ورود به فضای مجازی بدون زیرساختها/ تنها كمك از خدا چاره كار نيست
گروه فضای مجازی: مدیرکل روابط عمومی و امور بینالملل شرکت مخابرات ایران با بیان اینکه ما در عرصه فضای مجازی نگران تغییرات فرهنگی هستیم، ابراز کرد: ما بدون آمادهسازی زیرساختهای لازم به این محیط وارد شدهایم و نباید دست به روی دست گذاشته و تنها از خدا کمک بخواهیم بلکه باید فعالانه وارد فعالیت در این فضاها بشویم.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، همایش علمی شبکههای اجتماعی، تهدیدها و فرصتها سوم خردادماه به همت جهاددانشگاهی خراسان رضوی و فرهنگسرای فنآوری و رسانه مشهد برگزار شد.
داود زارعیان، استاد علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی در اين مراسم با اشاره به اینکه قرار بود اینترنت در سال 1368 وارد ایران شود، عنوان کرد: دو دانشگاه گیلان و صنعتی شریف نخستین دانشگاههای متصل شده به اینترنت در ایران هستند.
وی افزود: در سال 1373 تعداد مشترکان اینترنت ایران، سه هزار نفر بود، عدهای در آن زمان نگران تهدید فضای مجازی بودند؛ در سال 1380 این تعداد به حدود 800 هزار کاربر اینترنتی رسید اما استفاده محدود بود.
یک جهش بیسابقه
زارعیان با بیان تفاوت استفاده از فضای اینترنت توسط کاربران ایرانی طی سال 1380، اظهار کرد: از این تاریخ وبلاگنویسی وارد فضای مجازی ما شد و حدود 20 هزار نفر شروع به وبلاگنویسی کردند ولی با این وجود این فضا را همچنان تهدیدآمیز معرفی میکردند.
وی با اعلام تعداد مشترکان اینترنتی سال 1395 نیز ابراز کرد: متوسط 50 میلیون نفر معادل 60 درصد افراد در این فضا عضویت و فعالیت دارند و این نشانگر جهش قابل ملاحظه ما در طول این سالهاست.
مدرس دروس روابط عمومی و روزنامه نگاری در دانشگاه علامه طباطبايی افزود: از سال 73 تاکنون نگران این فضا هستیم اما تفاوت آن دوران با حال آن است که اکنون چارهای جز استفاده از آن نیست، زیرا زندگی ما بدون آن امکانپذیر نیست؛ پس باید بیشتر بر شناخت فرصتهای آن تاکید کرد، در صورتی که این محیط مدیریت نشود، شاهد آسیبهایی خواهیم بود.
سهگانه توسعهیافتگی ارتباطات و اطلاعات
وی سه شاخص توسعهیافتگی ارتباطات و اطلاعات در کشورها (ICT)را برشمرد و گفت: میزان فراهم بودن زیرساختهای ICT، میزان به کارگیری ICT و مهارتهای مورد نیاز یرای استفاده از ICT را شاخصههای سهگانه توسعهیافتگی عنوان کرد.
زارعیان در ادامه به توضیح هر یک از این عوامل پرداخت و بیان کرد: ضریب نفوذ تلفن ثابت در ایران، ضریب نفوذ تلفن همراه در ایران، پهنای باند اینترنت به ازای هر کاربر، درصد خانوارهای دارای کامپیوتر و درصد خانوارهای دارای دسترسی به اینترنت از جمله زیرمجموعههای شاخص نخست توسعهیافتگی ارتباطات و اطلاعات هستند.
وی، درصد کاربران اینترنت، درصد کاربران پهن باند تلفن ثابت و درصد کاربران پهن باند بدون سیم را از جمله عوامل، شاخص دوم دانست و گفت: ضریب باسوادی، نرخ رشد محصلان مدارس، درصد افراد دارای تحصیلات دانشگاهی نیز سه زیر عنوان شاخص سوم توسعهیافتگی ارتباطات و اطلاعات به شمار میروند.
مدیرکل روابط عمومی و امور بینالملل شرکت مخابرات ایران با تأکید بر این نکته که با جمع شدن سه شاخصه مزبور در هر کشوری، جایگاه مناسب ICT آن را میتوان ارزیابی کرد، ادامه داد: کره جنوبی، با دارابودن درصد مناسبی از هر سه شاخص توسعهیافتگی ارتباطات و اطلاعات، در آسیا حائز رتبه نخست در کسب شاخصهای ICT است؛ ایران نیز در میان 167 کشور مورد بررسی در این حوزه، جزو 130 کشور اول ردهبندی کسب شاخصهای ICT است.
تغییر معادلات دنیای آینده
وی در بخش دیگری از این نشست علمی، در رابطه با مهمترین عوامل تغییردهنده فضای آینده سخن گفت و آن را فضای مجازی و شبکههای اجتماعی معرفی و عنوان کرد: بانکداری الکترونیکی، کارتهای اعتباری، امضای دیجیتالی، پول دیجیتالی، فروشگاههای الکتورنیکی برخی ازمظاهر تغییر معادلات دنیای آینده هستند.
زارعیان با ذکر برخی از آمارهای موجود در این زمینه اظهار کرد: تعداد کارتهای بانکی در ایران در سال 1392، تعداد 260 میلیون، طی سال 1393، 315 میلیون و در سال گذشته 367 میلیون کارت بوده است؛ تعداد پایانههای فروش ما نیز رشد خوبی را نشان میدهد كه طی سال 1394، چهار میلیارد و 800 میلیون تراکنش بانکی انجام دادهایم.
به گفته وی، شاید 10 سال پیش عامل تغییرات، اقتصاد، فرهنگ، سیاست، تغییر حکومتها یا مسائل اجتماعی بود اما تغییرات تکنولوژی امروز به راحتی فضا را تغییر میدهد، پس باید برای بهرهبرداری درست از این فرصت، آموزش ببینیم.
رئيس انجمن متخصصان روابط عمومي ايران تاکید کرد: همواره گفتهام، توسعه در هیچ کشوری اتفاقی نیست، 250 هزار نفر در کشور آمریکا در حال برنامهریزی براي این فضا هستند، طی سال 1994 کشور آمریکا، 11 درصد کل بودجه خود را برای توسعه فنآوری اختصاص داد که معادل نصف هزینهکرد در تمام دنیا بر روی این عرصه است.
آمادهسازی زیرساختهای فرهنگی
وی با بیان اینکه ما در این عرصه نگران تغییرات فرهنگی هستیم، ابراز کرد: ما بدون آمادهسازی زیرساختهای لازم به این محیط وارد شدهایم و نباید دست به روی دست گذاشته و تنها از خدا کمک بخواهیم بلکه باید فعالانه وارد فعالیت در این فضاها بشویم.
زارعیان با اشاره به مهمترین جرایم سایبری در ایران، بیشترین تهدیدها را مربوط به برداشتهای غیرمجاز در این فضا دانست و آن را شامل 60 درصد عناوین جرایم سایبری برشمرد و اضافه کرد: برای نمونه در کشور هند نیز طی سال گذشته ميلادي، 300 هزار جرم سایبری اتفاق افتاده است؛ با افزایش استفاده از فضاهای سایبر، میزان وقوع جرایم نیز رشد پیدا میکند.
وی با بیان اینکه ایرانیان با 26 میلیون نفر کاربر، دارای بالاترین درصد حضور در فضای تلگرامی در جهان است، افزود: 74 درصد کاربران فضای مجازی دارای مدرک تحصیلی هستند؛ برای پیشگیری از وقوع جرم در این محیط دو روش کیفری و غیرکیفری اعم از روش اجتماعی و وضعی کارساز است.
مدیرکل روابط عمومی و امور بینالملل شرکت مخابرات ایران با کنار گذاشتن عامل بازدارنده کیفری، به تشریح عوامل غیر کیفری پرداخت و ادامه داد: باید آن قدر جامعه را رشد و آموزش بدهیم تا از این فضاها استفاده مفید صورت بگیرد.
پیشگامی خراسان رضوی در عرصه مجازی
وی، نخستین گام را برای فرهنگسازی در این زمینه، افزایش سواد رسانهای خواند و گفت: خوشبختانه استان خراسان رضوی در این عرصه از استانهای پیشرو محسوب میشود؛ سواد رسانهای یعنی اینکه دانش لازم را برای استفاده از رسانههای اجتماعی داشته باشیم، پس هر پیامی که به تلفن همراه ما آمد فوراً جواب OK نمیدهیم.
زارعیان همچنین با آوردن نمونهای در این خصوص عنوان کرد: در آمریکا حدود 35 سال از راهاندازی دپارتمان ویژه سواد رسانهای میگذرد و مردم برای آموزش آن هزینه کرده و استفاده میکنند؛ وقتی ما درباره سواد رسانهای سخن میگوئیم منظور ما آن است که باید حوزههای حقوقی، اجتماعی، اقتصادی و دیگر عوامل موثر در آن را بشناسیم.
وی با معرفی وبسایتها به عنوان دومین عامل مؤثر در فرهنگسازی فضای مجازی، بیان کرد: افزایش سطح آموزش، مدیریت فیلترینگ، تولید محتوای بومی در فضای مجازی، از جمله علل و عوامل کاهشدهنده آسیبهای محیطهای مجازی به شمار میروند.
این مدرس دانشگاه علامه طباطبائی با تأکید بر اینکه امروز در این فضا نمیتوان قواعد را بر مردم اجبار کرد، گفت: رعایت قواعد تبلیغات و اطلاعرسانی حرفهای بر اصولی همچون تکرار کردن، ساده بودن، معنادار بودن، ایجاد انگیزه و پاداش، لذتبخش بودن و تأکید بر مخاطب تکیه دارد؛ بنابراین ضرورت کاربرد فضای مجازی مورد باور همه ماست اما باید به سمت بهترسازی بسترها و استفاده بهینه از آن حرکت کنیم.
داود زارعیان، استاد علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی در اين مراسم با اشاره به اینکه قرار بود اینترنت در سال 1368 وارد ایران شود، عنوان کرد: دو دانشگاه گیلان و صنعتی شریف نخستین دانشگاههای متصل شده به اینترنت در ایران هستند.
وی افزود: در سال 1373 تعداد مشترکان اینترنت ایران، سه هزار نفر بود، عدهای در آن زمان نگران تهدید فضای مجازی بودند؛ در سال 1380 این تعداد به حدود 800 هزار کاربر اینترنتی رسید اما استفاده محدود بود.
یک جهش بیسابقه
زارعیان با بیان تفاوت استفاده از فضای اینترنت توسط کاربران ایرانی طی سال 1380، اظهار کرد: از این تاریخ وبلاگنویسی وارد فضای مجازی ما شد و حدود 20 هزار نفر شروع به وبلاگنویسی کردند ولی با این وجود این فضا را همچنان تهدیدآمیز معرفی میکردند.
وی با اعلام تعداد مشترکان اینترنتی سال 1395 نیز ابراز کرد: متوسط 50 میلیون نفر معادل 60 درصد افراد در این فضا عضویت و فعالیت دارند و این نشانگر جهش قابل ملاحظه ما در طول این سالهاست.
مدرس دروس روابط عمومی و روزنامه نگاری در دانشگاه علامه طباطبايی افزود: از سال 73 تاکنون نگران این فضا هستیم اما تفاوت آن دوران با حال آن است که اکنون چارهای جز استفاده از آن نیست، زیرا زندگی ما بدون آن امکانپذیر نیست؛ پس باید بیشتر بر شناخت فرصتهای آن تاکید کرد، در صورتی که این محیط مدیریت نشود، شاهد آسیبهایی خواهیم بود.
سهگانه توسعهیافتگی ارتباطات و اطلاعات
وی سه شاخص توسعهیافتگی ارتباطات و اطلاعات در کشورها (ICT)را برشمرد و گفت: میزان فراهم بودن زیرساختهای ICT، میزان به کارگیری ICT و مهارتهای مورد نیاز یرای استفاده از ICT را شاخصههای سهگانه توسعهیافتگی عنوان کرد.
زارعیان در ادامه به توضیح هر یک از این عوامل پرداخت و بیان کرد: ضریب نفوذ تلفن ثابت در ایران، ضریب نفوذ تلفن همراه در ایران، پهنای باند اینترنت به ازای هر کاربر، درصد خانوارهای دارای کامپیوتر و درصد خانوارهای دارای دسترسی به اینترنت از جمله زیرمجموعههای شاخص نخست توسعهیافتگی ارتباطات و اطلاعات هستند.
وی، درصد کاربران اینترنت، درصد کاربران پهن باند تلفن ثابت و درصد کاربران پهن باند بدون سیم را از جمله عوامل، شاخص دوم دانست و گفت: ضریب باسوادی، نرخ رشد محصلان مدارس، درصد افراد دارای تحصیلات دانشگاهی نیز سه زیر عنوان شاخص سوم توسعهیافتگی ارتباطات و اطلاعات به شمار میروند.
مدیرکل روابط عمومی و امور بینالملل شرکت مخابرات ایران با تأکید بر این نکته که با جمع شدن سه شاخصه مزبور در هر کشوری، جایگاه مناسب ICT آن را میتوان ارزیابی کرد، ادامه داد: کره جنوبی، با دارابودن درصد مناسبی از هر سه شاخص توسعهیافتگی ارتباطات و اطلاعات، در آسیا حائز رتبه نخست در کسب شاخصهای ICT است؛ ایران نیز در میان 167 کشور مورد بررسی در این حوزه، جزو 130 کشور اول ردهبندی کسب شاخصهای ICT است.
تغییر معادلات دنیای آینده
وی در بخش دیگری از این نشست علمی، در رابطه با مهمترین عوامل تغییردهنده فضای آینده سخن گفت و آن را فضای مجازی و شبکههای اجتماعی معرفی و عنوان کرد: بانکداری الکترونیکی، کارتهای اعتباری، امضای دیجیتالی، پول دیجیتالی، فروشگاههای الکتورنیکی برخی ازمظاهر تغییر معادلات دنیای آینده هستند.
زارعیان با ذکر برخی از آمارهای موجود در این زمینه اظهار کرد: تعداد کارتهای بانکی در ایران در سال 1392، تعداد 260 میلیون، طی سال 1393، 315 میلیون و در سال گذشته 367 میلیون کارت بوده است؛ تعداد پایانههای فروش ما نیز رشد خوبی را نشان میدهد كه طی سال 1394، چهار میلیارد و 800 میلیون تراکنش بانکی انجام دادهایم.
به گفته وی، شاید 10 سال پیش عامل تغییرات، اقتصاد، فرهنگ، سیاست، تغییر حکومتها یا مسائل اجتماعی بود اما تغییرات تکنولوژی امروز به راحتی فضا را تغییر میدهد، پس باید برای بهرهبرداری درست از این فرصت، آموزش ببینیم.
رئيس انجمن متخصصان روابط عمومي ايران تاکید کرد: همواره گفتهام، توسعه در هیچ کشوری اتفاقی نیست، 250 هزار نفر در کشور آمریکا در حال برنامهریزی براي این فضا هستند، طی سال 1994 کشور آمریکا، 11 درصد کل بودجه خود را برای توسعه فنآوری اختصاص داد که معادل نصف هزینهکرد در تمام دنیا بر روی این عرصه است.
آمادهسازی زیرساختهای فرهنگی
وی با بیان اینکه ما در این عرصه نگران تغییرات فرهنگی هستیم، ابراز کرد: ما بدون آمادهسازی زیرساختهای لازم به این محیط وارد شدهایم و نباید دست به روی دست گذاشته و تنها از خدا کمک بخواهیم بلکه باید فعالانه وارد فعالیت در این فضاها بشویم.
زارعیان با اشاره به مهمترین جرایم سایبری در ایران، بیشترین تهدیدها را مربوط به برداشتهای غیرمجاز در این فضا دانست و آن را شامل 60 درصد عناوین جرایم سایبری برشمرد و اضافه کرد: برای نمونه در کشور هند نیز طی سال گذشته ميلادي، 300 هزار جرم سایبری اتفاق افتاده است؛ با افزایش استفاده از فضاهای سایبر، میزان وقوع جرایم نیز رشد پیدا میکند.
وی با بیان اینکه ایرانیان با 26 میلیون نفر کاربر، دارای بالاترین درصد حضور در فضای تلگرامی در جهان است، افزود: 74 درصد کاربران فضای مجازی دارای مدرک تحصیلی هستند؛ برای پیشگیری از وقوع جرم در این محیط دو روش کیفری و غیرکیفری اعم از روش اجتماعی و وضعی کارساز است.
مدیرکل روابط عمومی و امور بینالملل شرکت مخابرات ایران با کنار گذاشتن عامل بازدارنده کیفری، به تشریح عوامل غیر کیفری پرداخت و ادامه داد: باید آن قدر جامعه را رشد و آموزش بدهیم تا از این فضاها استفاده مفید صورت بگیرد.
پیشگامی خراسان رضوی در عرصه مجازی
وی، نخستین گام را برای فرهنگسازی در این زمینه، افزایش سواد رسانهای خواند و گفت: خوشبختانه استان خراسان رضوی در این عرصه از استانهای پیشرو محسوب میشود؛ سواد رسانهای یعنی اینکه دانش لازم را برای استفاده از رسانههای اجتماعی داشته باشیم، پس هر پیامی که به تلفن همراه ما آمد فوراً جواب OK نمیدهیم.
زارعیان همچنین با آوردن نمونهای در این خصوص عنوان کرد: در آمریکا حدود 35 سال از راهاندازی دپارتمان ویژه سواد رسانهای میگذرد و مردم برای آموزش آن هزینه کرده و استفاده میکنند؛ وقتی ما درباره سواد رسانهای سخن میگوئیم منظور ما آن است که باید حوزههای حقوقی، اجتماعی، اقتصادی و دیگر عوامل موثر در آن را بشناسیم.
وی با معرفی وبسایتها به عنوان دومین عامل مؤثر در فرهنگسازی فضای مجازی، بیان کرد: افزایش سطح آموزش، مدیریت فیلترینگ، تولید محتوای بومی در فضای مجازی، از جمله علل و عوامل کاهشدهنده آسیبهای محیطهای مجازی به شمار میروند.
این مدرس دانشگاه علامه طباطبائی با تأکید بر اینکه امروز در این فضا نمیتوان قواعد را بر مردم اجبار کرد، گفت: رعایت قواعد تبلیغات و اطلاعرسانی حرفهای بر اصولی همچون تکرار کردن، ساده بودن، معنادار بودن، ایجاد انگیزه و پاداش، لذتبخش بودن و تأکید بر مخاطب تکیه دارد؛ بنابراین ضرورت کاربرد فضای مجازی مورد باور همه ماست اما باید به سمت بهترسازی بسترها و استفاده بهینه از آن حرکت کنیم.
