جهان اسلام نیازمند تفسیری است که مردم را با قرآن آشنا کند
گروه اندیشه: یک مفسر قرآن گفت: درک نکردن مفهوم اولیه آیات قرآن تبدیل به فاجعهای برای جامعه اسلامی شده؛ لذا جهان اسلام در حال حاضر نیازمند تفسیری از قرآن است که عموم مردم را با این کتاب آسمانی آشنا کند.
حجتالاسلام و المسلمین محمد خامهگر، محقق و پژوهشگر قرآنی در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از
خراسان رضوی، اظهار کرد: تفسیر قرآن دارای دو بعد علمی و عملی است؛ بعد
علمی مربوط به پژوهشگران و اندیشمندان قرآنی است که به تحلیل نظریهها و
تفسیرهای مختلف میپردازند اما بعد عملی تفسیر که خیلی هم مهم است، در واقع
همان فهم آیات است که مقدمه عمل به قرآن میشود.
وی افزود: در حال حاضر چه در سطح عموم مردم و چه در سطح حوزه و دانشگاه وقتی بعضی مطالب بیانشده در قرآن را مطرح میکنیم، شنوندگان با تعجب میپرسند مگر در قرآن چنین مطالبی هم آمده است، این یعنی فهم عمومی مردم از آیات قرآن بسیار پایین است.
فهم اولیه آیات قرآن بر هر مسلمانی واجب است
وی تصریح کرد: آشنایی با تفسیر قرآن در حدی که منجر به فهم اولیه عبارات آن و مقدمه عمل به قرآن باشد بر هر مسلمانی واجب است.
خامهگر ادامه داد: همانطور که برای رانندگی، تعلیم قوانین کتاب راهنمایی و رانندگی مقدمه کار عملی رانندگی میشود، در قرآن نیز باید درک اولیهای از آیات قرآن داشته باشیم تا زمینه عمل به قرآن در زندگی روزمرهمان فراهم شود.
وی افزود: در حال حاضر مردم ما نمیدانند به عنوان مثال اگر فرزند یا همسرشان به وظایف دینی خود عمل نمیکند، طبق آیات قرآن چگونه باید با آنها برخورد کنند و همین موضوع باعث شده که زندگی روزمره مردم از سبک زندگی قرآنی بسیار فاصله داشته باشد.
نیازمند یک نظام آموزش عمومی معارف قرآن هستیم
خامهگر یادآور شد: برای اینکه مردم به فهمی از قرآن که مقدمه عمل به این کتاب آسمانی باشد، دست یابند، نیازمند تدوین یک نظام آموزش عمومی معارف قرآن هستیم. با همکاری خوبی که آستان قدس رضوی داشته، در حال تدوین این نظام آموزشی هستیم.
وی با تأکید بر اینکه نظام آموزشی معارف قرآن باید با توجه به نیاز و درک عموم مردم طراحی شده و به صورت نهضت قرآنی اجرا شود، گفت: این نظام آموزشی با دو رویکرد «سوره و آیه» و رویکرد «موضوعی» در حال تدوین است که رویکرد سوره و آیه آن تنظیم شده و رویکرد موضوعی در دست تدوین است.
خامهگر با اشاره به طرح تحول رشته علوم قرآن و حدیث اظهار کرد: بر اساس این طرح، تمام دانشجویان رشته علوم قرآن و حدیث باید یک دوره تفسیر قرآن را بگذرانند، همچنین طرح دیگری هم ارائه شده است که قرار است طی آن تفسیر قرآن را برای عموم دانشجویان داشته باشیم.
سبک زندگی قرآنی مدنظر قرار گیرد
این محقق و پژوهشگر یادآور شد: مردم نیازمند این هستند مباحث قرآنی به گونهای به آنها ارائه شود که در زندگی روزمرهشان کاربرد داشته باشد.
وی افزود: قرآن در مورد انتخاب همسر، انتخاب دوست، تربیت فرزند و ... مباحث متعددی را مطرح کرده است لذا لازم است این مطالب از قرآن استخراج شده و به صورت کاربردی در اختیار عموم مردم قرار گیرد تا شاهد گسترش سبک زندگی قرآنی باشیم.
خامهگر تصریح کرد: درک نکردن مفهوم اولیه آیات قرآن تبدیل به فاجعهای برای جامعه اسلامی شده لذا جهان اسلام در حال حاضر نیازمند تفسیری از قرآن است که عموم مردم را با این کتاب آسمانی آشنا کند.
تفاوت آراء در تفسیر، اقبال عمومی را به تفسیر کاهش داده است
این محقق و پژوهشگر قرآنی در ادامه با اشاره به تفسیرهای مختلفی که از قرآن وجود دارد، گفت: این تفاوت آراء، اقبال عمومی به تفسیر را کاهش داده است.
وی یادآور شد: اگرچه تفاوت آراء در تفاسیر، زوایای پنهان را آشکار میکند و امکان برداشتهای جدید از قرآن را فراهم میآورد اما این آراء جدید باید به گونهای بیان شوند که اقبال عمومی مردم نسبت به تفسیر کم نشود.
تفسیر قرآن با رویکرد کاملا علمی جا نیفتاده است
وی ادامه داد: در تفسیر قرآن یک سری اختلافات وجود دارد، یک دلیلش این است که تفسیر قرآن با رویکرد کاملاً علمی هنوز جا نیفتاده است.
خامهگر تصریح کرد: به منظور اینکه رویکرد علمی در تفسیر داشته باشیم کتابی 15 جلدی تحت عنوان «قواعد تفسیر اجتهادی قرآن» در دست تألیف است که در آن روش کاربرد روایت، لغت، نکات ادبی، دیدگاههای علمی و ... در تفسیر بیان میشود تا به یک رویکرد علمیتر در تفسیر قرآن برسیم.
وی افزود: جهتگیری علمی تفسیر باید به سمت تفسیر اجتهادی ضابطهمند پیش رود و جهتگیری عمومی آن به سمتی باشد که فهم قرآن برای عموم مردم امکانپذیر باشد.
این محقق و پژوهشگر قرآنی یادآور شد: همانطور که مقام معظم رهبری تأکید دارند، درک مردم از آیات قرآن باید به حدی باشد که وقتی از زبان یک سخنران یا مدیر یا هر فرد دیگری، سخنی را شنیدند، بتوانند درست و نادرست بودن آن کلام را بر اساس آیات قرآن ارزیابی کنند.
وی افزود: در حال حاضر چه در سطح عموم مردم و چه در سطح حوزه و دانشگاه وقتی بعضی مطالب بیانشده در قرآن را مطرح میکنیم، شنوندگان با تعجب میپرسند مگر در قرآن چنین مطالبی هم آمده است، این یعنی فهم عمومی مردم از آیات قرآن بسیار پایین است.
فهم اولیه آیات قرآن بر هر مسلمانی واجب است
وی تصریح کرد: آشنایی با تفسیر قرآن در حدی که منجر به فهم اولیه عبارات آن و مقدمه عمل به قرآن باشد بر هر مسلمانی واجب است.
خامهگر ادامه داد: همانطور که برای رانندگی، تعلیم قوانین کتاب راهنمایی و رانندگی مقدمه کار عملی رانندگی میشود، در قرآن نیز باید درک اولیهای از آیات قرآن داشته باشیم تا زمینه عمل به قرآن در زندگی روزمرهمان فراهم شود.
وی افزود: در حال حاضر مردم ما نمیدانند به عنوان مثال اگر فرزند یا همسرشان به وظایف دینی خود عمل نمیکند، طبق آیات قرآن چگونه باید با آنها برخورد کنند و همین موضوع باعث شده که زندگی روزمره مردم از سبک زندگی قرآنی بسیار فاصله داشته باشد.
نیازمند یک نظام آموزش عمومی معارف قرآن هستیم
خامهگر یادآور شد: برای اینکه مردم به فهمی از قرآن که مقدمه عمل به این کتاب آسمانی باشد، دست یابند، نیازمند تدوین یک نظام آموزش عمومی معارف قرآن هستیم. با همکاری خوبی که آستان قدس رضوی داشته، در حال تدوین این نظام آموزشی هستیم.
وی با تأکید بر اینکه نظام آموزشی معارف قرآن باید با توجه به نیاز و درک عموم مردم طراحی شده و به صورت نهضت قرآنی اجرا شود، گفت: این نظام آموزشی با دو رویکرد «سوره و آیه» و رویکرد «موضوعی» در حال تدوین است که رویکرد سوره و آیه آن تنظیم شده و رویکرد موضوعی در دست تدوین است.
خامهگر با اشاره به طرح تحول رشته علوم قرآن و حدیث اظهار کرد: بر اساس این طرح، تمام دانشجویان رشته علوم قرآن و حدیث باید یک دوره تفسیر قرآن را بگذرانند، همچنین طرح دیگری هم ارائه شده است که قرار است طی آن تفسیر قرآن را برای عموم دانشجویان داشته باشیم.
سبک زندگی قرآنی مدنظر قرار گیرد
این محقق و پژوهشگر یادآور شد: مردم نیازمند این هستند مباحث قرآنی به گونهای به آنها ارائه شود که در زندگی روزمرهشان کاربرد داشته باشد.
وی افزود: قرآن در مورد انتخاب همسر، انتخاب دوست، تربیت فرزند و ... مباحث متعددی را مطرح کرده است لذا لازم است این مطالب از قرآن استخراج شده و به صورت کاربردی در اختیار عموم مردم قرار گیرد تا شاهد گسترش سبک زندگی قرآنی باشیم.
خامهگر تصریح کرد: درک نکردن مفهوم اولیه آیات قرآن تبدیل به فاجعهای برای جامعه اسلامی شده لذا جهان اسلام در حال حاضر نیازمند تفسیری از قرآن است که عموم مردم را با این کتاب آسمانی آشنا کند.
تفاوت آراء در تفسیر، اقبال عمومی را به تفسیر کاهش داده است
این محقق و پژوهشگر قرآنی در ادامه با اشاره به تفسیرهای مختلفی که از قرآن وجود دارد، گفت: این تفاوت آراء، اقبال عمومی به تفسیر را کاهش داده است.
وی یادآور شد: اگرچه تفاوت آراء در تفاسیر، زوایای پنهان را آشکار میکند و امکان برداشتهای جدید از قرآن را فراهم میآورد اما این آراء جدید باید به گونهای بیان شوند که اقبال عمومی مردم نسبت به تفسیر کم نشود.
تفسیر قرآن با رویکرد کاملا علمی جا نیفتاده است
وی ادامه داد: در تفسیر قرآن یک سری اختلافات وجود دارد، یک دلیلش این است که تفسیر قرآن با رویکرد کاملاً علمی هنوز جا نیفتاده است.
خامهگر تصریح کرد: به منظور اینکه رویکرد علمی در تفسیر داشته باشیم کتابی 15 جلدی تحت عنوان «قواعد تفسیر اجتهادی قرآن» در دست تألیف است که در آن روش کاربرد روایت، لغت، نکات ادبی، دیدگاههای علمی و ... در تفسیر بیان میشود تا به یک رویکرد علمیتر در تفسیر قرآن برسیم.
وی افزود: جهتگیری علمی تفسیر باید به سمت تفسیر اجتهادی ضابطهمند پیش رود و جهتگیری عمومی آن به سمتی باشد که فهم قرآن برای عموم مردم امکانپذیر باشد.
این محقق و پژوهشگر قرآنی یادآور شد: همانطور که مقام معظم رهبری تأکید دارند، درک مردم از آیات قرآن باید به حدی باشد که وقتی از زبان یک سخنران یا مدیر یا هر فرد دیگری، سخنی را شنیدند، بتوانند درست و نادرست بودن آن کلام را بر اساس آیات قرآن ارزیابی کنند.
