پایتخت معنوی ایران، فاقد مکانی ثابت برای تعزیهخوانی است
گروه هنر: پایتخت معنوی ایران، فاقد مکانی ثابت برای تعزیهخوانی است؛ آن هم در شرایطی که قرار است مشهد در سال ۲۰۱۷ پایتخت فرهنگی جهان اسلام شود، نیاز است در این شهر مکانی به هنرهای آئینی و تعزیهخوانی اختصاص یابد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، کوچک که بودیم نام محرم را از بیرقهای سیاه بر روی دیوار شهر، میشناختیم، روزهایمان را به عشق دیدن مراسم تعزیه خوانی میگذراندیم، مراسمی که آنقدر واقعی و هنرمندانه اجرا میشد که دلمان از دست یزید و شمر میگرفت و ترسی بر قلبمان مینشست و هر چه لعن و نفرین بلد بودیم نثار آن هنرمندان میکردیم.
حال با گذشت این همه سال، چقدر دلم برای آن روزها تنگ میشود، برای روزهایی که کمرنگ شده یا دیگر نیست، اگر هم باشد ردپایش را در جایی دور از شهر باید جستجو کرد، آیین و سنتهای قدیمی محبت و گرمای دیگری دارد، محرم و صفرش فرقی نمیکند، آنچه که حسرتش بر دلمان نشسته است سنتهایی است که با افزایش یکباره تکنولوژی جای خود را به غربزدایی و بیهویتی عوض کرده است.
محمد سمیع، سرپرست اداره موسیقی فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی در گفتوگو با ایکنا در خصوص تفاوت بین شبیهخوانی و تعزیهخوانی اظهار کرد: تعزیهخوانی نمایشی است که در آن واقعه کربلا به دست افرادی که هر نقشی از شخصیتهای اصلی را بر دوش دارند، نشان داده میشود.
وی ادامه داد: نوعی نمایش مذهبی و سنتی ایرانی ـ شیعی، بیشتر درباره شهادت امام حسین(ع) و مصائب اهل بیت(ع) است ولی به گمان بسیار، تعزیه جدا از شباهتهایش با عزاداریهای آئینی گذشته شکل تکامل یافتهتر و پیچیدهترِ سوگواریهای ساده شیعیان سدههای نخستین برای شهدای کربلا است.
مجالس تعزیه محلی برای فرهنگسازی عاشورا برای نسل جدید
سمیع با بیان اینکه تعزیه هنر تأثیرگذاری است و اجرای زنده وقایع کربلا حال و هوای غریب کربلا را برای مردم روایت میکند، عنوان کرد: مجالس تعزیه محلی برای فرهنگسازی عاشورا به ویژه برای نسل جدید و نوجوانان و نونهالان به شمار میرود.
سرپرست اداره موسیقی فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی با اشاره به اینکه یک گروه تعزیهخوان رسالت بزرگی بر دوش دارد، ادامه داد: این رسالت زنده نگه داشتن عاشورا و انتقال صحیح آن به نسل های بعدی است چرا که تعزیهخوانی از نزدیک با مردم در ارتباط بوده و به راحتی همانند دیگر هنرهای چهره به چهره تأثیر خود را میگذارد.
سمیع، شبیهخوانی را گونهای از تعزیه دانست و افزود: تعزیه که در واقع مفهوم عزاداری و سوگواری را دربردارد، طی دوران 100 تا 150 سال تکامل واقعیِ خود از لحاظ مضمون و شیوه اجرا و تنوع در موضوع، راه به شیوهای برده که در آن نوع از شبیهخوانی، جنبه عزاداریِ خود را از دست داده است که این خود از یک سو زاده نیازِ انسانی و طبایع بشری به درک و ابراز شادمانی است و از سوی دیگر به علت آن است که هر پدیده اجتماعی با گذشت زمان هم تحول مییابد و هم تکامل، آن چنان که از بن مایه اولیه فاصله میگیرد.
عدم حمایت مالی؛ عامل اصلی از بین رفتن نمایش تعزیهخوانی
سرپرست موسیقی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی با اشاره به اینکه صلواتخوانی، سعدیخوانی و منقبتخوانی از شاخصههای مهم تعزیه و چاووشیخوانی است، اظهار کرد: این گونه مراسمها بدون حمایت و پشتوانه مالی به تدریج از بین خواهند رفت و نسل امروز سنت و آئین مرسوم به گذشتگان را از یاد میبرند.
سمیع، تعزیهخوانی را تحت تاثیر فرم، موسیقی و حرکت دانست و ادامه داد: تعزیه موسیقی، حرکت و نمایش کولاژی از هنر، فرم و تلفیق چند ضربآهنگ دلنشین است و یک تعزیهخوان میداند که مناسب با چه موضوعی برای مردم اجرا کند مثلا در شبهای احیاء یا محرم بر روی نقاطی دست میگذارد که مردم با آن آشنا هستند و با شبیهسازی به گونهای نمایش را به روی صحنه میبرد که مردم با آن همزادپنداری میکنند.
سرپرست اداره موسیقی فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی در خصوص وضعیت تعزیهخوانی و چاووشیخوانی در خراسان، افزود: ابزار نوین باعث تغییر ذائقه مردم شده است و عدم توسعه رسانه ملی و تهیه کنندگان به این موضوع به صورت یک یادگاری در آمده است.
سمیع با بیان اینکه برگزاری همایشهای تعزیهخوانی و چاووشیخوانی مانع اجرای زنده این مراسم شده است، افزود: باید برای حفظ این هنر قدیمی تلاش کرد، هنری که سنت گذشتگان را به نمایش میگذارد.
پایتخت معنوی کشور؛ فاقد مکانی ثابت برای تعزیهخوانی
وی با اشاره به اینکه مشهد به عنوان پایتخت معنوی کشور فاقد مکانی ثابت برای تعزیهخوانی است، ادامه داد: در حالی که ما بارها طرح مسئله کردهایم و حتی در جلسهای با وزیر ارشاد چنین درخواستی را ابراز کردیم و ایشان هم قول دادند با ارائه نامهای به ارشاد خراسان این مسئله را حل کنند ولی تاکنون اقدامی صورت نگرفته است.
سرپرست موسیقی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی اظهار کرد: برای ایام محرم سه برنامه تعزیهخوانی و چاووشیخوانی تدارک دیدهایم که امیداوریم با تأمین اعتبارات توسط مسئولان ارشاد بتوانیم این سه برنامه را طی این ایام اجرا کنیم.
جای تأسف است در شهری که قرار است در سال 2017 پایتخت فرهنگی جهان اسلام شود، مکانی برای هنرهای آئینی و تعزیهخوانی وجود نداشته باشد، هنر تعزیه و چاووشیخوانی هنر امروز و یک روزه نیست که بتوانیم به راحتی از میان آن بگذریم بلکه ریشه در فرهنگ و تاریخ گذشته این مرز و بوم دارد.
چه بسیار افرادی که در زمانهای گذشته در اوج حکومت استکبار با وجود تمام محدودیتها با خون خود پرچم علوی را زنده نگه داشته اما اکنون مسائل مالی بهانهای برای از بین بردن هنر و آئین گذشته مان شده است.
زری ابو
