خراسان بزرگ از قبل اسلام مرکز فلسفه بوده است/ رشد حکمای بسیار در مکتب خراسان
گروه اندیشه: مدرس و پژوهشگر تاریخ فلسفه و عرفان اسلامی با بیان اینکه خراسان بزرگ قبل از اسلام مرکز فلسفه به شمار میرفته است، گفت: به گونهای که قبل از اسلام به پایتخت فلسفه یونان معروف بوده است و بعدها نیز خراسان بزرگ به لحاظ جغرافیایی خاستگاه دو رکن فارابی و ابن سینا بود.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، فاضل منوچهر صدوقیسها، مدرس و پژوهشگر تاریخ فلسفه و عرفان اسلامی صبح امروز، هفتم آبانماه در همایش بزرگداشت حکمت و حکمای خراسان(۲) بزرگداشت حکیمان «آقابزرگ حکیم شهیدی»، «میرزا مهدی شهیدی»، «شیخ اسدالله یزدی» و «شیخ سیف الله ایسی»، در موضوع جایگاه علمی شیخ اسدالله یزدی و شیخ سیفالله ایسی به ایراد سخن پرداخت و ابراز کرد: شیخ یزدی، عارف و شیخ ایسی حکیم دوران خود بودند.
وی با بیان اینکه خراسان بزرگ قبل از اسلام مرکز فلسفه به شمار میرفته به گونهای که قبل از اسلام به پایتخت فلسفه یونان معروف بوده است، ادامه داد: بعدها نیز خراسان بزرگ به لحاظ جغرافیایی خاستگاه دو رکن فارابی و ابن سینا بود، سپس فخررازی رشد مییابد که پرورش او در خراسان و هرات صورت گرفته است؛ در ادامه تاریخ با خواجه نصیر و غزالی که در جبهه مخالف در خراسان است، مواجه میشویم و سپس به ظهور حاج ملاهادی سبزواری میرسیم.
مؤلف کتاب تاریخ حکما و عرفان مطهر از صدرالمتألهین عنوان کرد: در واقع در تمام این دورانها خراسان مرکز علوم عقلی بود اما از طرف دیگر هم همین خراسان از مراکزی عمده و برترین حوزه مخالف حوزه فلسفی به شمار میرفت لذا این جهت برای این جانب جای تعجب دارد و این دو مبحث را نمیتوان با هم جمع کرد.
وی ادامه داد: نوه حاج ملاهادی سبزواری در کتابی نوشته است که روزگاری با پدرم به مشهد و حوزه علمیه این شهر آمده و در حرم مطهر با طلبهای برخورد کردیم که پدرم از او سؤالی میپرسد اما آن طلبه وقتی از شهر و دیار پدر پرسیده و متوجه میشود که اهل سبزوار است میگوید سبزوار شهر حکمت است و ما با شما هم کلام نمیشویم و حرفی نداریم.
وی اظهار کرد: شیخ فیضالدین ایسی نیز در اصل اهل میانه آذربایجان است و متولد هزار 1317 هجری قمری بوده و در سال 1382 هجری وفات کرده و در دامنه شرقی کوهسنگی تدفین شد؛ وی استادانی همچون آقا بزرگ حکیم و شیخ اسدالله یزدی در مشهد داشته است و از طرفی آثار بسیاری از جمله عیون الحکم، قواعد العرفان و ... را تألیف کرده است.
صدوقی در مورد شیخ اسدالله یزدی ابراز کرد: ایشان اهل یزد بوده و در سال 1287 قمری متولد شده است؛ وی به تهران مراجعه کرده تا در حوزه علمیه این شهر از اساتید آن زمان تلمذ کند؛ شیخ یزدی از محضر سه عالم بزرگوار محمدرضا قمیشیصباغ، آقا علی مدرسی و میرزا ابوالحسن جلوه بهرهمند میشوند و در نهایت در سال 1341 هجری از دنیا رفته و در کوهسنگی به خاک سپرده میشود.
وی در مورد آثار شیخ یزدی عنوان کرد: از جمله آثار با اهمیت این استاد، حکمت اشراق است و در مورد شاگردان ایشان میتوان به شخصیتهایی همچون سیدحسن بجنوردی، شیخ علی ماسیتییزدی و شیخ مجتبی قزوینی، همچنین میرزا مهدی الهیآشتیانی و شیخ هادی کدکنی اشاره کرد.
مدرس و پژوهشگر تاریخ فلسفه و عرفان اسلامی عنوان کرد: شیخ ایسی ارتباط خوبی و رابطه خوبی با شیخ نخودکی داشته است به گونهای که شیخ نخودکی با آن جایگاه معرفتی به اسدالله یزدی اظهار ارادت میکرده است؛ همچنین کرامات بسیاری از شیخ یزدی سینه به سینه منتقل شده است.
وی گفت: مرحوم یزدی از شاگردان مرحوم جلوه است، در مکتب تهران درس خوانده و با آقا بزرگ حکیم نیز هم دوره بوده است؛ البته شیخ ایسی نیز شاگرد بابا بزرگ حکیم بوده و هم محضر شیخ یزدی شاگردی کرده است.
