امامزاده قاسم(ع)؛ از کهنترین اماکن زیارتی ترشیز کهن
گروه اجتماعی: بقعه امامزاده سیدقاسم(ع) ارغا، از کهنترین اماکن زیارتی ترشیز کهن است که در 20 کیلومتری شهرستان کاشمر قرار دارد؛ قدمت تاریخی این مکان زیارتی بر اساس سنگهای اطراف بقعه به 700 سال میرسد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، بقعه امامزاده سیدقاسم(ع) ارغا، از کهنترین اماکن زیارتی ترشیز کهن در 20 کیلومتری شهرستان کاشمر و پنج کیلومتری شهرستان خلیلآباد قرار دارد که مسئولیت اداره آن بر عهده اوقاف و امور خیریه شهرستان خلیلآباد است؛ قدمت تاریخی این مکان زیارتی بر اساس سنگهای اطراف بقعه به 700 سال میرسد.
نسب شریف این بزرگوار به حضرت امام موسی کاظم(ع)، میرسد و صحت این موضوع را در کتاب آیهالله حاج شیخ محمدمهدی بحرالعلوم با نام 4336 بقعه میتوان یافت؛ این مکان زیارتی از آنجا که در انتهای یک روستای بزرگ واقع شده، ظرفیت بالقوهای به منظور تبدیل شدن به یک مکان گردشگری مناسب را با قابلیتهای گردشگری مذهبی و روستاگردی دارد.
این بنا دارای طرحی مستطیلشكل است و فضای داخلی آن به شكل مربعی با چهار طاق در اطراف و در ورودی و پنجرههایی مرتفع است. بر روی تیزه گنبد نقاشیهایی ترسیم شده كه احتمالاً تمامی گنبد را دربر میگرفتهاند اما به علت مرمتهای غیر كارشناسی از بین رفته است.
ساختار معماری بنای مزبور دارای طاقهای جناقی است و گنبد اصلی آن بر روی ساقهای كه از گوشهسازی مربع و تبدیل آن به دایره ساخته شده، استوار گشته؛ بنای این آستان مطهر در سال 1384 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. همچنین این بقعه نزدیکترین امامزاده به شهرستان خلیلآباد است که از این لحاظ میتواند مکان مذهبی و گردشگری برای مردم منطقه محسوب شود.
در قدیم نام روستا قاسمآباد بوده و دلیل آن وجود بقعه متبرکه امامزاده قاسم است. ارغا به معنی نهر آب هست زیرا این روستا در حاشیه شاخهای از انهار رودخانه ششطراز که توسط اهالی صرف کشاورزی میشده، واقع شده است.
در همین خصوص علیرضا سبحانی، رئیس اداره اوقاف و امور خیریه خلیلآباد در گفتوگو با ایکنا با بیان اینکه امامزاده قاسم(ع) روستای ارغا، از سلاله پاک حضرت موسیبنجعفر(ع) و یکی از امامزادههای معتبر و مورد عشق و علاقه همه بزرگان و مردم است، افزود: پیشینه بسیار دیرینه این امامزاده، نشان دهنده قدمت بنای آن است.
رئیس اداره اوقاف و امور خیریه خلیلآباد با اشاره به اینکه در سال 1255 هجریقمری فردی به نام محمد عرب طاهری نیمی از قنات روستای نصرآباد را وقف این امامزاده کرده که هم اکنون خود موقوفه 60 مستأجر دارد، بیان کرد: از قدیم، با توجه به ساختمان متعلق به میراث فرهنگی و به جهت اعتقادات خاص اهالی روستا، مردم ارادت خاصی به این بقعه داشتهاند.
وی با اعلام اینکه طی سالهای گذشته به همّت خیّران و این اداره، تغییرات بسیاری در این بقعه ایجاد شده، سهیم بودن خود مردم در انجام کارهای فرهنگی و عمرانی را یكی از اهداف اداره اوقاف و امور خیریه دانست و گفت: هم اکنون در حال شناسایی تعدادی از نیروهای متعهد و متخصص به عنوان اعضای هیئت امنا که در میان آنها مهندس، فرهنگی و سایر اقشار و گروهها با تخصصهای مختلف خواهد بود، هستیم.
سبحانی با اعلام اینکه به دنبال ایجاد فضاهای مناسبتری جهت رفاه حال زائران در این بقعه هستیم، بیان کرد: بدون شک اگر بقاع رشد کنند و شاهد حضور زائران در این مکان باشیم، در کنار مسائل معنوی، موارد اقتصادی و اشتغال هم شکوفا خواهد شد که تحقق این امر نیازمند همکاری مردم روستا و خیّران است.
وی در ادامه به بخشی از کارهای صورت گرفته در امامزاده قاسم روستای ارغا(ع)، اشاره کرد و گفت: در ابتدا، خود بقعه وضعیت مناسبی نداشت و از سویی متعلق به میراث فرهنگی بود و باید با کمک میراث فرهنگی مصالح موردنیاز تأمین و توسط افراد فنی کار مرمت انجام میشد که با رایزنیها و پیگیریهای صورت گرفته، علیرغم اینکه اعتبارات مصوبی در این خصوص نداشتیم، کل بقعه مجددا مرمت شد.
سبحانی با توجه به اینکه ورودی حرم از وضعیت نامطلوبی برخوردار بود، افزود: ورودی حرم پس از بهسازی و احداث سکوها و نصب تصاویر شهدای روستا و مرمت سرویسهای بهداشتی از وضعیت مطلوبی برخوردار خواهد شد.
وی با بیان اینکه اگرچه حصارکشی اطراف بقعه دیوار گِلی داشته و قسمتهایی از آن تخریب شده بود اما از ضلع شرق، حصارکشی انجام شده و جهت زیباسازی و ایجاد امنیت، اقدامات لازم صورت گرفت، اظهار کرد: در معرفی بقاع متبرکه از هر طریق ممکن تلاش خواهیم کرد که مهمترین برنامه و هدف ما، حرکت در مسیر انجام کارهای فرهنگی و عرضه محصولات فرهنگی هدایتشده در بقاع است.
رئیس اداره اوقاف و امور خیریه خلیلآباد با اعلام اینکه ضریح این بقعه متبرکه، توسط هنرمندان اصفهانی ساخته شده است، تصریح کرد: توسط یکی از خیّران همین روستا که ساکن مشهد بود، هزینه سنگفرش مورد نیاز حرم تأمین و توسط ایشان، سنگ ویژهای برای قبر تهیه و نصب شد.
رئیس اداره اوقاف و امور خیریه خلیلآباد با بیان اینکه تزئینات داخلی از جمله رنگ، پرده و لوستر انجام شده است، در خصوص تکمیل گلدستهها بیان کرد: با توجه به اینکه گلدستهها یک نماد مذهبی هستند و از مسیر اصلی مشاهده میشوند، تعدادی از خیّران جهت تکمیل ایوان و گچکاری همکاریهایی را داشتهاند که جای تقدیر دارد.
سبحانی ضمن تقدیر از کمکهای خیّران و شهروندان این روستا از آنها خواست در صورتی که تمایل به ارائه کمک به این بقعه را دارند، میتوانند با واریز وجوهات نقدی خود به داخل ضریح و یا تأمین بخشی از مصالح و تجهیزات، ما را یاری کنند.
در ادامه حجتالاسلام محمد محمدیپور، روحانی روستای ارغا درباره این مجموعه زیارتی گفت: بقعه متبرکه امامزاده قاسم(ع) از قدمت تاریخی برخوردار است به طوریکه ما در این مجموعه دو سنگ قبر پیدا کردهایم که قدمت یکی از آنها به بیش از ۴۰۰ و دیگری به ۳۶۰ سال پیش میرسد.
وی افزود: موقوفه این امامزاده که مشتمل بر زمینهایی از ارغا تا خلیلآباد است و به قاسمآباد مشهور است، بیش از ۳۰۰ سال قدمت دارد و وقفنامه آن بر روی پوست آهو نوشته شده است.
محمدیپور با اشاره به اینکه این موارد نشان میدهد که این مجموعه قبلا بسیار آباد و حتی از کندر هم آبادتر بوده است و بر اساس تعریف گذشتگان و بزرگان، در گذشته افراد زیادی برای تفریح و زیارت به این مکان میآمدهاند، اظهار کرد: از آنجا که در گذشته راه منتهی به بخش کندر و شهرستان بجستان از کنار این امامزاده عبور میکرد و این مجموعه زیارتی در حاشیه راه بود لذا از رونق فراوانی برخوردار بود ولی متأسفانه اکنون در بنبست قرار گرفته است.
وی با اشاره به اینکه این بقعه یکی از بهترین اماکن تفریحی و زیارتی منطقه و نیز بهترین محیط گردشگری در شهرستان نوپای خلیلآباد به شمار میرود زیرا این زیارتگاه یکی از قدیمیترین مجموعههای زیارتی شهرستانهای کاشمر، خلیلآباد و بردسکن است، عنوان کرد: موقوفات امامزاده قاسم(ع) فقط زمین است و آب ندارد لذا درآمد آن کم است؛ این اراضی در اجاره مستأجران بوده و عواید آن هم وصول میشود که بر اساس وقفنامه مقداری از آن وقف امامزاده و مقداری دیگر وقف عزاداری و روضهخوانی اهل بیت(ع) میشود.
محمدجواد افتخاری
