کوبیدن طبل در سحر؛ سنت مردم بردسکن برای بیداری دل و جان

مجتبی نظام‌آبادی، پژوهشگر و محقق فرهنگ عامه بردسکن در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، با بیان اینکه شهرستان بردسکن از جمله شهرهایی است که هنوز برخی از آداب و رسوم گذشته در مناسبت‌های مختلف در آن دیده می‌شود، اظهار کرد: از جمله در ماه مبارک رمضان سنت‌هایی است که مردم به آن عشق ورزیده و آن را، با فرهنگ غنی اسلام در هم آمیخته‌اند.

وی با اشاره به دنیای امروز و غرق شدن افراد در تجملات، افزود: هر چه جلوتر رفته و به آینده نزدیک‌تر می‌شویم حسرت لحظه‌های ناب و صمیمی دیروز، در دل ریش سفیدان بیشتر شکل گرفته و تجملات و دنیای صنعتی و غریب امروز، جای لحظه‌های ناب رمضان گذشته را می‌گیرد.

نظام‌آبادی با بیان اینکه نذورات و اعتقادات اسلامی دینی کارساز همه مشکلات است، اظهار کرد: در روزهای قبل از آغاز ماه رمضان، دیدارهای خانواده‌ای و صله ارحام به صورت گسترده‌تر انجام شده است، همچنین مردم با تکیه بر اعتقادات مذهبی به غبارروبی مساجد می‌پردازند.

وی ابراز کرد: با آغاز ماه مبارک رمضان اطعام فقرا و یتیمان نیز در حسینیه‌ها و مساجد رونق می‌گیرد، این در حالی است که لباس پوشیدن، نحوه صحبت و مراقبت از کلام و زبان، نگاه‌ها، تفکرات همه و همه با آغاز ماه رمضان نیکوتر می‌شود.

این محقق فرهنگ عامه خراسان با بیان اینکه خرید اقلام و تهیه مایحتاج زندگی قبل از شروع ماه مبارک رمضان انجام می‌شود، اظهار کرد: مردم نیز در این ایام برای یکدیگر دعای خیر و برکت و آزادی از آتش دوزخ و آمرزش گناهان را از خداوند منان طلب می‌کنند.

وی به تشکیل جلسات قرآن در این ماه اشاره کرد و گفت: با آغاز ماه بهار قرآن، دوره‌های قرائت در تمام روستاها و مرکز شهر و بخش‌ها به راه می‌افتد و حتی در کوچک‌ترین روستاها و حتی جامعه عشایری نیز این دوره برگزار می‌شود.

نظام‌آبادی عنوان کرد: در این ماه بیش از 300 دوره قرائت قرآن با حضور جوانان و نوجوانان و پیشکسوتان تشکیل می‌شود زیرا مجالس و منبرهای وعظ و سخنرانی و تفسیر قرآن فرصت بسیار خوبی برای یادآوری و تمرین خودسازی است.

پخت فطیر و تفتان در ماه رمضان، سنتی از دیار بردسکن

وی با بیان اینکه بلغور، شله، سوپ، حلیم، آش نذری، فرنی و شیربرنج غذاهای سنتی است که اغلب در ماه مبارک رمضان پخت می‌شود، ادامه داد: همچنین پخت فطیر، نان روغنی، نان کنجد، گردو و تفتان نیز از دیگر سنت‌های اهالی بردسکن در ماه مبارک رمضان به شمار می‌رود.

این محقق فرهنگ عامه بردسکن با اشاره به روزه کله گنجشکی در میان کودکان علاقه‌مند به مسئله روزه، اظهار کرد: روزه سال اولی‌ها بسیار خاطره‌انگیز است زیرا نوجوانان را از روزه‌های کله گنجشکی که از صبح تا ظهر ادامه داشته را به سمت روزه های واجب و اساسی که تمرین صبر و مبارزه با نفس را در خود دارد، سوق می‌دهد.

وی با بیان اینکه چای، خرما، پنیر، ماست چکیده، سبزی، فتیر و نان تنوری یا تفتان پای هر سفره‌ای در این شهرستان یافت می‌شود، گفت: پدر و مادر و بزرگ‌ترها پای سفره افطار برای کوچکترها آرزوی قبولی طاعات و سلامتی کرده و برای رفتگان طلب مغفرت می‎کنند و کوچک‌ترها با شور و ذوق زودتر کنار سفره افطار می‌نشیند و جریان روزه‌های کله گنجشکی و یا کامل خود را با حرارت بیان می‌کنند.

نظام‌آبادی با اشاره به سنت سحری‌خوانی، اظهارکرد: در سحرهای ماه مبارک رمضان سحری‌خوانان در کوچه و خیابان راه می‌افتادند و وردها و اشعاری می‌خواندند و با در زدن وکوبیدن به پنجره‌ها مردم را برای سحری بیدار می‌کردند.

وی همچنین ادامه داد: برخی با کوبیدن بر طبل یا ظرف فلزی و خواندن اشعاری در مدح امام علی(ع) شریک سحری‌های رمضان می‌شوند که امروزه بلندگوها و ساعت‌ها، گوشی‌های همراه، هنگام سحری جای آن را گرفته اما هنوز هم برخی با رفتن به پشت بام‌ها این سنت را زنده نگه داشته و فضای ساده‌ای را برای سحری خود همراه خلوت با خدا فراهم می‌کنند.

این محقق بیان کرد: کوبیدن طبل در این ماه برای بیداری دل و جان است، خاموشی از غیبت نشان تمرین زبان است و افطارکردن نشانه گشایش رزق و روزی و لحظه‌های اجابت و امیدواری است و بیدارشدن در سحر نشانه یادآوری رستاخیز و ملاقات با خدا در تاریکی قیامت است و دعا و ندبه نشانه عذرخواهی و ندامت و توسل به آستان دولت حق است.