نمایی نزدیکتر از شخصیت محمدجواد پناهی؛
تربیت چهار نسل با خلق و خوی قرآنی/ جلساتی که قریب 500 نفر مخاطب دارد
گروه فعالیتهای قرآنی: محمدجواد پناهی طوسی قریب به چهار دهه از عمر خودش را در جلسات و محافل قرآنی گذرانده است، وی در دوران فعالیت خود به تربیت چهار نسل قرآنی پرداخته که به گفته شاگردان بارزترین ویژگی وی خلق و خوی قرآنی است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، در گوشه و کنار شهر پس از پیروزی انقلاب اسلامی اساتید متعدد قرآنی مشغول فعالیت و آموزش به اقشار مختلف جامعه هستند، اساتیدی که شاید بسیاری از مردم این افراد را نشناسند.
یکی از این اساتید، محمدجواد پناهیطوسی است، او که قریب به چهار دهه از عمر خودش را در جلسات و محافل قرآنی گذرانده است. این استاد قرآنی با وجود معلولیت که از سه سالگی یا وی همراه بوده است، حدود 33 سال در «انجمن محبان قرآن و عترت» مشهد فعالان قرآنی بسیاری را پرورش داده که به گفته شاگردان وی، خلق و خوی قرآنی این استاد حضور کودکان، نوجوانان، جوانان و حتی پیرمردان را در جلسات وی ثابت کرده است.
استاد پناهیطوسی در مراسم تکریم چهرههای قرآنی که 28 بهمنماه امسال در سالن حج و زیارت تهران برگزار خواهد شد، به عنوان چهره قرآنی در رشته قرائت مورد تجلیل قرار میگیرد، بر این اساس سراغ شاگردان و اعضای «انجمن محبان قرآن و عترت» و اصحاب قرآنی او رفتیم تا از نمایی نزدیکتر بیشتر با شخصیت و منش این قاری آشنا شویم:
محمدجعفر زویچی، فرهنگی بازنشسته و از اولین بانیان این انجمن، درباره حضور 34 ساله خود در محفل محبان قرآن و عترت گفت: من از ابتدای تشکیل آن در این جمع قرآنی حضور دارم، در این جلسات از همه اقشار و صنوف از کارگر، کشاورز، کارخانهدار، باغدار، مغازهدار، معلم، پزشک، نیروی نظامی و انتظامی و ... حضور دارند؛ استاد پناهی (و مرحوم پدرشان) دارای جذابیت اخلاقی هستند که از کودک چهار، پنج ساله تا پیرمرد 80 ساله، ارتباط خیلی صمیمی و گرمی با ایشان دارند.
اول محفل بعد منزل
وی با تشریح ویژگیهای اخلاقی استاد پناهی، ادامه داد: سادگی، خوشخلقی، پشتکار و برخورد صحیح ایشان از جمله دلایل ادامه این جلسات قرآن هستند؛ مرحوم پناهی(پدر استاد پناهی) معمولاً از اوایل جلسه تا انتهای آن مینشست و اگر سؤالی مطرح میشد با خوشرویی جواب میداد و در انتهای جلسه پنج دقیقه احکام دینی را آموزش میداد و کتابهای تجوید تدریس میکرد.
زویچی از پشتکار محمدجواد پناهی با وجود مشکلات جسمیاش، گفت: اگر استاد با هواپیما یا ماشین شخصی از شهرستان و یا خارج از کشور مثلاًساعت 9 شب به مشهد برسند، اول وارد جلسه میشوند و بعد به منزل خودشان میروند، این از جمله خصوصیات اخلاقی ایشان محسوب میشود.
وی با بیان دلیل سیار بودن محل برگزاری جلسات قرآن، عنوان کرد: از ابتدا امکان استقرار در یک مکان مشخص وجود داشت ولی مرحوم پناهی بنا به تجربه بر سیار بودن محل برگزاری اصرار داشت، زیرا هرگاه جلسه ثابت میشود تعداد شرکتکنندگان نیز کاهش مییابد پس جلسات در نقاط مختلف شهر میچرخد و از 180 تا 500 نفر تعداد شرکتکنندگان در جلسات متفاوت است.
این فرهنگی بازنشسته آموزش و پرورش مشهد اظهار کرد: ماهیانه مبلغی را برای امور روزمره جلسه اعم از تعمیر دستگاهها، تهیه رحل، تعمیر قرآنها، خرید سیم و ... از جمع به میل خودشان دریافت میکنیم؛ همچنین با توجه به نظم و انضباط حاکم بر جلسات زمان و مکان برگزاری جلسات را به صورت سالیانه برنامهریزی میکنیم، مثلاً هر ساله سالگرد جلسه را در منزل احمد دباغ، مؤسس جلسه محبان قرآن و عترت میگیریم و از همه بزرگان و اساتید پیشکسوت قرآن استان و کشور برای حضور دعوت به عمل میآوریم.
تربیت چهار نسل قرآنی
وی با بیان اینکه تاکنون تا چهار نسل از یک خانواده نیز در جلسات ما حضور داشتهاند، اضافه کرد: خانوادهای مانند حاج محمدعلی یگانه و پسرانشان محسن یگانه، محمد یگانه و فرزندانشان در جلسات هفتگی انجمن قرآنی ما حضور فعال دارند.
زویچی به تشریح برخی اثرات این دوره قرآنی بر اعضا پرداخت و افزود: محمدجواد عباسی، گاهاً اقامه نماز جلسات را با قرائتی دلنشین برعهده دارد، با وجود اینکه شاطر نانواییاند ولی روزهای شنبه کارشان را تعطیل میکنند و زحمت کارشان را سایر اعضای خانواده تقبل میکنند؛ از یک ساعت قبل از شروع جلسه برای مهیا کردن بلندگوها حاضر میشوند، البته خودشان قاری قرآن هستند و از جمله ویژگیهای بارز شخصیتیشان نیز ترک نشدن نماز اول وقت است.
وی برخی برنامههای جنبی جلسه قرآنشان را توصیف کرد و با بیان اینکه گاهی بنا به مناسبتهای مذهبی از یک گروه تواشیح دعوت میکنیم، گفت: همه افراد با همه نوع مشاغل، در این روز کار خودشان را تعطیل میکنند و در برگزاری مراسم از چای ریختن تا تنظیم بلندگوها و پاکیزه کردن محل برگزاری جلسات مشارکت دارند.
جلسات قرآن را مادی نکنیم
سیدموسی حسینی، یکی از فرهنگیان بانی محفل محبان قرآن و عترت مشهد است که از سال 63 تاکنون مرتباً در این جلسات حضور دارد، درباره محفل اینگونه ابراز کرد: پدر استاد پناهی روحانی مخلصی بود و تأکید بسیار داشت که جلسات را مادی نکنیم.
وی با توصیف برخی از مختصات محفل نورانیشان، بیان کرد: قبوض جلسات را افراد شرکت کننده به صورت خودجوش و اختیاری پرداخت میکنند، اگر جلسهای بانی نداشته باشد، از جمع بنا به دلخواهشان پول جمع آوری کرده و برنامه را برگزار میکنیم.
حسینی همچنین از ایده یک تجلیل متفاوت گفت: برای تقدیر از بانوان اعضای جلسه که تا پاسی از شب صبوری به خرج میدهند و شام نخورده و تنها در منزل به انتظار همسرانشان مینشیند، هر ساله به عنوان تجلیل چادر یا کادویی به قید قرعه در جلسه سالگرد محفل اهدا میشود؛ یا به بهانه مناسبتهای مذهبی با توجه به بودجه موجود معمولاً هشت تا 14 هدیه در نظر گرفته شده و تقدیم حضار میشود.
توصیف خلقیات روحی و معنوی استاد جواد پناهی
او با توصیف خلقیات روحی و معنوی استاد جواد پناهی ادامه داد: رمز بقای این جلسات شخص استاد پناهی است که با بچهها، بچه میشود و با بزرگترها، بزرگ. همه دوستش دارند، مانند آهنربایی است که همه را جذب میکند.
این معلم آموزش و پرورش از علاقه استاد به محفل گفت: ایشان هرگز با تمام شدن مجلس به دنبال زود به منزل برگشتن نیست و به سؤالات کوچک و بزرگ با متانت زیاد پاسخ میدهد، او فرزند مرحوم پناهی است که تاکنون برای حضور 30 سالهاش در جلسات هیچ هزینهای دریافت نکرده است.
وی با ذکر خاطراتی، افزود: از تربتجام تا افغانستان برای حضور در جلسات شرکت میکنند و برمیگردند، به یاد دارم از روستای مجیر، مرتضی ملکی شبی با وجود سرمای شدید خودش را به جلسه رساند در حالی که پاهایش از شدت سرمای برف تقریباً یخ زده بود.
قرآنآموزی با طعم انگور
وی به دیگر تفریحات و برنامههای این محفل اشاره کرد و گفت: تاکنون چندین بار به مناطقی مانند دررود و نیشابور سفر کردیم، معمولاً تابستانها فصل انگور، محفل شبی با قرآن را در باغی برگزار و صبح جمعه نیز دعای ندبه را دسته جمعی قرائت میکنیم.
علی طبسی رهبر، گلدوز سرویسهای خانگی از شش سالگی در محفل قرآن و عترت حضور دارد، وی درباره این جلسات عنوان کرد: حدود 10 سال از شرکت من در جلسات میگذرد، این جلسه با مدیریت حاج جعفر ذکرگو از مؤذنان حرم رضوی و مرحوم پناهی از قبل انقلاب آغاز شد و تاکنون با تلاشهای استاد محمدجواد پناهی ادامه یافته است.
وی درباره روحیات استاد پناهی اینچنین ابراز کرد: مدیریت قوی و نظم و انضباط در همه ارکان جلسه دیده میشود، خاصه دقت در زمان آمد و شد. تدبر، رعایت سکوت در زمان تلاوت قرآن، ایرادگیری قرآنی برای همه افراد به میزان مناسب، خوشرویی بینظیر و ... از جمله صفات بارز اخلاقی ایشان به حساب میآید.
مؤانست با قرآن؛ از مصادیق کمال
این عضو جلسه ادامه داد: از لحاظ کاری هر کمکی که از دستشان برآید انجام میدهند ولی هرگز خودشان به کسی رو نمیزنند، کسی که با قرآن سرو کار دارد، مصداق انسان کامل است و حتماً قرآن او را قبول کرده که در این جایگاه قرار گرفته است.
محمدجواد عباسی، شاطر نانوایی و معاون دوم جلسه قرآن، از سال 1371 تاکنون در جلسات حضور دارد. وی در خصوص حال و هوای جلسات اظهار کرد: سالهاست افتخار خدمت به اهالی قرآن و استاد پناهی را دارم و این توفیق را از خدا دارم، قبل از حضور در این جلسات از سال 61 تا 65 مرحوم سید میرزا علی رحیمی از اساتید بزرگ قرآن مشهد، استاد قرآن من بودند ولی جلسات تعطیل شد و بعدها به دلیل نبود مشوق جلسات قرآن را رها کردم.
وی با بیان اینکه جلسات قرآن را از سال 71 با حضور مهدی صیافزاده، قاری ممتاز کشوری و دوست صمیمی قرآنیاش ادامه داده است، افزود: با ایشان به جلسات استاد رحیمی میرفتیم و بعدها به حسینیه خیاطها رفتیم ولی من این جلسات را ترک کردم و زمانی که از تلویزیون استاد صیافزاده را دیدم، بسیار غبطه خوردم پس در مشهد بسیار گشتم تا با جلسات استاد پناهی آشنا شدم.
عباسی از نحوه آشناییاش با استاد پناهی اینچنین روایت کرد: من 13 سال بیشتر نداشتم که با استاد پناهی زمانی که 20 ساله بودند، آشنا شدم و در اولین برخورد با پاسخ دادن به سلام من، جذب ایشان شدم؛ اول آشناییمان از ویژگیهای اخلاقی ایشان تعریف کردم، استاد در جوابم گفتند هر کسی گفته حتماً دروغ گفته لذا من بیشتر جذب ایشان شدم.
این استاد قرآن ابراز کرد: همه اعضای جلسه، عاشق قرآن و شخصیت حاج پناهی هستند تا جایی که گاهاً جلساتی که باید تا ساعت 10:30 تمام شود، گاه تا 12 یا 12:30 طول میکشد و رمز این امر نیز در اخلاق خوب استاد است، استاد پناهی باعث عوض شدن دنیا و آخرتم شدند.
استاد جذاب کم داریم
احمد دباغ، بازنشسته آموزش و پرورش و مؤسس محفل محبان قرآن و عترت مشهد با اشاره به شناخت خود از استاد محمدجواد پناهی، بیان کرد: استاد را به خاطر قرائت خوبی که داشتند در محفل خود دعوت کردیم تا جلسات قرآنمان تعطیل نشود.
او با روایت خاطرهای از خردسالی استاد پناهی ادامه داد: وقتی که ایشان کودکی پنج ساله بودند در جلسهای قرآنی در اخلمد، قرائتی زیبا ارایه دادند، من به خانواده ایشان ارادت داشتم و از تسلط آیهای ایشان مطلع بودم، با اینکه او در آن زمان شهرت خاصی نداشت ولی با حضور هر هفتگیاش جلسات ما رونق گرفت.
بانی انجمن محبان قرآن عترت مشهد ابراز کرد: هر ساله، سالگرد جلسه مقارن با میلاد حضرت فاطمه(س) در منزل من برگزار میشود، به خاطر تشویق اعضای جلسه خاصه نوجوانان جوائزی همچون تابلو فرش، تابلوهای نفیس و ... تهیه میشود و به کسانی که در جلسات حضور مداوم دارند و نیز کسانی که به جلسه کمک مالی میکنند، هدیه میشود.
وی ادامه داد: در سالگرد محفل، از قاریان برجسته همچون جواد فروغی اگر در ایران حضور داشته باشد، دعوت به عمل میآوریم و ایشان نیز قرائت انگلیسی در جلسه ارائه میکنند؛ در این روز تا 500 نفر شرکتکننده داریم.
دباغ با بیان اینکه به خاطر اخلاص پدر استاد پناهی و خودش جلسه ما همچنان با روحیه و شاد ادامه یافته است، عنوان کرد: از این جلسات چندین قاری ممتاز تحویل جامعه قرآنی دادهایم.
او با تعریف از روحیات اخلاقی استاد پناهی، افزود: همه اعضا از کودک تا پیرمرد مسن از نحوه برخورد استاد شاد و راضی هستند، قاری خوب در ایران کم نداریم اما قاری که افراد را جذب خود کند و باعث حضور چندین ساعته افراد در جلسه قرآن شود، بسیار کم داریم؛ درست است که قرآن جذاب است اما مدیریتی که بتواند افراد را مجذوب خود کند و از پای ماهواره چندین ساعت اینجا بمانند، ارزش دارد.
محمدجواد اعلمی، مسئول روابط عمومی جامعه قاریان مشهد نیز با اشاره به اینکه جلسات قرآن مشهد را میتوان به سه گروه سنتی، محفلی و آموزشی دستهبندی کرد، در خصوص جلسات قرآنی استاد پناهی اظهار کرد: جلسات ایشان همه این جنبهها را شامل میشود، او اسطورهای قرآنی است که در خانوادهای روحانی و قرآنی بزرگ شده است.
وی در خصوص دیگر مشخصات اخلاقی و شخصیتی استاد پناهی نیز ابراز کرد: او دارای صوتی خدادادی بوده و به تأیید همه قاریان قرآن یک نمک خاصی دارد که در کمتر صدایی در سایر قاریان دیده میشود، ارتباطات ایشان با همه اقشار و سنین بسیار قوی است.
اعلمی به دیگر جلسات قرآنی پناهی اشاره کرد و ادامه داد: ارتباط ایشان با مهاجران افغانستان بسیار بینظیر و مثال زدنی است، بیشک همه اساتید افغانستان مدیون ایشان هستند؛ زمانی که استاد پناهی به افغانستان سفر کردند مانند یک امیر از ایشان استقبال کردند به گونهای که ایشان بیش از سایر قاریان در آنجا شهرت دارد.
وی برخی از فعالیتهای قرآنی استاد پناهی را در مشهد اینچنین تشریح کرد: ایشان با دارا بودن کارشناسی علوم قرآنی، صبحهای جمعه، پنج شنبه شبها و شنبهها در جامعه قاریان دوره آموزشی قرآن در رشته قرائت تحقیق دارند، مدرس تربیت مدرس و مؤسسه آیات نیز هستند؛ در حقیقت هر جا اسمی از قرآن باشد، نام جواد آقا هم آنجاست.
مسئول روابط عمومی جامعه قاریان مشهد تصریح کرد: ایشان رک و بیپرده با همه سخن میگوید و مقام مخاطبانش برای او اهمیتی ندارد چون مانند یک پدر عتاب و خطاب میکند و همه با وجود تفاوت سنی از او میپذیرند؛ اکثر خانوادههای اصحاب قرآنی با ایشان رابطه صمیمی دارند و اگر مشکلی برای آنان پیش بیاید، استاد برای برطرف کردن آن تلاش میکند، معتقدم او از ذخیرههای خدا روی زمین است.
حالا یک خانواده قرآنی هستیم
محسن یگانه، مسئول دفتر املاک و یکی دیگر از اعضای انجمن قرآن و عترت مشهد است، وی درباره استاد و جلسه قرآنشان اینچنین گفت: حدود 20 سال از عضویت من در این محفل میگذرد، حضور من در این جلسات به خاطر ضعف در یادگیری قرآن بود که اکنون تلاوت قرآنم کامل شده است، ضمن اینکه بسیاری از اقوام من نیز در این جلسات حضور مییابند.
وی در خصوص اخلاق خوب استاد پناهی، ابراز کرد: پدرم و همچنین سایر اعضای خانوادهام از بچگی در جلسات ایشان حضور داشتند و خودشان جلسات را تشکیل میدادند، چه در مساجد و چه در منازل، من با نوه و فرزندانم چهار نسل است که در این انجمن قرآنی شرکت میکنیم.
یگانه با اشاره به اینکه با استاد پناهی رفت و آمد خانوادگی داشته و در سفرهای بسیاری ایشان را مشایعت کرده است، افزود: استاد پناهی دارای شخصیتی صبور، خوش برخورد، با اخلاق و قاطع در برخورد با شاگردان در تلاوت قرآن هستند؛ تنها مسئله استاد و شاگردی مطرح نیست، حالا دیگر با تمام شرکتکنندگان در این محفل یک خانواده شدهایم حتی خانوادههایمان نیز با یکدیگر رفتوآمد پیدا کردهاند.
استاد رضا عابدینزاده، حافظ کل قرآن کریم و استاد قرآنی با اشاره به آشنایی 40 سالهاش با استاد پناهی، عنوان کرد: از سن هشت سالگی از تلویزیون با تلاوتهای ایشان همراه شدم و در حسینیه خیاطها با ایشان بیشتر آشنا شدم؛ یادم میآید در دهه 60 شبهای جمعه جلسهای در مسجد الزهرا(س) برقرار بود و ایشان در آنجا به تلاوت قرآن میپرداختند.
وی اضافه کرد: اساتیدی همچون محمدزاده، اوحدی، هروی و گرامی در آن مجلس شرکت داشتند، البته من آن زمان به عنوان قاری در جلسات آنها شرکت نمیکردم و بعدها با کسب عناوین قرآنی و با رونق گرفتن جلسه قرآن استاد پناهی مرتباً در جلسات ایشان شرکت داشتم.
فقدان خلق حسنه؛ خلأ جلسات قرآنی
استاد عابدینزاده با وصف اخلاق قرآنی استاد پناهی، تأکید کرد: مطابق آیه 159 سوره آل عمران خداوند متعال خطاب به رسول معظم اسلام(ص) میفرمایند: «فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِلاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِكَ...، به(بركت) رحمت الهي، در برابر آنها(مردم) نرم(و مهربان شدي) و اگر خشن و سنگدل بودي، از اطراف تو، پراكنده ميشدند...» ایشان نیز به تبع پیامبرش از خلقی محمدی برخوردار هستند؛ بسیاری از اساتید را میشناسم که جلسات آنها به خاطر فقدان این خلق حسنه تعطیل شده و ادامه پیدا نکردهاند ولی استاد پناهی چه در منظر عام و چه خاص، مردم را جذب خودشان کردهاند.
این استاد ممتاز قرآن کریم در خصوص جلسات قرآن استاد پناهی، ابراز کرد: ممکن است گاهی چند هفته یا یک ماه نتوانم در جلسات حضور پیوسته داشته باشم اما وقتی حاضر میشوم با تعجب میبینم تکتک افراد بدون غیبت با عشق و علاقه به آموزش قرآن حضور مییابند و جلسات اینگونه دنبالهدار شده است.
وی افزود: برخی از این افراد خودشان دارای جلسات قرآن هستند ولی اینجا در حقیقت واحد مرکزی قرآن در جلسات هفتگی مشهد محسوب میشود، در طول سال چندین بار جلسات خاص و بینظیری برگزار میشود، مثل جلسات سالیانه انجمن که از ساعت 18 تا 24 شب با حضور بیش از 500 نفر از افراد شرکتکننده و با اقامه نماز اول وقت جریان مییابد.
اینجا به همه تعلق دارد
علیرضا داوری با 30 سال سابقه حضور در جلسه محبان قرآن و عترت مشهد درباره صداقت و مدیریت استاد پناهی گفت: در این جا سیستم رفاقتی برقرار است، پدر استاد پناهی، بار علمی و روحانی به گردن این محفل دارند، در این محفل خضوع افراد نسبت به هم فاکتوری تعیین کننده است و همه احساس راحتی با هم میکنند، با مدیریت استاد پناهی صفا و صمیمیت بر اعضا و فضا حاکم است و سالیانه سفرهای گروهی به نیشابور، کربلا و مکه داریم.
او که به دلیل سالگرد پدرش، مسئول برگزاری محفل است، افزود: در این محفل قرآنی کلاسهای تفسیر، تلاوت و تجوید نیز برقرار است، حاج جواد عباسی، سیدجواد حسینی و استاد رضا عابدینزاده از جمله گردانندگان این جلسات قرآنی هستند؛ جلسه ما، جلسهای بینظیر در ایران است که هر هفته با شش و هفت بانی برای برگزاری یک جلسه، برپا میشود.
مهدی میرزا بابایی، کودک چهار ساله محفل قرآن و عترت است که با وجود سن و سال اندک، دو سال است که در این جلسات حضور مداوم دارد، حافظ دو سوره حمد و سوره بوده و با زبانی کودکانه از دلیل آمدنش گفت: هر هفته با پدرم میآیم تا استاد را ببینم و با موبایل پدرم از قرائت استاد پناهی فیلم میگیرم، کلاس قرآن فقط برای بزرگترها نیست برای بچهها هم هست.
با وجود این همه خصوصیت اخلاقی استاد محمد جواد پناهی طوسی باید گفت که به راستی این آهنربای عشق و محبت است که با میدان مغناطیسی به وسعت دو جهان، برادههایش را از اکناف عالم بیاراده جذب میکند، حب به قرآن و آل الله(ع).
یکی از این اساتید، محمدجواد پناهیطوسی است، او که قریب به چهار دهه از عمر خودش را در جلسات و محافل قرآنی گذرانده است. این استاد قرآنی با وجود معلولیت که از سه سالگی یا وی همراه بوده است، حدود 33 سال در «انجمن محبان قرآن و عترت» مشهد فعالان قرآنی بسیاری را پرورش داده که به گفته شاگردان وی، خلق و خوی قرآنی این استاد حضور کودکان، نوجوانان، جوانان و حتی پیرمردان را در جلسات وی ثابت کرده است.
استاد پناهیطوسی در مراسم تکریم چهرههای قرآنی که 28 بهمنماه امسال در سالن حج و زیارت تهران برگزار خواهد شد، به عنوان چهره قرآنی در رشته قرائت مورد تجلیل قرار میگیرد، بر این اساس سراغ شاگردان و اعضای «انجمن محبان قرآن و عترت» و اصحاب قرآنی او رفتیم تا از نمایی نزدیکتر بیشتر با شخصیت و منش این قاری آشنا شویم:
محمدجعفر زویچی، فرهنگی بازنشسته و از اولین بانیان این انجمن، درباره حضور 34 ساله خود در محفل محبان قرآن و عترت گفت: من از ابتدای تشکیل آن در این جمع قرآنی حضور دارم، در این جلسات از همه اقشار و صنوف از کارگر، کشاورز، کارخانهدار، باغدار، مغازهدار، معلم، پزشک، نیروی نظامی و انتظامی و ... حضور دارند؛ استاد پناهی (و مرحوم پدرشان) دارای جذابیت اخلاقی هستند که از کودک چهار، پنج ساله تا پیرمرد 80 ساله، ارتباط خیلی صمیمی و گرمی با ایشان دارند.
اول محفل بعد منزل
وی با تشریح ویژگیهای اخلاقی استاد پناهی، ادامه داد: سادگی، خوشخلقی، پشتکار و برخورد صحیح ایشان از جمله دلایل ادامه این جلسات قرآن هستند؛ مرحوم پناهی(پدر استاد پناهی) معمولاً از اوایل جلسه تا انتهای آن مینشست و اگر سؤالی مطرح میشد با خوشرویی جواب میداد و در انتهای جلسه پنج دقیقه احکام دینی را آموزش میداد و کتابهای تجوید تدریس میکرد.
زویچی از پشتکار محمدجواد پناهی با وجود مشکلات جسمیاش، گفت: اگر استاد با هواپیما یا ماشین شخصی از شهرستان و یا خارج از کشور مثلاًساعت 9 شب به مشهد برسند، اول وارد جلسه میشوند و بعد به منزل خودشان میروند، این از جمله خصوصیات اخلاقی ایشان محسوب میشود.
وی با بیان دلیل سیار بودن محل برگزاری جلسات قرآن، عنوان کرد: از ابتدا امکان استقرار در یک مکان مشخص وجود داشت ولی مرحوم پناهی بنا به تجربه بر سیار بودن محل برگزاری اصرار داشت، زیرا هرگاه جلسه ثابت میشود تعداد شرکتکنندگان نیز کاهش مییابد پس جلسات در نقاط مختلف شهر میچرخد و از 180 تا 500 نفر تعداد شرکتکنندگان در جلسات متفاوت است.
این فرهنگی بازنشسته آموزش و پرورش مشهد اظهار کرد: ماهیانه مبلغی را برای امور روزمره جلسه اعم از تعمیر دستگاهها، تهیه رحل، تعمیر قرآنها، خرید سیم و ... از جمع به میل خودشان دریافت میکنیم؛ همچنین با توجه به نظم و انضباط حاکم بر جلسات زمان و مکان برگزاری جلسات را به صورت سالیانه برنامهریزی میکنیم، مثلاً هر ساله سالگرد جلسه را در منزل احمد دباغ، مؤسس جلسه محبان قرآن و عترت میگیریم و از همه بزرگان و اساتید پیشکسوت قرآن استان و کشور برای حضور دعوت به عمل میآوریم.
تربیت چهار نسل قرآنی
وی با بیان اینکه تاکنون تا چهار نسل از یک خانواده نیز در جلسات ما حضور داشتهاند، اضافه کرد: خانوادهای مانند حاج محمدعلی یگانه و پسرانشان محسن یگانه، محمد یگانه و فرزندانشان در جلسات هفتگی انجمن قرآنی ما حضور فعال دارند.
زویچی به تشریح برخی اثرات این دوره قرآنی بر اعضا پرداخت و افزود: محمدجواد عباسی، گاهاً اقامه نماز جلسات را با قرائتی دلنشین برعهده دارد، با وجود اینکه شاطر نانواییاند ولی روزهای شنبه کارشان را تعطیل میکنند و زحمت کارشان را سایر اعضای خانواده تقبل میکنند؛ از یک ساعت قبل از شروع جلسه برای مهیا کردن بلندگوها حاضر میشوند، البته خودشان قاری قرآن هستند و از جمله ویژگیهای بارز شخصیتیشان نیز ترک نشدن نماز اول وقت است.
وی برخی برنامههای جنبی جلسه قرآنشان را توصیف کرد و با بیان اینکه گاهی بنا به مناسبتهای مذهبی از یک گروه تواشیح دعوت میکنیم، گفت: همه افراد با همه نوع مشاغل، در این روز کار خودشان را تعطیل میکنند و در برگزاری مراسم از چای ریختن تا تنظیم بلندگوها و پاکیزه کردن محل برگزاری جلسات مشارکت دارند.
جلسات قرآن را مادی نکنیم
سیدموسی حسینی، یکی از فرهنگیان بانی محفل محبان قرآن و عترت مشهد است که از سال 63 تاکنون مرتباً در این جلسات حضور دارد، درباره محفل اینگونه ابراز کرد: پدر استاد پناهی روحانی مخلصی بود و تأکید بسیار داشت که جلسات را مادی نکنیم.
وی با توصیف برخی از مختصات محفل نورانیشان، بیان کرد: قبوض جلسات را افراد شرکت کننده به صورت خودجوش و اختیاری پرداخت میکنند، اگر جلسهای بانی نداشته باشد، از جمع بنا به دلخواهشان پول جمع آوری کرده و برنامه را برگزار میکنیم.
حسینی همچنین از ایده یک تجلیل متفاوت گفت: برای تقدیر از بانوان اعضای جلسه که تا پاسی از شب صبوری به خرج میدهند و شام نخورده و تنها در منزل به انتظار همسرانشان مینشیند، هر ساله به عنوان تجلیل چادر یا کادویی به قید قرعه در جلسه سالگرد محفل اهدا میشود؛ یا به بهانه مناسبتهای مذهبی با توجه به بودجه موجود معمولاً هشت تا 14 هدیه در نظر گرفته شده و تقدیم حضار میشود.
توصیف خلقیات روحی و معنوی استاد جواد پناهی
او با توصیف خلقیات روحی و معنوی استاد جواد پناهی ادامه داد: رمز بقای این جلسات شخص استاد پناهی است که با بچهها، بچه میشود و با بزرگترها، بزرگ. همه دوستش دارند، مانند آهنربایی است که همه را جذب میکند.
این معلم آموزش و پرورش از علاقه استاد به محفل گفت: ایشان هرگز با تمام شدن مجلس به دنبال زود به منزل برگشتن نیست و به سؤالات کوچک و بزرگ با متانت زیاد پاسخ میدهد، او فرزند مرحوم پناهی است که تاکنون برای حضور 30 سالهاش در جلسات هیچ هزینهای دریافت نکرده است.
وی با ذکر خاطراتی، افزود: از تربتجام تا افغانستان برای حضور در جلسات شرکت میکنند و برمیگردند، به یاد دارم از روستای مجیر، مرتضی ملکی شبی با وجود سرمای شدید خودش را به جلسه رساند در حالی که پاهایش از شدت سرمای برف تقریباً یخ زده بود.
قرآنآموزی با طعم انگور
وی به دیگر تفریحات و برنامههای این محفل اشاره کرد و گفت: تاکنون چندین بار به مناطقی مانند دررود و نیشابور سفر کردیم، معمولاً تابستانها فصل انگور، محفل شبی با قرآن را در باغی برگزار و صبح جمعه نیز دعای ندبه را دسته جمعی قرائت میکنیم.
علی طبسی رهبر، گلدوز سرویسهای خانگی از شش سالگی در محفل قرآن و عترت حضور دارد، وی درباره این جلسات عنوان کرد: حدود 10 سال از شرکت من در جلسات میگذرد، این جلسه با مدیریت حاج جعفر ذکرگو از مؤذنان حرم رضوی و مرحوم پناهی از قبل انقلاب آغاز شد و تاکنون با تلاشهای استاد محمدجواد پناهی ادامه یافته است.
وی درباره روحیات استاد پناهی اینچنین ابراز کرد: مدیریت قوی و نظم و انضباط در همه ارکان جلسه دیده میشود، خاصه دقت در زمان آمد و شد. تدبر، رعایت سکوت در زمان تلاوت قرآن، ایرادگیری قرآنی برای همه افراد به میزان مناسب، خوشرویی بینظیر و ... از جمله صفات بارز اخلاقی ایشان به حساب میآید.
مؤانست با قرآن؛ از مصادیق کمال
این عضو جلسه ادامه داد: از لحاظ کاری هر کمکی که از دستشان برآید انجام میدهند ولی هرگز خودشان به کسی رو نمیزنند، کسی که با قرآن سرو کار دارد، مصداق انسان کامل است و حتماً قرآن او را قبول کرده که در این جایگاه قرار گرفته است.
محمدجواد عباسی، شاطر نانوایی و معاون دوم جلسه قرآن، از سال 1371 تاکنون در جلسات حضور دارد. وی در خصوص حال و هوای جلسات اظهار کرد: سالهاست افتخار خدمت به اهالی قرآن و استاد پناهی را دارم و این توفیق را از خدا دارم، قبل از حضور در این جلسات از سال 61 تا 65 مرحوم سید میرزا علی رحیمی از اساتید بزرگ قرآن مشهد، استاد قرآن من بودند ولی جلسات تعطیل شد و بعدها به دلیل نبود مشوق جلسات قرآن را رها کردم.
وی با بیان اینکه جلسات قرآن را از سال 71 با حضور مهدی صیافزاده، قاری ممتاز کشوری و دوست صمیمی قرآنیاش ادامه داده است، افزود: با ایشان به جلسات استاد رحیمی میرفتیم و بعدها به حسینیه خیاطها رفتیم ولی من این جلسات را ترک کردم و زمانی که از تلویزیون استاد صیافزاده را دیدم، بسیار غبطه خوردم پس در مشهد بسیار گشتم تا با جلسات استاد پناهی آشنا شدم.
عباسی از نحوه آشناییاش با استاد پناهی اینچنین روایت کرد: من 13 سال بیشتر نداشتم که با استاد پناهی زمانی که 20 ساله بودند، آشنا شدم و در اولین برخورد با پاسخ دادن به سلام من، جذب ایشان شدم؛ اول آشناییمان از ویژگیهای اخلاقی ایشان تعریف کردم، استاد در جوابم گفتند هر کسی گفته حتماً دروغ گفته لذا من بیشتر جذب ایشان شدم.
این استاد قرآن ابراز کرد: همه اعضای جلسه، عاشق قرآن و شخصیت حاج پناهی هستند تا جایی که گاهاً جلساتی که باید تا ساعت 10:30 تمام شود، گاه تا 12 یا 12:30 طول میکشد و رمز این امر نیز در اخلاق خوب استاد است، استاد پناهی باعث عوض شدن دنیا و آخرتم شدند.
استاد جذاب کم داریم
احمد دباغ، بازنشسته آموزش و پرورش و مؤسس محفل محبان قرآن و عترت مشهد با اشاره به شناخت خود از استاد محمدجواد پناهی، بیان کرد: استاد را به خاطر قرائت خوبی که داشتند در محفل خود دعوت کردیم تا جلسات قرآنمان تعطیل نشود.
او با روایت خاطرهای از خردسالی استاد پناهی ادامه داد: وقتی که ایشان کودکی پنج ساله بودند در جلسهای قرآنی در اخلمد، قرائتی زیبا ارایه دادند، من به خانواده ایشان ارادت داشتم و از تسلط آیهای ایشان مطلع بودم، با اینکه او در آن زمان شهرت خاصی نداشت ولی با حضور هر هفتگیاش جلسات ما رونق گرفت.
بانی انجمن محبان قرآن عترت مشهد ابراز کرد: هر ساله، سالگرد جلسه مقارن با میلاد حضرت فاطمه(س) در منزل من برگزار میشود، به خاطر تشویق اعضای جلسه خاصه نوجوانان جوائزی همچون تابلو فرش، تابلوهای نفیس و ... تهیه میشود و به کسانی که در جلسات حضور مداوم دارند و نیز کسانی که به جلسه کمک مالی میکنند، هدیه میشود.
وی ادامه داد: در سالگرد محفل، از قاریان برجسته همچون جواد فروغی اگر در ایران حضور داشته باشد، دعوت به عمل میآوریم و ایشان نیز قرائت انگلیسی در جلسه ارائه میکنند؛ در این روز تا 500 نفر شرکتکننده داریم.
دباغ با بیان اینکه به خاطر اخلاص پدر استاد پناهی و خودش جلسه ما همچنان با روحیه و شاد ادامه یافته است، عنوان کرد: از این جلسات چندین قاری ممتاز تحویل جامعه قرآنی دادهایم.
او با تعریف از روحیات اخلاقی استاد پناهی، افزود: همه اعضا از کودک تا پیرمرد مسن از نحوه برخورد استاد شاد و راضی هستند، قاری خوب در ایران کم نداریم اما قاری که افراد را جذب خود کند و باعث حضور چندین ساعته افراد در جلسه قرآن شود، بسیار کم داریم؛ درست است که قرآن جذاب است اما مدیریتی که بتواند افراد را مجذوب خود کند و از پای ماهواره چندین ساعت اینجا بمانند، ارزش دارد.
محمدجواد اعلمی، مسئول روابط عمومی جامعه قاریان مشهد نیز با اشاره به اینکه جلسات قرآن مشهد را میتوان به سه گروه سنتی، محفلی و آموزشی دستهبندی کرد، در خصوص جلسات قرآنی استاد پناهی اظهار کرد: جلسات ایشان همه این جنبهها را شامل میشود، او اسطورهای قرآنی است که در خانوادهای روحانی و قرآنی بزرگ شده است.
وی در خصوص دیگر مشخصات اخلاقی و شخصیتی استاد پناهی نیز ابراز کرد: او دارای صوتی خدادادی بوده و به تأیید همه قاریان قرآن یک نمک خاصی دارد که در کمتر صدایی در سایر قاریان دیده میشود، ارتباطات ایشان با همه اقشار و سنین بسیار قوی است.
اعلمی به دیگر جلسات قرآنی پناهی اشاره کرد و ادامه داد: ارتباط ایشان با مهاجران افغانستان بسیار بینظیر و مثال زدنی است، بیشک همه اساتید افغانستان مدیون ایشان هستند؛ زمانی که استاد پناهی به افغانستان سفر کردند مانند یک امیر از ایشان استقبال کردند به گونهای که ایشان بیش از سایر قاریان در آنجا شهرت دارد.
وی برخی از فعالیتهای قرآنی استاد پناهی را در مشهد اینچنین تشریح کرد: ایشان با دارا بودن کارشناسی علوم قرآنی، صبحهای جمعه، پنج شنبه شبها و شنبهها در جامعه قاریان دوره آموزشی قرآن در رشته قرائت تحقیق دارند، مدرس تربیت مدرس و مؤسسه آیات نیز هستند؛ در حقیقت هر جا اسمی از قرآن باشد، نام جواد آقا هم آنجاست.
مسئول روابط عمومی جامعه قاریان مشهد تصریح کرد: ایشان رک و بیپرده با همه سخن میگوید و مقام مخاطبانش برای او اهمیتی ندارد چون مانند یک پدر عتاب و خطاب میکند و همه با وجود تفاوت سنی از او میپذیرند؛ اکثر خانوادههای اصحاب قرآنی با ایشان رابطه صمیمی دارند و اگر مشکلی برای آنان پیش بیاید، استاد برای برطرف کردن آن تلاش میکند، معتقدم او از ذخیرههای خدا روی زمین است.
حالا یک خانواده قرآنی هستیم
محسن یگانه، مسئول دفتر املاک و یکی دیگر از اعضای انجمن قرآن و عترت مشهد است، وی درباره استاد و جلسه قرآنشان اینچنین گفت: حدود 20 سال از عضویت من در این محفل میگذرد، حضور من در این جلسات به خاطر ضعف در یادگیری قرآن بود که اکنون تلاوت قرآنم کامل شده است، ضمن اینکه بسیاری از اقوام من نیز در این جلسات حضور مییابند.
وی در خصوص اخلاق خوب استاد پناهی، ابراز کرد: پدرم و همچنین سایر اعضای خانوادهام از بچگی در جلسات ایشان حضور داشتند و خودشان جلسات را تشکیل میدادند، چه در مساجد و چه در منازل، من با نوه و فرزندانم چهار نسل است که در این انجمن قرآنی شرکت میکنیم.
یگانه با اشاره به اینکه با استاد پناهی رفت و آمد خانوادگی داشته و در سفرهای بسیاری ایشان را مشایعت کرده است، افزود: استاد پناهی دارای شخصیتی صبور، خوش برخورد، با اخلاق و قاطع در برخورد با شاگردان در تلاوت قرآن هستند؛ تنها مسئله استاد و شاگردی مطرح نیست، حالا دیگر با تمام شرکتکنندگان در این محفل یک خانواده شدهایم حتی خانوادههایمان نیز با یکدیگر رفتوآمد پیدا کردهاند.
استاد رضا عابدینزاده، حافظ کل قرآن کریم و استاد قرآنی با اشاره به آشنایی 40 سالهاش با استاد پناهی، عنوان کرد: از سن هشت سالگی از تلویزیون با تلاوتهای ایشان همراه شدم و در حسینیه خیاطها با ایشان بیشتر آشنا شدم؛ یادم میآید در دهه 60 شبهای جمعه جلسهای در مسجد الزهرا(س) برقرار بود و ایشان در آنجا به تلاوت قرآن میپرداختند.
وی اضافه کرد: اساتیدی همچون محمدزاده، اوحدی، هروی و گرامی در آن مجلس شرکت داشتند، البته من آن زمان به عنوان قاری در جلسات آنها شرکت نمیکردم و بعدها با کسب عناوین قرآنی و با رونق گرفتن جلسه قرآن استاد پناهی مرتباً در جلسات ایشان شرکت داشتم.
فقدان خلق حسنه؛ خلأ جلسات قرآنی
استاد عابدینزاده با وصف اخلاق قرآنی استاد پناهی، تأکید کرد: مطابق آیه 159 سوره آل عمران خداوند متعال خطاب به رسول معظم اسلام(ص) میفرمایند: «فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِلاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِكَ...، به(بركت) رحمت الهي، در برابر آنها(مردم) نرم(و مهربان شدي) و اگر خشن و سنگدل بودي، از اطراف تو، پراكنده ميشدند...» ایشان نیز به تبع پیامبرش از خلقی محمدی برخوردار هستند؛ بسیاری از اساتید را میشناسم که جلسات آنها به خاطر فقدان این خلق حسنه تعطیل شده و ادامه پیدا نکردهاند ولی استاد پناهی چه در منظر عام و چه خاص، مردم را جذب خودشان کردهاند.
این استاد ممتاز قرآن کریم در خصوص جلسات قرآن استاد پناهی، ابراز کرد: ممکن است گاهی چند هفته یا یک ماه نتوانم در جلسات حضور پیوسته داشته باشم اما وقتی حاضر میشوم با تعجب میبینم تکتک افراد بدون غیبت با عشق و علاقه به آموزش قرآن حضور مییابند و جلسات اینگونه دنبالهدار شده است.
وی افزود: برخی از این افراد خودشان دارای جلسات قرآن هستند ولی اینجا در حقیقت واحد مرکزی قرآن در جلسات هفتگی مشهد محسوب میشود، در طول سال چندین بار جلسات خاص و بینظیری برگزار میشود، مثل جلسات سالیانه انجمن که از ساعت 18 تا 24 شب با حضور بیش از 500 نفر از افراد شرکتکننده و با اقامه نماز اول وقت جریان مییابد.
اینجا به همه تعلق دارد
علیرضا داوری با 30 سال سابقه حضور در جلسه محبان قرآن و عترت مشهد درباره صداقت و مدیریت استاد پناهی گفت: در این جا سیستم رفاقتی برقرار است، پدر استاد پناهی، بار علمی و روحانی به گردن این محفل دارند، در این محفل خضوع افراد نسبت به هم فاکتوری تعیین کننده است و همه احساس راحتی با هم میکنند، با مدیریت استاد پناهی صفا و صمیمیت بر اعضا و فضا حاکم است و سالیانه سفرهای گروهی به نیشابور، کربلا و مکه داریم.
او که به دلیل سالگرد پدرش، مسئول برگزاری محفل است، افزود: در این محفل قرآنی کلاسهای تفسیر، تلاوت و تجوید نیز برقرار است، حاج جواد عباسی، سیدجواد حسینی و استاد رضا عابدینزاده از جمله گردانندگان این جلسات قرآنی هستند؛ جلسه ما، جلسهای بینظیر در ایران است که هر هفته با شش و هفت بانی برای برگزاری یک جلسه، برپا میشود.
مهدی میرزا بابایی، کودک چهار ساله محفل قرآن و عترت است که با وجود سن و سال اندک، دو سال است که در این جلسات حضور مداوم دارد، حافظ دو سوره حمد و سوره بوده و با زبانی کودکانه از دلیل آمدنش گفت: هر هفته با پدرم میآیم تا استاد را ببینم و با موبایل پدرم از قرائت استاد پناهی فیلم میگیرم، کلاس قرآن فقط برای بزرگترها نیست برای بچهها هم هست.
با وجود این همه خصوصیت اخلاقی استاد محمد جواد پناهی طوسی باید گفت که به راستی این آهنربای عشق و محبت است که با میدان مغناطیسی به وسعت دو جهان، برادههایش را از اکناف عالم بیاراده جذب میکند، حب به قرآن و آل الله(ع).
