سلام بر بانوی هفت شهر عشق
گروه اجتماعی: شهر قم، شهری است که بنا بر قول ائمه معصومین(ع) از اماکن مقدسه و مشاهد شریفه بالاتر و برتر است؛ اماکنی چون مکه، مدینه، مشهد، نجف، کربلا، کاظمین و سامرا و دخت موسی بن جعفر(ع)، شهربانوی این هفت شهر عشق است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، آغاز ماه ذیالقعده مصادف است با تاریخ شکفتن بانویی بهشتی و پیراسته از پلیدی؛ فاطمه بنت موسیبن جعفر(ع) معروف به حضرت معصومه(س).
ماه تابانی كه در شهر نورانی مدینه طلوع كرد، در آغوش ولایت تربیت یافت و بر شورهزار قم، بارانی از نور و آبرو بخشید؛ بارگاهش، حرم اهل بیت(ع) است و زیارتش صله بهشتی دارد؛ حضرتش طاهره است و معصومه تا بهانهای باشد برای توسل به ریسمان عترت در همین نزدیکی و نخی برای تسبیح امامت.
و امروز شهر قم، مدینه فاضله مؤمنان و ملجأ پیروان و عالمان، جایی برای دیدار اهل بیت نبوت(ع) است؛ شهری که بنا بر قول ائمه معصومین(ع) از اماکن مقدسه و مشاهد شریفه بالاتر و برتر است، اماکنی چون مکه، مدینه، مشهد، نجف، کربلا، کاظمین، سامرا و دخت موسیبنجعفر(ع) بانوی این هفت شهر عشق است.
آغاز ماه ذیقعده برای حضرت رضا(ع) و دودمان نبوت پیامآور شور و شعفی خاص و پایانبخش انتظاری عمیق بود زیرا حضرت نجمه(س) فرزندی جز حضرت رضا(ع) نداشت و مدتها پس از ایشان نیز صاحب فرزندی نشده بود.
از آنجا كه سال ولادت امام رضا(ع) سال 148 هجریقمری و سال ولادت حضرت معصومه(س) سال 173 هجریقمری و بین این دو ولادت 25 سال فاصله بود و از طرفی امام صادق(ع) ولادت چنان دختری را مژده داده بودند، از این رو خاندان پیامبر بیصبرانه در انتظار طلوع خورشید وجود حضرتش بودند.
حضرت معصومه(س) در سال 173 هجریقمری در مدینه چشم به جهان گشود، پدرش امام هفتم شیعیان حضرت موسی بن جعفر(ع) و مادرش حضرت نجمه(س) بود كه به موجب پاكی و طهارت نفس، وی را طاهره میخواندند.
آن حضرت در واقع بتول دوم و جلوهای از وجود حضرت زهرا(س) بودند، در طهارت نفس امتیازی خاص و بسیار والا داشتند كه امام هشتم برادر تنی آن حضرت، او را(كه نامش فاطمه بود) معصومه خواند و میفرمود: «من زار المعصومة بقم كمن زارنی، كسی كه حضرت معصومه(س) را در قم زیارت كند، مانند آن است كه مرا زیارت كرده است».
مقامات عالی معنوی
مقام علم و عرفان ایشان در مرحلهای است كه در فرازی از زیارتنامه غیرمعروف او چنین میخوانیم: «السلام علیك یا فاطمه بنت موسیبنجعفر و حجته و امینه، سلام بر تو ای فاطمه دختر موسیبنجعفر و حجت و امین از جانب موسیبن جعفر» و باز میخوانیم: «السلام علیك أیتها الطاهرة الحمیدة البرة الرشیدة التقیة الرضیة المرضیة، سلام بر تو ای بانوی پسندیده نیكسرشت، ای بانوی رشدیافته، پاكطینت، پاكروش، شایسته و پسندیده».
بدین دلیل و مقامات عالی معنوی آن بانوست كه حضرت رضا(ع) در فرازی از زیارتنامه معروفش به ما آموخته كه در كنار مرقدش خطاب به او بگوییم: «یا فاطمه اشفعی لی فی الجنة فان لك عندالله شانا من الشان، ای فاطمه! در بهشت از من شفاعت كن چرا كه تو در پیشگاه خداوند دارای مقامی بس ارجمند و والا هستی».
زیارت حضرت معصومه (س) از منظر روایات
امام صادق(ع) سالها قبل از ولادت حضرت معصومه(س) در توصیف قم سخن گفته و آن مكان را حرم خاندان رسالت خوانده بود؛ آنگاه فرمودند: «به زودی بانویی از فرزندانم به سوی آن كوچ كند كه نامش فاطمه، دختر موسی بن جعفر است و با شفاعت او همه شیعیانم وارد بهشت میشوند».
همچنین در جایی دیگر میفرمایند: «آگاه باشید که برای خدا حرمی است و آن مکه است و برای پیامبر خدا حرمی است و آن مدینه است و برای امیرمؤمنان حرمی است و آن کوفه است، بدانید که حرم من و فرزندان بعد از من، قم است؛ آگاه باشید که قم، کوفه کوچک ماست، بدانید بهشت هشت دروازه دارد که سه تای آنها به سوی قم است، بانویی از فرزندان من به نام فاطمه، دختر موسی، در آنجا رحلت میکند که با شفاعت ایشان، همه شیعیان ما وارد بهشت میشوند».
علامه مجلسی (ع) نیز نقل کرده، امام رضا(ع) در جایی فرمودند: «هرکس معصومه(س) را در قم زیارت کند، مانند کسی است که مرا زیارت کرده است».
تشابهات حضرت معصومه(س) به حضرت زهرا(س)
حضرت معصومه(س) همچون جدهاش حضرت فاطمه(س) حائز خصایای شخصیتی و معنوی خارقالعادهای هستند، از سویی ایشان همنام حضرت فاطمه(س) هستند؛ نامی که در آن رازها نهفته است، یكی از رازها این بود كه در علم و عمل از رقبای خود پیشی گرفته و دیگر اینكه از ورود شیعیان به آتش دوزخ جلوگیری میکنند.
از دیگر مشابهتهای حضرت معصومه(س) به حضرت زهرا(س) فداكاری ایشان در راه اثبات ولایت بود زیرا حضرت معصومه(س) نیز آن چنان تلاش كرد که جان خود را در این راه فدا کردند؛ همچنین همانگونه كه حضرت زهرا(س) با استدلالهای متین و استوار، حقانیت ولایت حضرت علی(ع) را تبیین میكردند، حضرت معصومه(س) نیز چنین بود، روایاتی كه از آن حضرت نقل شده غالباً درباره امامت و ولایت علی(ع) است كه با اثبات ولایت او، ولایت امامان معصوم نیز ثابت میشود.
شفاعت گسترده
بالاترین جایگاه شفاعت، از آن رسول گرامی اسلام است که در قرآن کریم، به مقام «محمود» تعبیر شده است؛ همین طور دو تن از بانوان خاندان رسالت، شفاعت گستردهای دارند که بسیار وسیع و جهان شمول است و میتواند همه اهالی محشر را فراگیرد.
در درجه نخست خاتون محشر، صدیقه اطهر، حضرت فاطمه(س) و در وحله بعد، شفیعه روز جزا، حضرت فاطمه معصومه(س) که امام جعفر صادق(ع) در این رابطه میفرمایند: «با شفاعت او همه شیعیان ما وارد بهشت میشوند».
از ویژگیهای حضرت معصومه(س) این بود كه به علوم اسلام و آل محمد(ص) آگاهی داشت و آن حضرت از جمله روایتكنندگان حدیث بودند؛ چندین حدیث است كه در سند آنها نام حضرت فاطمه معصومه(س) به چشم میخورد كه علامه بزرگوار امینی در كتاب شریف الغدیر به بعضی از آنها استناد میكند، نقل این احادیث حاكی از مقام علمی والای آن بانو است.
زیارتنامه مخصوص و زیارت مأثور
یكی از شواهد عظمت استثنایی حضرت معصومه(س) زیارتنامهای است كه به خصوص، حضرت رضا(ع) در شأن ایشان صادر فرموده است زیرا پس از حضرت فاطمه زهرا(س)، ایشان تنها بانوی بزرگواری است که زیارت مأثور دارد.
بانوان برجستهای همچون آمنه بنت وهب، فاطمه بنت اسد، خدیجه بنت خویلد، فاطمه امالبنین، زینب کبری، حکیمه خاتون و نرجس خاتون که هیچ شک و تردیدی در مقام بلند و جایگاه رفیع آنها نیست، هیچ کدام زیارت مأثور از سوی معصومان(س) ندارند و این نشان دهنده مقام والای این بانوی گرانقدر اسلام است.
سارا صالحی
ماه تابانی كه در شهر نورانی مدینه طلوع كرد، در آغوش ولایت تربیت یافت و بر شورهزار قم، بارانی از نور و آبرو بخشید؛ بارگاهش، حرم اهل بیت(ع) است و زیارتش صله بهشتی دارد؛ حضرتش طاهره است و معصومه تا بهانهای باشد برای توسل به ریسمان عترت در همین نزدیکی و نخی برای تسبیح امامت.
و امروز شهر قم، مدینه فاضله مؤمنان و ملجأ پیروان و عالمان، جایی برای دیدار اهل بیت نبوت(ع) است؛ شهری که بنا بر قول ائمه معصومین(ع) از اماکن مقدسه و مشاهد شریفه بالاتر و برتر است، اماکنی چون مکه، مدینه، مشهد، نجف، کربلا، کاظمین، سامرا و دخت موسیبنجعفر(ع) بانوی این هفت شهر عشق است.
آغاز ماه ذیقعده برای حضرت رضا(ع) و دودمان نبوت پیامآور شور و شعفی خاص و پایانبخش انتظاری عمیق بود زیرا حضرت نجمه(س) فرزندی جز حضرت رضا(ع) نداشت و مدتها پس از ایشان نیز صاحب فرزندی نشده بود.
از آنجا كه سال ولادت امام رضا(ع) سال 148 هجریقمری و سال ولادت حضرت معصومه(س) سال 173 هجریقمری و بین این دو ولادت 25 سال فاصله بود و از طرفی امام صادق(ع) ولادت چنان دختری را مژده داده بودند، از این رو خاندان پیامبر بیصبرانه در انتظار طلوع خورشید وجود حضرتش بودند.
حضرت معصومه(س) در سال 173 هجریقمری در مدینه چشم به جهان گشود، پدرش امام هفتم شیعیان حضرت موسی بن جعفر(ع) و مادرش حضرت نجمه(س) بود كه به موجب پاكی و طهارت نفس، وی را طاهره میخواندند.
آن حضرت در واقع بتول دوم و جلوهای از وجود حضرت زهرا(س) بودند، در طهارت نفس امتیازی خاص و بسیار والا داشتند كه امام هشتم برادر تنی آن حضرت، او را(كه نامش فاطمه بود) معصومه خواند و میفرمود: «من زار المعصومة بقم كمن زارنی، كسی كه حضرت معصومه(س) را در قم زیارت كند، مانند آن است كه مرا زیارت كرده است».
مقامات عالی معنوی
مقام علم و عرفان ایشان در مرحلهای است كه در فرازی از زیارتنامه غیرمعروف او چنین میخوانیم: «السلام علیك یا فاطمه بنت موسیبنجعفر و حجته و امینه، سلام بر تو ای فاطمه دختر موسیبنجعفر و حجت و امین از جانب موسیبن جعفر» و باز میخوانیم: «السلام علیك أیتها الطاهرة الحمیدة البرة الرشیدة التقیة الرضیة المرضیة، سلام بر تو ای بانوی پسندیده نیكسرشت، ای بانوی رشدیافته، پاكطینت، پاكروش، شایسته و پسندیده».
بدین دلیل و مقامات عالی معنوی آن بانوست كه حضرت رضا(ع) در فرازی از زیارتنامه معروفش به ما آموخته كه در كنار مرقدش خطاب به او بگوییم: «یا فاطمه اشفعی لی فی الجنة فان لك عندالله شانا من الشان، ای فاطمه! در بهشت از من شفاعت كن چرا كه تو در پیشگاه خداوند دارای مقامی بس ارجمند و والا هستی».
زیارت حضرت معصومه (س) از منظر روایات
امام صادق(ع) سالها قبل از ولادت حضرت معصومه(س) در توصیف قم سخن گفته و آن مكان را حرم خاندان رسالت خوانده بود؛ آنگاه فرمودند: «به زودی بانویی از فرزندانم به سوی آن كوچ كند كه نامش فاطمه، دختر موسی بن جعفر است و با شفاعت او همه شیعیانم وارد بهشت میشوند».
همچنین در جایی دیگر میفرمایند: «آگاه باشید که برای خدا حرمی است و آن مکه است و برای پیامبر خدا حرمی است و آن مدینه است و برای امیرمؤمنان حرمی است و آن کوفه است، بدانید که حرم من و فرزندان بعد از من، قم است؛ آگاه باشید که قم، کوفه کوچک ماست، بدانید بهشت هشت دروازه دارد که سه تای آنها به سوی قم است، بانویی از فرزندان من به نام فاطمه، دختر موسی، در آنجا رحلت میکند که با شفاعت ایشان، همه شیعیان ما وارد بهشت میشوند».
علامه مجلسی (ع) نیز نقل کرده، امام رضا(ع) در جایی فرمودند: «هرکس معصومه(س) را در قم زیارت کند، مانند کسی است که مرا زیارت کرده است».
تشابهات حضرت معصومه(س) به حضرت زهرا(س)
حضرت معصومه(س) همچون جدهاش حضرت فاطمه(س) حائز خصایای شخصیتی و معنوی خارقالعادهای هستند، از سویی ایشان همنام حضرت فاطمه(س) هستند؛ نامی که در آن رازها نهفته است، یكی از رازها این بود كه در علم و عمل از رقبای خود پیشی گرفته و دیگر اینكه از ورود شیعیان به آتش دوزخ جلوگیری میکنند.
از دیگر مشابهتهای حضرت معصومه(س) به حضرت زهرا(س) فداكاری ایشان در راه اثبات ولایت بود زیرا حضرت معصومه(س) نیز آن چنان تلاش كرد که جان خود را در این راه فدا کردند؛ همچنین همانگونه كه حضرت زهرا(س) با استدلالهای متین و استوار، حقانیت ولایت حضرت علی(ع) را تبیین میكردند، حضرت معصومه(س) نیز چنین بود، روایاتی كه از آن حضرت نقل شده غالباً درباره امامت و ولایت علی(ع) است كه با اثبات ولایت او، ولایت امامان معصوم نیز ثابت میشود.
شفاعت گسترده
بالاترین جایگاه شفاعت، از آن رسول گرامی اسلام است که در قرآن کریم، به مقام «محمود» تعبیر شده است؛ همین طور دو تن از بانوان خاندان رسالت، شفاعت گستردهای دارند که بسیار وسیع و جهان شمول است و میتواند همه اهالی محشر را فراگیرد.
در درجه نخست خاتون محشر، صدیقه اطهر، حضرت فاطمه(س) و در وحله بعد، شفیعه روز جزا، حضرت فاطمه معصومه(س) که امام جعفر صادق(ع) در این رابطه میفرمایند: «با شفاعت او همه شیعیان ما وارد بهشت میشوند».
از ویژگیهای حضرت معصومه(س) این بود كه به علوم اسلام و آل محمد(ص) آگاهی داشت و آن حضرت از جمله روایتكنندگان حدیث بودند؛ چندین حدیث است كه در سند آنها نام حضرت فاطمه معصومه(س) به چشم میخورد كه علامه بزرگوار امینی در كتاب شریف الغدیر به بعضی از آنها استناد میكند، نقل این احادیث حاكی از مقام علمی والای آن بانو است.
زیارتنامه مخصوص و زیارت مأثور
یكی از شواهد عظمت استثنایی حضرت معصومه(س) زیارتنامهای است كه به خصوص، حضرت رضا(ع) در شأن ایشان صادر فرموده است زیرا پس از حضرت فاطمه زهرا(س)، ایشان تنها بانوی بزرگواری است که زیارت مأثور دارد.
بانوان برجستهای همچون آمنه بنت وهب، فاطمه بنت اسد، خدیجه بنت خویلد، فاطمه امالبنین، زینب کبری، حکیمه خاتون و نرجس خاتون که هیچ شک و تردیدی در مقام بلند و جایگاه رفیع آنها نیست، هیچ کدام زیارت مأثور از سوی معصومان(س) ندارند و این نشان دهنده مقام والای این بانوی گرانقدر اسلام است.
سارا صالحی
