قدمگاه نیشابور؛ نمادی از ارادت عاشقان به ساحت ولایت رضوی + عکس
گروه هنر: قدمگاه از جمله اماکن زیارتی و مقدس به شمار میرود و در اصطلاح، به مکانی گفته میشود که پای یکی از معصومین یا یکی از اولیاء الهی به آنجا رسیده باشد که قدمگاه نیشابور نیز، ارادت عاشقان به ساحت امام رضا(ع) را نشان میدهد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، ایرانیان از آغاز ورود اسلام به ایران، زلف دل خود را به محبت و عشق اهل بیت(ع) گره زدند و در این میان، با هر بهانهای و در هر فرصتی، ارادت خود را به ساحت قدسی اهل بیت(ع) نشان دادند.
قدمگاههای امام رضا(ع) در ایران، نشان این مدعاست که به یمن ورود آن حضرت در جای جای مسیر حرکت کاروان ایشان در ایران زمین، خودنمایی میکند زیرا قدمگاه، از جمله اماکن زیارتی و مقدس به شمار میرود و در اصطلاح، به مکانی گفته میشود که پای یکی از معصومین یا یکی از اولیاء الهی به آنجا رسیده باشد. در ایران نیز قدمگاههای بسیاری وجود دارد که تعدادی از آنها منسوب به امام رضا(ع) است.
از ورود امام رضا(ع) به نیشابور، گزارشهای مستندی وجود دارد، به ویژه روایت حدیث سلسلة الذهب توسط امام رضا(ع)؛ مهمترین و معتبرترین گزارشی که از توقف آن حضرت در نیشابور ضبط شده، روایت عبدالسلام بن صالح اباصلت هروی است که حدیث مشهور سلسلةالذهب را از امام رضا(ع) در نیشابور نقل میکند.
پس از پایان اقامت امام رضا(ع) در نیشابور، هنگام عزیمت از این شهر، امام رضا(ع) حدیث سلسلةالذهب را بیان فرمودند و میراث گرانبهایی را از خود به یادگار گذاشتند لذا مکان کنونی قدمگاه، اولین مکانی است که امام رضا(ع) پس از خروج از نیشابور، شب را در آنجا سپری کردند.
برای بررسی بیشتر این موضوع و معرفی قدمگاههای سطح استان خبرنگار ایکنا با رجبعلی لبافخانیکی، مدیر موزه بزرگ خراسان به گفتوگو پرداخته است، وی در این خصوص با اشاره به اینکه قدمت قدمگاه به پیش از اسلام میرسد، عنوان کرد: پژوهشگرانی مانند دکتر پرویز ورجاوند، اعتقاد دارند که در پیش از اسلام، معبدی مربوط به الهه ناهید در این مکان قرار داشته است.
وی با بیان اینکه «رباط سعد» به عنوان اولین منزل بعد از نیشابور است، ابراز کرد: در حدود 24 کیلومتری شرق نیشابور و در مجاورت اولین منزل بعد از آن که «رباط سعد» نامیده میشود، روستایی ییلاقی وجود داشته که فاصله آن تا جاده ابریشم، حدود سه تا چهار کیلومتر بود و به لحاظ دارابودن چشمه آب و منظرهای زیبا اهمیت داشت.
رئیس اسبق سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی به حضور امام رضا(ع) در قدمگاه اشاره و اظهار کرد: در سال 200 هجری که امام رضا(ع) از مدینه عازم مرو بودند، مدتی را در نیشابور اقامت داشتند که البته مورخان، مدت اقامت امام(ع) در نیشابور را متفاوت نوشتند.
لبافخانیکی افزود: امام رضا(ع) بعد از نیشابور، اولین شب را در «رباط سعد» سپری کردند که نماز ظهر روز بعد را در آن روستای ییلاقی که اکنون قدمگاه است، خواندند و مردم را موعظه کردند و یادگارها و میراثهایی معنوی از خود به جای گذاشتند.
وی به علت نامگذاری این مکان به عنوان قدمگاه اشاره کرد و گفت: در زمان ورود امام رضا(ع)، علویان در این مکان اقامت داشتند که به شدت از حضور امام(ع) در خراسان استقبال کرد، همچنین بنا به نوشته محمدکاظم امام در کتاب مشهد طوس یا جغرافیای تاریخی خراسان، علویان که طرفدار ائمه معصومین(ع) و در تضاد با عباسیان بودند، به میمنت حضور امام رضا(ع)، ردپایی را بر روی قطعه سنگ سیاهی حک کردند.
مدیر موزه بزرگ خراسان، به نمادین بودن این عمل علویان اشاره و ابراز کرد: علویان با این کار میخواستند نشان دهند امام رضا(ع) با حضور در خراسان، بر روی سلسله عباسی پا گذاشته و آن را پایمال کردهاند، ضمن اینکه نماد خانوادگی عباسیان، رنگ سیاه و نماد علویان، رنگ سبز بود در نتیجه، علویان، قطعه سنگ سیاه را به عنوان نماد خاندان عباسی انتخاب کرده بودند.
مدیر موزه بزرگ خراسان با بیان اینکه در طول سالیان، این قطعه سنگ، متولیانی داشته است و برای آن قداستی قائل بودند، گفت: در زمان صفویه، بقعهای را بر روی خرابههای یک بنای کهن ساختند که این بنا در سال 1091 هجری در زمان سلطان سلیمان صفوی به اتمام رسید.
وی افزود: این بقعه محل نگهداری آن سنگ سیاه شد که بر دیواره این بقعه، نصب کرده بودند. از آن پس، این مکان که نماد و نشانهای از حضور امام رضا(ع) دارد، تبدیل به زیارتگاه شده است.
لبافخانیکی با اشاره به اینکه امام رضا(ع) در نیشابور، اقامتگاههای دیگری نیز داشتهاند، ابراز کرد: قدمگاههای متعددی در خراسان وجود دارد ولی آنچه که در متونی همچون تاریخ الحاکم و عیون اخبارالرضا(ع) وجود دارد، قدمگاه نیشابور است.
