دیدگاه آیتالله جوادیآملی در باب مقام رضوان رضای ثامنالحجج(ع)
گروه اندیشه: رئیس بنیاد بینالمللی وحیانی علوم اسراء طی یادداشتی که در اختیار ایکنا قرار داده است، پیرامون شرحی بر گفتاری از آیتالله جوادیآملی بیان کرده است: هیچ خشنودى چه در قوس صعود و چه در قوس نزول در عالم اتّفاق نمىافتد مگر اینکه از ساحت حضرت ثامنالحجج(ع) و به اجازه آن حضرت است زیرا تنها کلیددار «مقام رضوان رضا» در عالم هستى، حضرت رضا(ع) است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، زیارت حضور در محضر یار و تازه کردن دیدارهاست، ارادتمندان به خاندان عصمت و طهارت(ع) هر روز و هر سال به هر بهانه دل به راه زده و راهی زیارت ائمه(ع) و خاندان پاکشان میشوند.
ماه ذیالقعده که با میلاد کریمه اهل بیت(ع) آغاز میشود و در آن شهادت امام جواد(ع) نیز قرار دارد، با 23 ذیالقعده که بنابر روایات شهادت امام رضا(ع) و روز زیارتی حضرتش است، ادامه مییابد، گویی این ماه با نام ثامنالحجج(ع) و فرزندان موسی بن جعفر گره خورده است، هر ساله دلدادگان، علما و بزرگان بسیاری در این ماه عزیز خود را به مشهدالرضا رسانده و در حریم خورشید بی غروب ایران جسم و جان را جلایی دوباره میبخشند.
علما، اندیشمندان و فرهیختگان بسیاری نیز در باب امام مهربانیها و جایگاه ایشان قلمفرسایی کرده و هر یک به گونهای ارادت خود را در قالب شعر، غزل، کتاب و ... بیان کردهاند، از جمله این افراد میتوان به بیانات آیتالله عبدالله جوادیآملی در دیدار با بنیانگذاران مؤسسه هدی و ولای بابل در دی ماه سال 80 اشاره کرد.
هیچ موجودی از هیچ موجود دیگری راضی نمیشود، مگر به وساطت مقام امام هشتم
ایشان در بخشی از این سخنرانی در خصوص جایگاه و مقام رضای(ع) عالم آل محمد(ص) چنین فرمودند: «هیچ موجودی از هیچ موجود دیگری راضی نمیشود، مگر به وساطت مقام امام هشتم؛ هیچ انسانی به هیچ توفیقی دست نمییابد و خوشحال نمیشود، مگر به وساطت مقام رضوان رضا(ع)؛ هیچ نفس مطمئنهای به مقام راضی و مَرضی بار نمییابد، مگر به وساطت مقام امام رضا(ع)، او نه چون به مقام رضا رسیده، به این لقب ملقّب شده است بلکه چون دیگران را به این مقام میرساند، ملقّب به رضا شد».
این مطلب از چندین سال قبل در سایتهای مختلف و شبکههای اجتماعی منتشر شده است اما کسی از سندیت آن اطلاعی نداشت لذا ایکنای خراسان رضوی بر آن شد تا در آستانه روز زیارتی امام رضا(ع) صحت و سقم این سخن را پیگیری کند، در این راستا با حجتالاسلام والمسلمین مرتضی جوادیآملی، رئیس بنیاد بینالمللی وحیانی علوم اسراء و فرزند آیتالله جوادی آملی گفتوگویی را داشتیم.
حجتالاسلام والمسلمین مرتضی جوادیآملی، در گفتوگوی اختصاصی با خبرنگار ایکنا ضمن تأیید این بیانات و انتساب آن به آیتالله جوادیآملی، شرحی را بر این بیانات نگاشته و آن را در اختیار ایکنای خراسان رضوی قرار داد که متن کامل آن در ادامه میآید:
اسماء و القاب ائمه معصومین(ع) از عالم سماء نازل شده است
خداوند علىّ اعلا صاحب اسماء و اوصاف الهّیهای است که با آن اسماء عالم و آدم را مىآفریند و به وسیله همان اسماء آنها را اداره و تدبیر مىکند. این اسماء که حقایق الهیّه و جلوات عرشیّه هستند در هر مرتبهاى به گونه و صورتى ظاهر مىشوند، طبق احادیث شریفه، ائمّه اطهار(ع) هر یک اسماء الهیّه پروردگار عالم هستند که به اشکال مختلف در عوالم گوناگون ظاهر مىشوند. در عالم طبیعت به رغم وحدت حقیقى این چهارده معصوم به جلوات متعدّد و اسامى متنوّع ظاهر مىشوند و لذا اسماء و القاب شریف امامان معصوم(ع) از عالم سماء نازل شده است.
اسماء شریفه محمد(ص)، على(ع)، فاطمه(س)، حسن(ع) و حسین(ع) از اسماء حمید، عالى، فاطر، محسن و قدیمالاحسان الهى ملهم و متاثّر است و همچنین است اسم باقر(ع)، صادق(ع)، کاظم(ع) و رضا(ع) و سایر اسماء و این نکته اى که ذیلاً تقدیم مىشود، اختصاصى به اسم و یا لقب شریف حضرت علىّ ابن موسىالرضا ندارد بلکه هر یک از اسامى و یا القاب ائمّه(ع) چنین حکم و جایگاهى دارد.
مقام رضا را حکیم سبزوارى(ره) اینگونه تعریف مىنماید که «و بهجةً بما قضى الله رضا و ذو الرضا بما قضى مااعترضا»، مقام رضا عبارت از آن است که انسان با بهجت و سرور به استقبال اراده و رضاى الهى رفته و در برابر آن از خود نگرانى و اعتراض نشان ندهد، صاحب این مقام همواره خرسندى و خشنودى خویش را از رضاى الهى دانسته بلکه معتقد است و باور دارد که هیچ خشنودى و رضایتمندى براى او و دیگران حاصل نمىشود مگر اینکه از جایگاه، مقام و ملکه رضا تأمین شود.
امام رضا(ع)؛ مظهر اتمّ اسماء الهی
حضرت ابالحسن امام رضا(ع) که سلطان دین و دنیاست، مظهر اتمّ اسماء الهى خصوصاً اسم رضاى پروردگارى بوده و این اسم که واجد مسمّىٰ و حقیقت رضایت الهى است منشأ مقام رضای الهى و مبدء جلوههاى گوناگون خشنودى است.
آنچه حضرت استاد آیةالله جوادى آملى(دام ظله) در خصوص مقام رضاى امام رضا(ع) بیان داشتند از همین باب است. نکتهاى که در مطلب استناد یافته به آیتالله جوادىآملى وجود دارد، حاکى از عمق یابى و دقّت نظر استاد است، اینکه برخى افراد ممکن است از مقام رضایتمندى الهى برخوردار باشند اما وصول به مقام مظهریّت تامّه این اسم و باذن الله صاحب و خداوندگار این مقام بودن به گونهای که هیچ خشنودى چه در قوس صعود و چه در قوس نزول در عالم اتّفاق نمىافتد مگر اینکه از ساحت حضرت ثامنالحجج(ع) و به اجازه آن حضرت است زیرا تنها کلیددار این مقام در عالم هستى حضرت رضا(ع) است.
رضایتمندیهای انسانى و الهى بدون تردید از خاستگاه مقام رضا تأمین میشود
نکته قابل توجّه اینکه خشنودى داراى اقسامى است، یعنى براى هر درجه و رتبهای از نفس انسانى رضایتمندى خاصى وجود دارد، رضایت قلبى، رضایت عقلى، رضایت نفسانى و نهایتاً خشنودى جسمانى است. آن دسته از رضایتمندیها که منشأ انسانى و الهى دارد بدون تردید از خاستگاه مقام رضا و صاحب آن که امام رضا(ع) است، تأمین مىشود؛ از این رهگذر امام هشتم حضرت على ابن موسىالرضا(ع) هم در نزد پروردگار و هم در پیشگاه مردم از جایگاه والایى بر خوردار است.
در سوره مبارکه فجر پروردگار عالم از مقام رضایتمندى سخن مىگوید که صاحبان نفس مطمئنه بعد از آنکه به خطاب ویژه «یَا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ، ارْجِعِی إِلَى رَبِّکِ رَاضِیَةً مَّرْضِیَّةً، ای نفس مطمئنه، خشنود و خداپسند به سوى پروردگارت بازگرد(سوره فجر/ آیه 27 و 28)»، مخاطب گشتند به دو خصیصه خاص الهى «راضیة» و «مرضیة» بار مىیابند، بر اساس آنچه که بازگو شده این هر دو از جایگاه وجودى مالک و صاحب مقام رضا یعنى حضرت امام رضا(ع) باذن الله مىگذرد.
آنچه بیان شد توضیح و زیادتى کوتاهى در باره مطلبى که به حضرت استاد آیتالله جوادى آملى(دام ظلّه) استناد داده شده و این چند جمله صرفاً از باب ارادت به ساحت و آستان بلند آشیان حضرت امام رضا(ع) است، امید که مورد عنایت آن حضرت قرار گیرد.
