در ارشاد خراسان رضوی صورت گرفت؛
بررسی راهبردهای توسعه مفاهیم قرآنی در رسانهها
گروه فضای مجازی: نخستین نشست «بررسی راهبردهای توسعه مفاهیم قرآنی در رسانهها(شبکههای اجتماعی)» با حضور اهالی و فعالان رسانهای و قرآنی استان در محل اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از
خراسان رضوی، نخستین نشست بررسی راهبردهای توسعه مفاهیم قرآنی در
رسانهها(شبکههای اجتماعی) امروز، 22 تیرماه با مشارکت فعالان رسانهای و
مؤسسات قرآنی استان در محل اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی
برگزار شد.
در ابتدا، رضا بقایی به عنوان قاری برنامه با تلاوت آیاتی از کلام الله نور آغازگر نشست بود و در ادامه حميد صمدی، سرپرست اداره تبليغ و ترويج معاونت قرآن و عترت فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی با ذکر نکات و آماری از نشست پیش رو و نیز فعالیتهای قرآنی استان گفت: از سال 86 رسماً مؤسسات قران و عترت با ابلاغ اساسنامههای الگو به صورت مجزا و تخصصی وارد میدان عمل شدند.
وی افزود: در این استان تا پایان سال 1393، تعداد 265 متقاضی مؤسسه فرهنگی قرآن و عترت داشتیم که از این میزان 160 مؤسسه موافقت اصولی دریافت كرده و شروع به فعالیت کردند؛ بیش از 100 مؤسسه نیز از سازمان تبلیغات اسلامی خراسان رضوی مجوز فعالیت دارند.
صمدی، دغدغه بسیاری از مدیران عامل، هیئت مدیره و کادر آموزشی اين مؤسسات را به روز بودن ارزیابی کرد و گفت: اداره کل ارشاد، این سلسله نشستها را با حضور مدیران مؤسسات قرآنی استان آغاز کرد تا در این راستا گام برداریم.
تأسیس دبیرخانه جدید برای صدور مجوزها
وی بیان کرد: از حدود یک سال و نیم گذشته تاکنون عملکرد همه متولیان صدور مجوز در استان ادغام شده است و تا تأسیس دبیرخانه جدید برای صدور مجوزهای مربوطه، اقدامی در این جهت انجام نميشود؛ همچنین به زودی سامانهای برای رسیدگی به تقاضاهای مزبور راهاندازی خواهد شد تا رسیدگی به این درخواستها از مجاری جدید دنبال شود.
در ادامه برنامه حجتالاسلام محمدتقی کاظمینسب، معاون قرآن و عترت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی با بیان این نکته که مشهد، به عنوان قلب قرآنی و پایتخت معنوی کشور بوده و از دیماه امسال نیز تا یکسال آینده تحت عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام مطرح است، ادامه داد: بنابراین باید از این فرصت در شهر مشهد با ظرفیت استثنایی آن نهایت بهره را ببریم.
وی ضمن اشاره به این مطلب کلیدی که مشهد جلوهای از قرآن و عترت است، گفت: امیدوارم با توجه به برخورداری از نعمت مضجع منور رضوی در درون خود و نیز بهرهمندی از فعالان، قاریان، حافظان ممتاز و هنرمندان قرآنی، هر چه بهتر و بیشتر به بسط و گسترش محتواهای دینی و مذهبی در این قبیل فضاها همت گماریم.
صدور مجوز مؤسسات مولد محتوای قرآنی در فضای مجازی
معاون قرآن و عترت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی همچنین عنوان کرد: از طریق برگزاری اینگونه نشستها و استفاده از تضارب آرا میتوانیم به ایدههای جدید دست یابیم، برای مثال در پایان این نشست، لازم است صدور مجوزهایی را برای مؤسساتی با تمرکز فعالیتهای قرآنی در فضای مجازی دنبال کنیم.
وی به دلیل آن اشاره کرد و افزود: از تعداد ۲۶۰ مؤسسه قرآنی فعال در این شهر، حتی یک مؤسسه هم در این فضاها کار نمیکند؛ این امور نیازمند خرد جمعی و نیز نیازمند پرداختن چند ماهه به آن است تا از خروجی اینگونه جلسات و نشستها نتیجه مورد انتظارمان را کسب کنیم.
مقاومت تاریخی ایرانیان با پدیدههای نوظهور
در بخش دیگری از این نشست نوبت به مسئولان رسانهای و فعالان ارتباطاتی استان رسید و پیش از همه نعمتی، مدیرعامل مرکز مطالعات رسانهای نما در رابطه با موضوع نشست به ایراد سخن پرداخت و گفت: حوزه عملکرد رسانهها را باید در گام نخست در جهتگیری مدیران آنها جستجو کرد، پس کارکرد رسانهها در حوزه معارف قرآنی به میزان و نحوه فعالیت متولیان آنها بستگی دارد.
وی با بیان اینکه هر چه از درگیری با شبکههای اجتماعی اجتناب کنیم، در دیگر ساحتهای زندگی نمیتوانیم از آن جدا شویم، اظهار کرد: در جامعه سنتی ما چه پیش و چه پس از انقلاب، همواره یک مقاومت جدی برای پذیرش پدیدههای جدید وجود دارد؛ اما در برخورد نسل جدید با این فضاها نمیتوان به شکل گذشته عمل کرد لذا آموزش سواد رسانهای در میان سرفصل دروس تحصیلی یک ضرورت انکارناپذیر است.
نعمتی، سخن از ارتباط را به معنی پیام دانست و افزود: پیام میتواند دارای ماهیتی دینی، اجتماعی، فرهنگی و یا ... باشد لذا برای بیان راهبردهای توسعه مفاهیم قرآنی در رسانههای نوین نیز در اولین منظر باید به تولید محتوا در شبکههای اجتماعی پرداخت زیرا ما اکنون بیشتر از هر عاملی به فقر محتوا مبتلا هستیم نه تنها در این عرصه بلکه در عرصه محتوای فارسی در این فضاها دچار کمبودیم.
وی اذعان کرد: در طرح این گونه موضوعات و چارهجویی برای آنها باید بازتولید محتواهای قرآنی را در نظر آورد؛ به دلیل آنکه فعالان قرآنی ما در فضای مجازی نمیتوانند به تولید محتوا بپردازند، پس تولید کارهایی در قالب انیمیشنهای کوتاه، گرافیک به روز، پادکستهای جدید قرآنی موضوعیت مییابد.
فقدان امتداد فضاهای قرآنی در قالبهای نوین
مدیرعامل مرکز مطالعات رسانهای نما اضافه کرد: امروز مرز میان فضای حقیقی و مجازی برداشته شده ولی با این حال ما شاهد امتداد فضاها و جلسات قرآنی در قالبهای مجازی مربوط به آنها نیستیم؛ کاری که تنها از عهده مسئولان یک مؤسسسه قرآنی برنمیآید بلکه باید با همراهی کارشناسان رسانهای در کنارشان انجام شود تا مناسب مخاطبان مشخص خود باشد.
وی در ادامه با تأکید بر اینکه سرعت تحولات در شبکههای اجتماعی بسیار بالاست، عنوان کرد: امروزه اثرگذاران این محیطهای مجازی به دلیل داشتن قدرت و نفوذ اجتماعی در فضای واقعی نیز اعمال قدرت میکنند و این ضرورت توجه و ورود دغدغهداران قرآنی را بیش از پیش میطلبد.
نعمتی یادآور شد: از رسانههای رسمی مانند صدا و سیما برای منشأ اثر بودن در این زمینه بايد به صورت جدی دور شویم زیرا آنها برای انتشار این قبیل محتواها با گستره و سرعت بالا قابلیت ندارند.
مجتبی محمودی، مدیر مسئول سایت تابناک رضوی در بخش دیگری از این جلسه، با بیان اهمیت توجه به فضای مجازی در عصر حاضر گفت: دیگر رژیم صهیونیستی نمیتواند با کشیدن دیوار حائل جلوی انتشار پیام فلسطین را بگیرد زیرا انتشار عکس یک کودک گرسنه فلسطینی در فضای مجازی مبین پیام مظلومیت است.
وی اظهار کرد: پس در همین راستا ما نیز باید برای معرفی مساجد و فعالیتهای قرآنیمان، اقدام به طراحی چند گروه و کانال کنیم، زیرا 85 درصد کاربران اینترنت در شبکههای اجتماعی عضویت دارند و تنها 30 درصد آنها محتوای خوب را استفاده میکنند.
مختصات یک رسانه دینی
محمودی اضافه کرد: باید محتوای قرآنی ما متناسب با فضای مجازی باشد، مطالب ما خنثی نباشد و موضوعات روز جامعه را فعالانه و کاربردی از جمله ربا یا بانکداری اسلامی طرح کند، محتوایی جالب و جذاب داشته باشد، از اشتراکات با مخاطبانش سخن بگوید و سخن را با لحن مناسب ارائه دهد.
صادق حاتمی، رئیس باشگاه خبرنگاران جوان خراسان رضوی در ادامه نشست با بیان برخی از راهکارهای عملی تصریح کرد: امروز نمیتوان یک جلسه 60 دقیقهای را در یک سایت بارگذاری کرد و توقع استفاده عمومی را داشت، بلکه باید از آن سه کلیپ سه دقیقهای مناسب این گونه فضاها درآورد.
وی افزود: افرادی که امروز صاحب یک کانال با یک میلیون عضو هستند، حتماً از چند سال پیش آغاز به فعالیت کردهاند، پس این حرکت زمانبر است و از دیگر سو بایستی محتوایی مناسب مخاطبان خاص، با سن مشخص را در نظر بگیریم.
این مدرس رسانه ابراز کرد: آیهگرافی، یکی از اقدامات جدیدی است كه در این فضاها در حال رشد است؛ ما نباید توقع داشته باشیم قرآنی که در طول 23 سال نازل شده است، اکنون با یک یا چند کانال و گروه فرهنگسازي شود؛ همچنین دغذغهداران دین نباید منتظر حمایتهای دولتی باشند بلکه باید به صورت خودجوش حرکت کنند.
رسانه دینی یا دین رسانهای؟
ضیایی، فعال رسانهای در مشهد نیز در راستای مطالب مطروحه در جلسه گفت: رسانه دینی یا دین رسانهای، کدامیک مدنظر ماست؟؛ متأسفانه 85 درصد تولیدات دینی ما در خارج از کشور ساخته میشود؛ چرا ما امروز در قالب رسمی رسانهای، حاشیهنگاری فعالیتهای قرآنی را نداریم، این در حالی است که ماهها پیش از آغاز جام جهانی فوتبال و چند ماه پس از آن به تولید و انتشار اطلاعات غیرضروری میپردازیم.
وی با ابراز تأسف از اینکه در کشورمان زمانی که رقابتهای قرآنی آغاز میشود، تازه برخی از مردم متوجه آن میشوند، ادامه داد: اما در کشوری مانند مالزی وقتی مرحوم حاجیحسنیکارگر در خیابان در حال گذر است، بسیاری از مردم از او تقاضای عکس گرفتن میکنند، ولی زمانی که وی با کسب افتخاری قرآنی به شهرش بازمیگردد، استقبال شایان توجهی از وی صورت نمیگیرد.
ضیایی همچنین بیان کرد: در کشورهای مسلمان خارجی کارناوالهای شادی مذهبی وجود دارد و خلأ آن در ایران دیده میشود؛ از سویی دیگر متأسفانه در رسانههای ما همیشه فرم بر محتوا غلبه دارد، گاه برنامههای با حضور کارشناسان مذهبی تولید میشود که مجری بیشتر از مدعوان سخن غیرمرتبط میزنند.
در ابتدا، رضا بقایی به عنوان قاری برنامه با تلاوت آیاتی از کلام الله نور آغازگر نشست بود و در ادامه حميد صمدی، سرپرست اداره تبليغ و ترويج معاونت قرآن و عترت فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی با ذکر نکات و آماری از نشست پیش رو و نیز فعالیتهای قرآنی استان گفت: از سال 86 رسماً مؤسسات قران و عترت با ابلاغ اساسنامههای الگو به صورت مجزا و تخصصی وارد میدان عمل شدند.
وی افزود: در این استان تا پایان سال 1393، تعداد 265 متقاضی مؤسسه فرهنگی قرآن و عترت داشتیم که از این میزان 160 مؤسسه موافقت اصولی دریافت كرده و شروع به فعالیت کردند؛ بیش از 100 مؤسسه نیز از سازمان تبلیغات اسلامی خراسان رضوی مجوز فعالیت دارند.
صمدی، دغدغه بسیاری از مدیران عامل، هیئت مدیره و کادر آموزشی اين مؤسسات را به روز بودن ارزیابی کرد و گفت: اداره کل ارشاد، این سلسله نشستها را با حضور مدیران مؤسسات قرآنی استان آغاز کرد تا در این راستا گام برداریم.
تأسیس دبیرخانه جدید برای صدور مجوزها
وی بیان کرد: از حدود یک سال و نیم گذشته تاکنون عملکرد همه متولیان صدور مجوز در استان ادغام شده است و تا تأسیس دبیرخانه جدید برای صدور مجوزهای مربوطه، اقدامی در این جهت انجام نميشود؛ همچنین به زودی سامانهای برای رسیدگی به تقاضاهای مزبور راهاندازی خواهد شد تا رسیدگی به این درخواستها از مجاری جدید دنبال شود.
در ادامه برنامه حجتالاسلام محمدتقی کاظمینسب، معاون قرآن و عترت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی با بیان این نکته که مشهد، به عنوان قلب قرآنی و پایتخت معنوی کشور بوده و از دیماه امسال نیز تا یکسال آینده تحت عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام مطرح است، ادامه داد: بنابراین باید از این فرصت در شهر مشهد با ظرفیت استثنایی آن نهایت بهره را ببریم.
وی ضمن اشاره به این مطلب کلیدی که مشهد جلوهای از قرآن و عترت است، گفت: امیدوارم با توجه به برخورداری از نعمت مضجع منور رضوی در درون خود و نیز بهرهمندی از فعالان، قاریان، حافظان ممتاز و هنرمندان قرآنی، هر چه بهتر و بیشتر به بسط و گسترش محتواهای دینی و مذهبی در این قبیل فضاها همت گماریم.
صدور مجوز مؤسسات مولد محتوای قرآنی در فضای مجازی
معاون قرآن و عترت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی همچنین عنوان کرد: از طریق برگزاری اینگونه نشستها و استفاده از تضارب آرا میتوانیم به ایدههای جدید دست یابیم، برای مثال در پایان این نشست، لازم است صدور مجوزهایی را برای مؤسساتی با تمرکز فعالیتهای قرآنی در فضای مجازی دنبال کنیم.
وی به دلیل آن اشاره کرد و افزود: از تعداد ۲۶۰ مؤسسه قرآنی فعال در این شهر، حتی یک مؤسسه هم در این فضاها کار نمیکند؛ این امور نیازمند خرد جمعی و نیز نیازمند پرداختن چند ماهه به آن است تا از خروجی اینگونه جلسات و نشستها نتیجه مورد انتظارمان را کسب کنیم.
مقاومت تاریخی ایرانیان با پدیدههای نوظهور
در بخش دیگری از این نشست نوبت به مسئولان رسانهای و فعالان ارتباطاتی استان رسید و پیش از همه نعمتی، مدیرعامل مرکز مطالعات رسانهای نما در رابطه با موضوع نشست به ایراد سخن پرداخت و گفت: حوزه عملکرد رسانهها را باید در گام نخست در جهتگیری مدیران آنها جستجو کرد، پس کارکرد رسانهها در حوزه معارف قرآنی به میزان و نحوه فعالیت متولیان آنها بستگی دارد.
وی با بیان اینکه هر چه از درگیری با شبکههای اجتماعی اجتناب کنیم، در دیگر ساحتهای زندگی نمیتوانیم از آن جدا شویم، اظهار کرد: در جامعه سنتی ما چه پیش و چه پس از انقلاب، همواره یک مقاومت جدی برای پذیرش پدیدههای جدید وجود دارد؛ اما در برخورد نسل جدید با این فضاها نمیتوان به شکل گذشته عمل کرد لذا آموزش سواد رسانهای در میان سرفصل دروس تحصیلی یک ضرورت انکارناپذیر است.
نعمتی، سخن از ارتباط را به معنی پیام دانست و افزود: پیام میتواند دارای ماهیتی دینی، اجتماعی، فرهنگی و یا ... باشد لذا برای بیان راهبردهای توسعه مفاهیم قرآنی در رسانههای نوین نیز در اولین منظر باید به تولید محتوا در شبکههای اجتماعی پرداخت زیرا ما اکنون بیشتر از هر عاملی به فقر محتوا مبتلا هستیم نه تنها در این عرصه بلکه در عرصه محتوای فارسی در این فضاها دچار کمبودیم.
وی اذعان کرد: در طرح این گونه موضوعات و چارهجویی برای آنها باید بازتولید محتواهای قرآنی را در نظر آورد؛ به دلیل آنکه فعالان قرآنی ما در فضای مجازی نمیتوانند به تولید محتوا بپردازند، پس تولید کارهایی در قالب انیمیشنهای کوتاه، گرافیک به روز، پادکستهای جدید قرآنی موضوعیت مییابد.
فقدان امتداد فضاهای قرآنی در قالبهای نوین
مدیرعامل مرکز مطالعات رسانهای نما اضافه کرد: امروز مرز میان فضای حقیقی و مجازی برداشته شده ولی با این حال ما شاهد امتداد فضاها و جلسات قرآنی در قالبهای مجازی مربوط به آنها نیستیم؛ کاری که تنها از عهده مسئولان یک مؤسسسه قرآنی برنمیآید بلکه باید با همراهی کارشناسان رسانهای در کنارشان انجام شود تا مناسب مخاطبان مشخص خود باشد.
وی در ادامه با تأکید بر اینکه سرعت تحولات در شبکههای اجتماعی بسیار بالاست، عنوان کرد: امروزه اثرگذاران این محیطهای مجازی به دلیل داشتن قدرت و نفوذ اجتماعی در فضای واقعی نیز اعمال قدرت میکنند و این ضرورت توجه و ورود دغدغهداران قرآنی را بیش از پیش میطلبد.
نعمتی یادآور شد: از رسانههای رسمی مانند صدا و سیما برای منشأ اثر بودن در این زمینه بايد به صورت جدی دور شویم زیرا آنها برای انتشار این قبیل محتواها با گستره و سرعت بالا قابلیت ندارند.
مجتبی محمودی، مدیر مسئول سایت تابناک رضوی در بخش دیگری از این جلسه، با بیان اهمیت توجه به فضای مجازی در عصر حاضر گفت: دیگر رژیم صهیونیستی نمیتواند با کشیدن دیوار حائل جلوی انتشار پیام فلسطین را بگیرد زیرا انتشار عکس یک کودک گرسنه فلسطینی در فضای مجازی مبین پیام مظلومیت است.
وی اظهار کرد: پس در همین راستا ما نیز باید برای معرفی مساجد و فعالیتهای قرآنیمان، اقدام به طراحی چند گروه و کانال کنیم، زیرا 85 درصد کاربران اینترنت در شبکههای اجتماعی عضویت دارند و تنها 30 درصد آنها محتوای خوب را استفاده میکنند.
مختصات یک رسانه دینی
محمودی اضافه کرد: باید محتوای قرآنی ما متناسب با فضای مجازی باشد، مطالب ما خنثی نباشد و موضوعات روز جامعه را فعالانه و کاربردی از جمله ربا یا بانکداری اسلامی طرح کند، محتوایی جالب و جذاب داشته باشد، از اشتراکات با مخاطبانش سخن بگوید و سخن را با لحن مناسب ارائه دهد.
صادق حاتمی، رئیس باشگاه خبرنگاران جوان خراسان رضوی در ادامه نشست با بیان برخی از راهکارهای عملی تصریح کرد: امروز نمیتوان یک جلسه 60 دقیقهای را در یک سایت بارگذاری کرد و توقع استفاده عمومی را داشت، بلکه باید از آن سه کلیپ سه دقیقهای مناسب این گونه فضاها درآورد.
وی افزود: افرادی که امروز صاحب یک کانال با یک میلیون عضو هستند، حتماً از چند سال پیش آغاز به فعالیت کردهاند، پس این حرکت زمانبر است و از دیگر سو بایستی محتوایی مناسب مخاطبان خاص، با سن مشخص را در نظر بگیریم.
این مدرس رسانه ابراز کرد: آیهگرافی، یکی از اقدامات جدیدی است كه در این فضاها در حال رشد است؛ ما نباید توقع داشته باشیم قرآنی که در طول 23 سال نازل شده است، اکنون با یک یا چند کانال و گروه فرهنگسازي شود؛ همچنین دغذغهداران دین نباید منتظر حمایتهای دولتی باشند بلکه باید به صورت خودجوش حرکت کنند.
رسانه دینی یا دین رسانهای؟
ضیایی، فعال رسانهای در مشهد نیز در راستای مطالب مطروحه در جلسه گفت: رسانه دینی یا دین رسانهای، کدامیک مدنظر ماست؟؛ متأسفانه 85 درصد تولیدات دینی ما در خارج از کشور ساخته میشود؛ چرا ما امروز در قالب رسمی رسانهای، حاشیهنگاری فعالیتهای قرآنی را نداریم، این در حالی است که ماهها پیش از آغاز جام جهانی فوتبال و چند ماه پس از آن به تولید و انتشار اطلاعات غیرضروری میپردازیم.
وی با ابراز تأسف از اینکه در کشورمان زمانی که رقابتهای قرآنی آغاز میشود، تازه برخی از مردم متوجه آن میشوند، ادامه داد: اما در کشوری مانند مالزی وقتی مرحوم حاجیحسنیکارگر در خیابان در حال گذر است، بسیاری از مردم از او تقاضای عکس گرفتن میکنند، ولی زمانی که وی با کسب افتخاری قرآنی به شهرش بازمیگردد، استقبال شایان توجهی از وی صورت نمیگیرد.
ضیایی همچنین بیان کرد: در کشورهای مسلمان خارجی کارناوالهای شادی مذهبی وجود دارد و خلأ آن در ایران دیده میشود؛ از سویی دیگر متأسفانه در رسانههای ما همیشه فرم بر محتوا غلبه دارد، گاه برنامههای با حضور کارشناسان مذهبی تولید میشود که مجری بیشتر از مدعوان سخن غیرمرتبط میزنند.
