نگاهی به آئین شبهای احيا در كاشمر
گروه اجتماعی: مردم كاشمر به شبهای قدر، «شبهای احیا» میگویند و در این شبها به شب زندهداری میپردازند که این احیاءداری با آداب و رسوم و آئین خاصی انجام میشود.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، مردم كاشمر به شبهای قدر، «شبهای احیا» میگویند و در این شبها به شب زندهداری میپردازند که این احیاءداری با آداب و رسوم و آئین خاصی انجام میشود.
در این شبها معمولاً در سفرههای افطاری كه در خانهها، منازل و مساجد برپا میشود، خرما و نان جو وجود دارد تا با تأسی از امیرالمؤمنین غذایی ساده و بی ریا صرف شود، بساط توزیع انواع غذاهای نذری در این ایام برپاست. اغلب خانمها به ویژه در شب 19، 21 و 23 ماه رمضان در منازل آش میپزند و در بین همسایهها و افراد بی بضاعت توزیع میکنند تا همگان در این شبها افطار غذایی داشته باشند.همچنین مردم قبل از غروب آفتاب غسل شب قدر انجام میدهند و با توجه به ایام شهادت امیرمؤمنان(ع) سیاهپوشند جهت شركت در مراسم ویژه این ایام به مساجد، تكایا و امامزادهها رفته و همه با هم به قرائت دعای جوشن كبیر میپردازند و سپس یك روحانی روی منبر رفته و علاوه بر بیان مسائل و احكام شرعی به بیان رشادتها و فضائل امیرالمؤمنین(ع) پرداخته و سپس قرآن به سر انجام میشود.
مردم كاشمر قدر شبهای قدر و فضیلت آن را میدانند و اغلب از فرصت توبه و استغفار در این ایام نهایت استفاده را میكنند و از خداوند آیندهای توأم با موفقیت و معنویت آرزو میکنند.
برپایی مراسم تعزیهخوانی در شهر و روستاهای كاشمر در ایام شهادت حضرت علی(ع) از دیگر مراسمهای این شبهای در کاشمر است، در روز نوزدهم معمولاً در روستاها تعزیهخوانی با موضوع حضرت علی و در روز بیست و یكم هم در شهر كاشمر و هم در روستاها تعزیهخوانی شهادت آن حضرت برگزار میشود كه در این تعزیه مراسم قنبرخوانی كه یكی از آواهای آیینی ماه مبارك رمضان در كاشمر است با اشعاری مذهبی در بیان ویژگیهای امام اول شیعیان از زبان قنبر خادم حضرت علی(ع) خوانده میشود كه این مراسم استقبال مردم را به همراه دارد.
از شب ضربت خوردن حضرت علی تا پایان شب بیست و سوم لحن مناجاتها و شب خوانیها تغییر میکند و به سمت واقعه شهادت حضرت علی(ع) سوق مییابد كه در برخی روستاها از آن به عنوان مقتلخوانی نام برده میشود، در راز و نیاز به درگاه الهی كه در شبهای احیا توسط مؤذنها و افراد خوش صدا در مساجد كاشمر انجام میگیرد، از آواهای آیینی ایرانی به ویژه در مایه حجاز كه یكی از بهترین مایههای مناجات بوده است، استفاده میشود.
مردم در شبهای احیا اغلب تا نزدیك اذان صبح در مساجد و تكایا حضور دارند و ضمن خواندن نمازهای مستحبی و قرائت قرآن مجید به راز و نیاز پرداخته و اعمل ویژه این شبها را انجام میدهند.
در كاشمر در روز بیست و یكم رمضان مراسم ویژهای برگزار میشود، پس از آن كه جمعیت انبوهی برای قرائت نماز ظهر و عصر در مسجد جامع حضور مییابند، جمعیت چشمگیری در حسینیه حیدری تجمع كرده و در قالب چند دسته عزاداری از محل حسینیه حیدری به سمت مسجد جامع حركت کرده و در مسجد جامع مورد استقبال نمازگزاران و مسئولان شهر در مسجد جامع قرار میگیرند و پس از ورود آنان به مسجد برنامهها در اختیار مداحان و عزاداران هیئت حیدری قرار میگیرد و این عزاداران با سوز و گداز خاصی به عزاداری برای امام اولشان میپردازند.
یكی از جذابترین برنامهها در مسجد جامع را میتوان برپایی مراسم تعزیه با عنوان «قنبر خوانی» عنوان کرد، پس از اتمام مراسم عزاداری و سینهزنی عزاداران، تعزیه آغاز میشود و فردی در نقش قنبر و فردی در نقش امیرالمؤمنین(ع) به اجرای حركات تعزیه میپردازند و قنبر از ابتدای حركت به سمت خانه امام علی(ع)، اشعاری در مدح و منقبت سیدالاوصیا میخواند و حاضران با ذكر صلوات و تكرار برخی ابیات، او را همراهی میکنند و نهایتاً با رسیدن به در خانه حضرت علی(ع) با حالتی ویژه به دیدار و ملاقات امام كه پس از ضربت خوردن در بستر بیماری افتاده میشتابد كه این بخش برنامه همراه با آه و ناله و بسیار حزن انگیز است.
در شب بیست و سوم ماه رمضان نیز مراسم احیاء و عزاداری در اماكن مذهبی برپاست، اغلب در این مراسم به صورت نمادین مجلس ختمی برای حضرت علی(ع) گرفته میشود، بدین ترتیب كه حین عزاداری و سینهزنی عزاداران یكی از قاریان قرآن سوره مباركه «الرحمن» را قرائت میکند.
مردم كاشمر معتقدند در شبهای قدر پرونده همه مورد بررسی قرار میگیرد و اسامی آنهایی كه قرار است تا سال آینده دار فانی را ترک کنند، مشخص میشود لذا مردم در این شبها بیش از سایر مواقع به استغفار و دعا برای آمرزش گناهان میپردازند زیرا شبهای قدر فرصتی است برای بازگشتن به سوی حضرت حق و توبه کردن از گناهان و پیمودن راه درست. شب قدر، فرصتی است برای پاک کردن ظاهر و باطن از هر آلودگی.
