برخورد دوستانه و حلیمانه خداوند نسبت به بندگان

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، در ادامه دعای ابوحمزه ثمالی، فراز زیبای «وَالحَمْدُ للهِ الَّذِی تَحَبَّبَ إلَیَّ وَ هُوَ غَنِیٌّ عَنّی . وَالحَمْدُ للهِ الَّذِی یَحْلُمُ عَنّی حَتّی کَأنّی لا ذَنْبَ لِی فَرَبِّی أحمَدُ شِیءٍ عِنْدِی وَ اَحَقُّ بِحَمْدِی» است .آیت الله جوادی آملی در  توضیح این فراز چنین اظهار می‌دارد: خدا از هر موجودی حمیدتر، محبوب‌تر و شایسته‌تر برای حمد است. چرا؟ برای این که خدا خود را دوست ما معرفی کرده است. فرمود: «إنْ کُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللهَ فَاتَّبِعُونِی یُحبِبْکُمُ الله»(آل عمران، 31) خدا بندگانش را دوست دارد.

مؤمنین را دوست دارد و نسبت به ما دوستی می‌کند با این که کاملا از ما  بی‌نیاز است. دیگر اینکه خدا از زشتی‌های ما صرف نظر کرده، حلیمانه با ما برخورد کرده که گویا اصلاً گناهی از ما سر نزده است: «وَ هُوَ یَحلُم».

از این جهت خدا محمودترین اشیاء و شایسته‌ترین اشیاء به حمد است. برای این که در کمال بزرگواری و بی‌نیازی خود را نسبت به ما محبّ نشان می‌دهد و در کمال حلیم و صبور و بردبار بودن از همه گناهان ما می‌گذرد به گونه‌ای که گویا اصلاً گناهی از ما صادر نشده است. خوب چنین موجودی دارای بهترین نعمت است و نعمت او هم به ما می‌رسد، لذا شایسته بهترین نعمت است و نعمت او هم به ما می‌رسد، لذا شایسته بهترین حمد است.

غیر خدا نه از ما بی نیازند، نه نسبت به ما تَحبُّب دارند، نه از لغزش‌های ما می‌گذرند. پس شایسته حمد نیستند.

وجود مبارک امام سجاد(ع) در ضمن دعای سحر این مراحل استجابت را بازگو می‌کند. عرض می‌کند: خدای را شکر می‌کنیم که راه‌های به طرف او کاملاً باز است.«اَلْحَمْدُ للهِ الَّذِی أحَدُ سُبُلَ المَطالِبِ إلِیکِ مَشْرَعَه» تمام راه‌ها باز است. شریعت باز و گشوده است و گشاده است. «وَ مَناهِلَ الرَّجاءِ إلِیکِ مُترَعَه» کسی که به طرف تو امیدوار است. تشنه یک مطلبی است آن کوثرش، آن نهر و بحری که تشنگان را سیراب می‌کند پر آب است.

«وَالإستغاثَهِ بِفَضْلِکَ لِمَنْ أمَّلَکَ مَباحَه»: راه برای کسی که از فضل تو بخواهد کمک بگیرد رواست. ممنوع نیست. رفتن این راه‌های باز مجاز است. «وَ أبوابُ الدَّعاء إلِیکِ لِلْصّارِخِینَ مَفْتُوحَه»: درهای دعا هم باز است. پس از این طرف که عنصر اوّل است هیچ مانعی نیست، راه باز است و تشنگان می‌توانند سیراب بشوند و می‌توانند از فضل الهی کمک بگیرند و درهای دعا به‌سوی نیایش کردن باز است. این‌ها عنصر اوّل‌اند.

دوّم: «وَأعْلَمْ أنَّکَ لِلْرّاجِینْ بِمُوضِعِ اِجابَهِ وَ لِلْمَهْلُوفِینَ بِمَرصَدِ إغاثِهِ وَ أنَّ فِی اللَّهُفِ إلی جُودِکَ وَ الرِّضاء بِقَضائِکَ عِوَضَاً مِنْ مَنْعِ الباخِلِینَ وَ مَنْدُوحَهً عَمّا فِی أیدِی المُسْتَأثِرِین» پروردگارا! من می‌دانم تو برای امیدواران موضع کافی و رسائی هستی. کسی که رنج دیده و داغ دیده و آفت زده و آسیب دیده و مانند آن است، مُتَلهِّف است و غمگین، تو می‌توانی مشکل او را حلّ کنی‌. نیازهای او را برطرف بکنی. و اگر کسی تأثّر و افسوس‌ و غم و اندوه‌اش را به جود و کَرم و رضا و قضای تو واگذار کند، عِوض منع بخل ورزان را دریافت می‌کند. عدّه‌ای دارند و عطا نمی‌کنند. بُخل می‌ورزند. عِوض بُخل آنها، جُود و کَرم تو جبران می‌کند.

«وَ مَندُوحَهً عَمّا فِی أیدِی المُسْتَأثِرین»:بعضی اهل ایثار نیستند. نه تنها دیگران را بر خود مقدّم نمی‌دارند؛ بلکه می‌کوشند خود را بر دیگران مقدّم بدارند. در دستگاه مستأثران جز تنگ نظری و تنگنائی چیز دیگر نیست و امّا در دستگاه جُود و کَرم تو سِعه و گشایش است. یعنی اگر تنگنای تنگ نظران جا برای رفتن نیازمندان نمی‌گذارد، وسعت رحمت تو جا را برای محتاجان تأمین می‌کند.

آیت​الله العظمی جوادی آملی