حجتالاسلام نظافت:
دشمنشناسی یک ادبیات قرآنی است/ «خطوات»؛ بیانگر سیاست گام به گام شیطان
گروه اندیشه: یک استاد حوزه با تأکید بر اینکه ادبیات دشمنشناسی یک ادبیات قرآنی است، عنوان کرد: این ادبیات که در قرآن، نهجالبلاغه، ادبیات امام راحل(ره) و اکنون رهبر معظم انقلاب ما را بدان توجه دادهاند یک ادبیات کاملا دینی و عقلی است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، حجتالاسلام محمدجواد نظافتیزدی، استاد حوزه و دانشگاه و مسئول مدرسه علمیه حضرت مهدی(عج) در دومین نشست بزم اندیشه با عنوان «دشمن شناسی فرهنگی» که شب گذشته، اول اردیبهشتماه در محل مؤسسه خدمات مشاورهای جوانان آستان قدس رضوی برگزار شد، به تبیین ابعاد دشمنشناسی از دیدگاه قرآن کریم و نهجالبلاغه پرداخت.
وی در ابتدا با تأکید بر اینکه ادبیات دشمنشناسی یک ادبیات قرآنی است، عنوان کرد: هیچ انسانی نیست که دشمنی نکند و دشمنی نداشته باشد. بنیاد جهانی که ما در آن زیست میکنیم در درگیری است. این دشمنی در درون و خارج از وجود خود انسان نیز تبلور دارد.
حجتالاسلام نظافت ادامه داد: دشمنی در درون انسان بین عقل و شهوت و در بیرون وجود انسان جبهه حق و باطل از ابتدای خلقت همواره با یکدیگر درگیر بوده است. اگر خداوند متعال به انسان خودخواهی داده و اگر همه انسانها غضب دارند، منفعتطلب و زیانگریزند، همه اینها خود دشمن و دشمنی تولید میکند.
دشمنشناسی؛ ادبیاتی کاملا دینی و عقلی
وی با بیان اینکه این ادبیات که در قرآن، نهجالبلاغه، ادبیات امام راحل(ره) و اکنون رهبر معظم انقلاب ما را بدان توجه دادهاند یک ادبیات کاملا دینی و عقلی است، افزود: اگر به دنبال شناخت دوست هستیم باید دشمن را بشناسیم و اگر میخواهیم دشمن را بشناسیم نیز باید ابتدا به دنبال شناخت دوست برویم.
این استاد حوزه با اشاره به آیه «فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا، سپس پليدكارى و پرهيزگارىاش را به او الهام كرد.(شمس/8)» ادامه داد: بر اساس این آیه خداوند خودش ما را با بدیها آشنا کرده تا بتوانیم خوبیها را بشناسیم و بالعکس. به هر اندازه که از بدی فاصله بگیریم به تقوا نزدیک خواهیم شد، به هر اندازه هم که از دشمن دور شویم به دوست نزدیک میشویم.
دشمن به چه کسی اطلاق میشود؟
وی در ادامه با طرح این سؤال که در ادبیت قرآنی دشمن به چه کسی اطلاق میشود، بیان کرد: اینکه عدهای قائل به دستهبندی دشمن هستند درست نیست. طبق آیه 208 سوره بقره «...وَلاَ تَتَّبِعُواْ خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ،... و گامهاى شيطان را دنبال نكنيد كه او براى شما دشمنى آشكار است» شیطان دشمنی است که دشمنیاش را آشکارا اعلام کرده پس بر اساس آیه «إِنَّ الشَّيْطَانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا...، در حقيقت شيطان دشمن شماست شما [نيز] او را دشمن گيريد... (فاطر/6)» باید آو را به عنوان دشمن بپذیریم، اورا بشناسیم و با او دشمنی کنیم.
حجتالاسلام نظافت همچنین تصریح کرد: از سوی دیگر در قرآن و نهجالبلاغه شیاطین دو دسته شدهاند: شیاطین الجنه و الانس. شیطان اصلی، شیطان جن است که موجودی نادیدنی است. مقدمه عملیاتی شدن مبارزه با شیطان، شناخت شیطان انس است چرا که شیطان جن را نمیبینیم که با او درگیری داشته باشیم.
شیطان انس ایدههایش را از شیطان جن دریافت میکند
وی با اشاره به آیه 121 سوره انعام مبنی بر اینکه «...إِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَآئِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ...، شياطين به دوستان خود القا میکنند که با شما مجادله کنند...» اظهار کرد: بر مبنای این آیه شیطان انس، ایدههایش را از شیطان جن میگیرد. در نهجالبلاغه خطبه منافقین بلافاصله پس از خطبه متقین آمده است و حضرت امیر(ع) در پایان این خطبه آنان را اینگونه معرفی میکند: «اولئک حزب الشیطان...، آنان پیروان شیطانند...».
مسئول مدرسه علمیه حضرت مهدی(عج) در ادامه ضمن تأکید بر لزوم تفکیک قائل شدن بین دشمنان بر اساس نامه 31 نهجالبلاغه، در خصوص شگردهای شیطان گفت: خداوند شگردها و نقشه عملیاتی شیطان را پیشاپیش افشا کرده است. وقتی روش کار او را بدانید مبارزه با او آسان میشود. طبق فرمایش حضرت امیر(ع) در نهجالبلاغه شگرد دشمن را بشناس و با همان وارد شو.
شهوت و شبهه دو راهبرد کلی شیطان
وی با اشاره به دعای 25 صحیفه سجادیه بیان کرد: امام سجاد(ع) در این دعا در یک دستهبندی فرمودهاند: «...يَتَعَرَّضُ لَنَا بِالشَّهَوَاتِ، وَ يَنْصِبُ لَنَا بِالشُّبُهَاتِ...، خود را با خواهشهاي گناه آلود با من رو به رو ميسازد و پرچمهاي شبهه را بر ميافرازد» یعنی شیطان در گمراهی انسان دو راهبرد کلی دارد، شهوت و شبهه. از شهوت برای ایجاد مانع سر را ه فهم انسانها و از شبهه به منظور مغشوش کردن ذهن آنها بهره میبرد.
شیطان حق و باطل را ممزوج میکند
حجتالاسلام نظافت تصریح کرد: شیطان واقف است که اگر باطل را خالص عرضه کند کسی به سوی آن نمیرود زیرا فطرت انسانها پاک و از باطل رویگردان است، به همین دلیل روپوشی از حق بر روی آن گذارده و حق و باطل را با یکدیگر ممزوج میکند. بنابراین برای مقابله با شبهات باید امور را به دو دسته محکم و متشابه تقسیم کرد و بر سر متشابهات با دیگران وارد بحث نشد چرا که این افراد به دنبال ایجاد فتنه هستند.
یافتن نقاط مشترک؛ اولین گام در برخورد با شبههداران
وی در خصوص شیوه برخورد با شخص شبههدار گفت: باید نقطه مشترکمان را بیابیم و از آنجا آغاز کرده و او را تدریجا از شبهه بیرون آوریم. ما امروز به نسلی پرشبهه مبتلا شدهایم و با این وجود متأسفانه تاکنون شبهات را دستهبندی و اهم و مهم نکردهایم. وظیفه ما در قبال شبههداران اتمام حجت است لذا اول باید با بازیابی نقاط مشترک راه ارتباطی را گشوده و او را به خود خوشبین کنیم تا حرف ما را بشنود، سپس با رفاقت، محبت، صمیمیت، هدیه داددن و... تدریجا در مقام رفع شبهه برآییم.
این استاد دانشگاه در خصوص حربه شهوت شیطان نیز یادآور شد: از نظر قرآن شهوت بد نیست بلکه باید در کانال خودش یعنی ازدواج پاسخ داده شود، همچون غضب که در جنگ به کار آید. در حال حاضر که به گونهای با سونامی شهوت مواجهایم چه کردهایم؟ به بهانههایی چون مدرک گرفتن و... روز به روز در انجام این امر تأخیر انداختهایم.
سیاست تدریجی و گام به گام شیطان
وی در ادامه گفتههایش به سیاست گام به گام اشاره و ابراز کرد: « يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ...، اى كسانى كه ايمان آوردهايد پاى از پى گامهاى شيطان منهيد...(نور/21)» خطوات به معنای گامها در این آیه نشان از تدریجی بودن کار شیطان میدهد، اینکه دشمن طراحی دارد و قدمهای ابتدایی اصلا محسوس نیست. سالهای اواخر جنگ ما از لحاظ فرهنگی افت شدیدی کرده بودیم، حال ببینید دوران بعد از جنگ چه خواهد شد؟
حجتالاسلام نظافت اضافه کرد: بر اساس کلام امیرالمؤمنین(ع) کار شیطان به دو چیز تشبیه شده است، کاشت و برداشت و جوجهکشی. وقتی جمعیت زیاد میشود و چند نسل شکل میگیرد دیگر کار کردن و اثرگذاری بر روی آنها بسیار سخت خواهد بود، در آن هنگام معروف بر جای منکر و منکر بر جای معروف مینشیند، منادیان معروف مقصر جلوه داده شده و روز به روز منزویتر خواهند شد.
وی با بیان اینکه شگرد مقصر جلوه دادن منادیان معروف و فرار به جلو از قدیم بوده است، اشاره کرد: کسانی که خود مقصرند اکنون اپوزوسیون شدهاند. یکی از کارهای شیطان این است که خوبان جامعه که همواره مورد اقتدای مردماند را بیآبرو کند؛ بنابراین همانگونه که شیطان گام به گام کار میکند ما نیز باید تدریجی کار را پیش ببریم. نخبگان جامعه ما باید بسیج شوند و یک تعداد نیرو را نگه دارند در حالی که اینگونه نیست.
این کارشناس دینی در خاتمه یادآور شد: متأسفانه به حدی در فضای مجازی غرق شدهایم که عینیت و کف جامعه را از دست دادهایم. چه کسی باید اینها را نگه دارد؟ در ابتدای کار نمیتوان به این افراد عمق داد پس باید اول او را نگه داریم سپس آرام آرام به او عمق دهیم. نجات دادن یک نسل از دام شیطان کار آسانی نیست، اگر اکنون آغاز کنیم 20 سال بعد نتیجه خواهیم گرفت.
وی در ابتدا با تأکید بر اینکه ادبیات دشمنشناسی یک ادبیات قرآنی است، عنوان کرد: هیچ انسانی نیست که دشمنی نکند و دشمنی نداشته باشد. بنیاد جهانی که ما در آن زیست میکنیم در درگیری است. این دشمنی در درون و خارج از وجود خود انسان نیز تبلور دارد.
حجتالاسلام نظافت ادامه داد: دشمنی در درون انسان بین عقل و شهوت و در بیرون وجود انسان جبهه حق و باطل از ابتدای خلقت همواره با یکدیگر درگیر بوده است. اگر خداوند متعال به انسان خودخواهی داده و اگر همه انسانها غضب دارند، منفعتطلب و زیانگریزند، همه اینها خود دشمن و دشمنی تولید میکند.
دشمنشناسی؛ ادبیاتی کاملا دینی و عقلی
وی با بیان اینکه این ادبیات که در قرآن، نهجالبلاغه، ادبیات امام راحل(ره) و اکنون رهبر معظم انقلاب ما را بدان توجه دادهاند یک ادبیات کاملا دینی و عقلی است، افزود: اگر به دنبال شناخت دوست هستیم باید دشمن را بشناسیم و اگر میخواهیم دشمن را بشناسیم نیز باید ابتدا به دنبال شناخت دوست برویم.
این استاد حوزه با اشاره به آیه «فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا، سپس پليدكارى و پرهيزگارىاش را به او الهام كرد.(شمس/8)» ادامه داد: بر اساس این آیه خداوند خودش ما را با بدیها آشنا کرده تا بتوانیم خوبیها را بشناسیم و بالعکس. به هر اندازه که از بدی فاصله بگیریم به تقوا نزدیک خواهیم شد، به هر اندازه هم که از دشمن دور شویم به دوست نزدیک میشویم.
دشمن به چه کسی اطلاق میشود؟
وی در ادامه با طرح این سؤال که در ادبیت قرآنی دشمن به چه کسی اطلاق میشود، بیان کرد: اینکه عدهای قائل به دستهبندی دشمن هستند درست نیست. طبق آیه 208 سوره بقره «...وَلاَ تَتَّبِعُواْ خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ،... و گامهاى شيطان را دنبال نكنيد كه او براى شما دشمنى آشكار است» شیطان دشمنی است که دشمنیاش را آشکارا اعلام کرده پس بر اساس آیه «إِنَّ الشَّيْطَانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا...، در حقيقت شيطان دشمن شماست شما [نيز] او را دشمن گيريد... (فاطر/6)» باید آو را به عنوان دشمن بپذیریم، اورا بشناسیم و با او دشمنی کنیم.
حجتالاسلام نظافت همچنین تصریح کرد: از سوی دیگر در قرآن و نهجالبلاغه شیاطین دو دسته شدهاند: شیاطین الجنه و الانس. شیطان اصلی، شیطان جن است که موجودی نادیدنی است. مقدمه عملیاتی شدن مبارزه با شیطان، شناخت شیطان انس است چرا که شیطان جن را نمیبینیم که با او درگیری داشته باشیم.
شیطان انس ایدههایش را از شیطان جن دریافت میکند
وی با اشاره به آیه 121 سوره انعام مبنی بر اینکه «...إِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَآئِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ...، شياطين به دوستان خود القا میکنند که با شما مجادله کنند...» اظهار کرد: بر مبنای این آیه شیطان انس، ایدههایش را از شیطان جن میگیرد. در نهجالبلاغه خطبه منافقین بلافاصله پس از خطبه متقین آمده است و حضرت امیر(ع) در پایان این خطبه آنان را اینگونه معرفی میکند: «اولئک حزب الشیطان...، آنان پیروان شیطانند...».
مسئول مدرسه علمیه حضرت مهدی(عج) در ادامه ضمن تأکید بر لزوم تفکیک قائل شدن بین دشمنان بر اساس نامه 31 نهجالبلاغه، در خصوص شگردهای شیطان گفت: خداوند شگردها و نقشه عملیاتی شیطان را پیشاپیش افشا کرده است. وقتی روش کار او را بدانید مبارزه با او آسان میشود. طبق فرمایش حضرت امیر(ع) در نهجالبلاغه شگرد دشمن را بشناس و با همان وارد شو.
شهوت و شبهه دو راهبرد کلی شیطان
وی با اشاره به دعای 25 صحیفه سجادیه بیان کرد: امام سجاد(ع) در این دعا در یک دستهبندی فرمودهاند: «...يَتَعَرَّضُ لَنَا بِالشَّهَوَاتِ، وَ يَنْصِبُ لَنَا بِالشُّبُهَاتِ...، خود را با خواهشهاي گناه آلود با من رو به رو ميسازد و پرچمهاي شبهه را بر ميافرازد» یعنی شیطان در گمراهی انسان دو راهبرد کلی دارد، شهوت و شبهه. از شهوت برای ایجاد مانع سر را ه فهم انسانها و از شبهه به منظور مغشوش کردن ذهن آنها بهره میبرد.
شیطان حق و باطل را ممزوج میکند
حجتالاسلام نظافت تصریح کرد: شیطان واقف است که اگر باطل را خالص عرضه کند کسی به سوی آن نمیرود زیرا فطرت انسانها پاک و از باطل رویگردان است، به همین دلیل روپوشی از حق بر روی آن گذارده و حق و باطل را با یکدیگر ممزوج میکند. بنابراین برای مقابله با شبهات باید امور را به دو دسته محکم و متشابه تقسیم کرد و بر سر متشابهات با دیگران وارد بحث نشد چرا که این افراد به دنبال ایجاد فتنه هستند.
یافتن نقاط مشترک؛ اولین گام در برخورد با شبههداران
وی در خصوص شیوه برخورد با شخص شبههدار گفت: باید نقطه مشترکمان را بیابیم و از آنجا آغاز کرده و او را تدریجا از شبهه بیرون آوریم. ما امروز به نسلی پرشبهه مبتلا شدهایم و با این وجود متأسفانه تاکنون شبهات را دستهبندی و اهم و مهم نکردهایم. وظیفه ما در قبال شبههداران اتمام حجت است لذا اول باید با بازیابی نقاط مشترک راه ارتباطی را گشوده و او را به خود خوشبین کنیم تا حرف ما را بشنود، سپس با رفاقت، محبت، صمیمیت، هدیه داددن و... تدریجا در مقام رفع شبهه برآییم.
این استاد دانشگاه در خصوص حربه شهوت شیطان نیز یادآور شد: از نظر قرآن شهوت بد نیست بلکه باید در کانال خودش یعنی ازدواج پاسخ داده شود، همچون غضب که در جنگ به کار آید. در حال حاضر که به گونهای با سونامی شهوت مواجهایم چه کردهایم؟ به بهانههایی چون مدرک گرفتن و... روز به روز در انجام این امر تأخیر انداختهایم.
سیاست تدریجی و گام به گام شیطان
وی در ادامه گفتههایش به سیاست گام به گام اشاره و ابراز کرد: « يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ...، اى كسانى كه ايمان آوردهايد پاى از پى گامهاى شيطان منهيد...(نور/21)» خطوات به معنای گامها در این آیه نشان از تدریجی بودن کار شیطان میدهد، اینکه دشمن طراحی دارد و قدمهای ابتدایی اصلا محسوس نیست. سالهای اواخر جنگ ما از لحاظ فرهنگی افت شدیدی کرده بودیم، حال ببینید دوران بعد از جنگ چه خواهد شد؟
حجتالاسلام نظافت اضافه کرد: بر اساس کلام امیرالمؤمنین(ع) کار شیطان به دو چیز تشبیه شده است، کاشت و برداشت و جوجهکشی. وقتی جمعیت زیاد میشود و چند نسل شکل میگیرد دیگر کار کردن و اثرگذاری بر روی آنها بسیار سخت خواهد بود، در آن هنگام معروف بر جای منکر و منکر بر جای معروف مینشیند، منادیان معروف مقصر جلوه داده شده و روز به روز منزویتر خواهند شد.
وی با بیان اینکه شگرد مقصر جلوه دادن منادیان معروف و فرار به جلو از قدیم بوده است، اشاره کرد: کسانی که خود مقصرند اکنون اپوزوسیون شدهاند. یکی از کارهای شیطان این است که خوبان جامعه که همواره مورد اقتدای مردماند را بیآبرو کند؛ بنابراین همانگونه که شیطان گام به گام کار میکند ما نیز باید تدریجی کار را پیش ببریم. نخبگان جامعه ما باید بسیج شوند و یک تعداد نیرو را نگه دارند در حالی که اینگونه نیست.
این کارشناس دینی در خاتمه یادآور شد: متأسفانه به حدی در فضای مجازی غرق شدهایم که عینیت و کف جامعه را از دست دادهایم. چه کسی باید اینها را نگه دارد؟ در ابتدای کار نمیتوان به این افراد عمق داد پس باید اول او را نگه داریم سپس آرام آرام به او عمق دهیم. نجات دادن یک نسل از دام شیطان کار آسانی نیست، اگر اکنون آغاز کنیم 20 سال بعد نتیجه خواهیم گرفت.
مطالب مرتبط
