مراسم کهن عید فطر در بارگاه منور امام رضا(ع) چگونه برگزار میشد
گروه هنر: اسناد مکتوب موجود در مرکز اسناد آستان قدس رضوی چگونگی برگزاری مراسم عید فطر در بارگاه منور امام رضا(ع) در گذشتههای دور را روایت میکنند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، به نقل از پایگاه اطلاعرسانی آستان قدس رضوی، زهرا فاطمیمقدم، کارشناس مسئول بخش نمایهسازی مرکز اسناد آستان قدس رضوی گفت: با شکل گیری تشکیلات اداری آستان قدس رضوی در دوره صفویه، توجه به اعیاد مذهبی و بزرگداشت آنها همچون عید فطر در حرم مطهر رضوی، همواره مورد توجه قرار داشته اما بر اساس تعداد اسناد و محتوای آنها میتوان نتیجه گرفت که در دورههای مختلف جشنهای گرامیداشت روز عید فطر به صورت یکسان برگزار نشده است.
فاطمیمقدم بیان کرد: مطابق این اسناد در دوره صفویه و افشاریه در روز عید فطر، مجلس جشنی به همراه پذیرایی از حاضران با غذا، شربت و شیرینی برپا میشد، اسناد نیز در خصوص هزینههای مربوط به صاحب جمعان شربتخانه، حویجخانه (مکان نگهداری ابزار آشپزی)، خبازخانه و قصابخانه در روز نخست ماه شوال وجود دارد.
وی با بیان اینکه همچنین این اسناد نمایانگر دادن خلعت به برخی کارکنان در این روز خجسته است، تعطیلی بعضی از مستغلات نیز در اسناد ذکر شده است، عنوان کرد: قدیمیترین سند پیرامون عید فطر(سند شماره 28108) به سال 1021 هجری قمری باز میگردد که در آن به اعطای خلعت به خطیب آستان قدس رضوی در این روز اشاره شده است.
کارشناس مسئول بخش نمایهسازی مرکز اسناد آستان قدس رضوی با اشاره به اینکه در دوره قاجار نیز جشنهای مربوط به عید فطر بسیار مفصل برگزار شده است، اظهار کرد: البته در این اسناد آستان قدس رضوی، ذکری از برپایی نماز عید فطر وجود ندارد که علت آن ممکن است به خاطر برپایی نماز در مصلای مشهد باشد.
وی افزود: در این روز مجلس سلام، در ایوان طلای صحن عتیق با حضور متولی باشی، والی خراسان و سایر صاحب منصبان آستانه ترتیب داده شده و در آن شربت، شیرینی و حلویات توسط تحویلداران تهیه و برای پذیرایی در اختیار پیشخدمت آستانه قرار داده میشد.
فاطمیمقدم ابراز کرد: علاوه بر موارد ذکر شده، تعطیلی مکتبخانه، چراغانی حرم و روشن نگاه داشتن چراغهای هر دو صحن(قدیم و جدید) تا صبح نیز از سنتهای معمول در شب عید فطر بوده است.
وی با بیان این مطلب که عید فطر عید بازگشت به خدا و جشن اطاعت و تسلیم در برابر قدرت الهی و عمل به فریضه روزه است، ادامه داد: از صدر اسلام این روز با اجرای آداب و رسوم خاص در نزد مسلمانان، گرامی داشته شده است و بنا بر مستندات تاریخی، تاریخچه عید فطر به سال دوم هجری بر میگردد.
کارشناس مسئول بخش نمایهسازی مرکز اسناد آستان قدس رضوی متذکر شد: عید فطر در لغت به معنی شکستن روزه و روزه گشودن آمده است و به همین جهت عید فطر را عید روزه گشادن نیز میگویند، عید صیام و عید رمضان از دیگر نامهایی است که برای این روز عنوان شده است.
