.

یادآور می‌شود، گنجینه مخطوطات آستان قدس رضوی با برخورداری حدود 17 هزار نسخه قرآن خطی بسیار نفیس دارای مصاحف شریف منسوب به دستخط مبارک ائمه اطهار(ع) و قرآن‌های نفیس از سده‌های نخستین اسلامی تا حال حاضر، به عنوان غنی‌ترین گنجینه قرآن های خطی در منطقه و جهان اسلام محسوب می‌شود.