شیوه آموزشی خاص برادران حاجی حسنی به نوجوانان قرآنی

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، همزمان با دوم مهرماه و به مناسبت نخستین سالگرد شمسی فاجعه غمبار منا در مراسم حج تمتع سال گذشته که در آن محسن حاجی‌حسنی‌کارگر، قاری بین‌المللی قرآن به همراه دیگر هموطنانمان به شهادت رسید به سراغ برادر بزرگتر و استاد وی رفتیم تا کمی بیشتر در جریان استعدادهای قرآنی این خانواده‌ی آشنا با کلام وحی قرار بگیریم. 
مصطفی حاجی‌حسنی‌کارگر، استاد و برادر شهید محسن حاجی‌حسنی‌کارگر، قاری بین‌المللی قرآن و شهید منا در گفت‌وگو با ایکنا در ابتدا به سابقه فعالیت‌های قرآنی خود اشاره کرد و گفت: به جهت آنکه در یک خانواده مذهبی متولد شدم از همان ابتدای کودکی، توسط پدر و برادر بزرگترم با جلسات قرآن آشنا و از همان جلسات، قرائت قرآن را شروع کردم و به دلیل استعداد خدادادی پیشرفت خوبی داشتم.
وی، هاشم روغنی، پرده‌خوان، احمد هروی، کاظم حسن‌زاده، محمدعلی اوحدی و سعید بیژنی را از جمله اساتید خود برشمرد و اضافه کرد: پیگیری قرائت و حضور در جلسات قرآن ادامه یافت تا زمانی که برادرم حاج‌محسن توانست در مسابقات زیر 16 سال کشور رتبه اول را کسب کند. در حقیقت از آن زمان به بعد مسیر رشد قرآنی خانواده من تغییر کرد و حرفه‌ای‌تر کار خودمان را ادامه دادیم.
حاج‌محسن خیلی سریع آموزش‌ها را یاد می‌گرفت
این استاد قرآن افزود: از همان دوران کودکی به خاطر بزرگ‌تر بودن نسبت به برادرم، در حقیقت نقش استاد را در آموزش قرآن برایش داشتم، به این ترتیب که من آموزش‌ها را یاد می‌گرفتم و به زبان کودکانه به ایشان برمی‌گرداندم و حاج‌محسن خیلی سریع یاد می‌گرفت، این روند ادامه یافت تا زمانی که ایشان شهید شدند.
وی با بیان این که علاوه بر خودش که استادی برادرش را از همان کودکی تا زمان شهادتش برعهده داشته است این شهید در دوران نوجوانی حدود دو سال هم زیر نظر سعید بیژنی آموزش دیده بود، تصریح کرد: برخی از اساتید که شاید در طول سال حاج‌محسن پنج‌بار در جلسه قرآن آن‌ها شرکت کرده بود، خود را استاد وی می‌دانند، در صورتی که این کار ضداخلاقی است.
حاجی‌حسنی‌کارگر ادامه داد: قبلا آموزش‌های خیلی از اساتید در قالب درس‌های قرآنی به نوجوانان دچار ضعف بود و من دغدغه‌ام این بود که یک کار جدیدی را بتوانم در این زمینه انجام دهم.
ضعف‌های آموزش قرآن در گذشته
وی در خصوص ضعف‌های شیوه‌های آموزش قرآن در گذشته اضافه کرد: قبلا یک نفر باید 40 جلسه را می‌گذراند تا تجوید را یاد بگیرد، در حالی که این روش با تکنولوژی امروز سخت به نظر می‌رسد که یک کودک 40 جلسه را بگذراند تا تازه بتواند فن تلاوت را آغاز کند.
استاد شهید حاجی‌حسنی یادآور شد: من یادم هست اساتید قدیم می‌گفتند باید 10 سال بگذرد تا قرآن‌آموز یک قاری خوب بشود، این در حالی است که یک دانشجو با چهار سال درس خواندن در یک رشته می‌تواند، تخصص پیدا کند.
این استاد قرآنی ادامه داد: روش جدیدی که من در قبال این ضعف آموزشی اتخاذ کردم به این نحو بود که روخوانی و روانخوانی را در هفت جلسه به قرآن‌آموزان آموزش می‌دهم که طرح درس خاص خود را دارد و از مفید بودن این روش، همین بس که تاکنون بسیاری از علاقه‌مندان از صفر پیش من فراگیری را شروع کردند و تا مسابقات کشوری پیش رفتند.
حاجی‌حسنی‌کارگر در ارتباط با نکات مثبت شیوه آموزش قرآن خود تصریح کرد: در آموزش‌های اساتید قدیم یک قاری پنج الی شش سال طول می‌کشید تا نغمات را یاد بگیرد، ولی با روش آموزشی من فرد قرآن‌آموز در طی حداکثر یک سال به حد معقولی از توانایی رسیده که می‌تواند تلاوت کرده و در مسابقات رتبه بیاورد. حاج‌محسن هم با همین شیوه آموزش دیده بود.
اخلاص، شاخصه وجودی حاج‌محسن
وی در ادامه اخلاص در اعمال و کردار را ویژگی خاص برادرش شهید حاج‌محسن نسبت به بقیه قاریان دانست و گفت: به دلیل اخلاص وجودیش، همیشه از سطح خودش بالاتر بود، همانطور که در قرآن آمده است که اگر انسان تقوا پیشه کند، درهایی به رویش باز می‌شود.

این استاد قرآن اشاره کرد: هر کسی که حتی یک بار با ایشان ارتباط داشت این اخلاص را می‌دید و درک می‌کرد، این اخلاص در به شکلی در چهره‌اش نمایان بود و دیگران را جذب می‌کرد.
خداوند نعمتش را با دادن شهادت به برادرم، تکمیل کرد
حاجی‌حسنی‌کارگر در همین راستا افزود: خدا نعمت خود را با دادن شهادت به حاج‌محسن تکمیل کرد و به نظر من علت اصلی که برادرم به این درجه رسید، اخلاصش بود. باید در نظر داشته باشیم که درس اول در قرائت قرآن اخلاص است که خیلی از قاریان از نبود آن رنج می‌برند.
وی افزود: با وجود این که من استاد حاج‌محسن بودم، اما در اخلاق از او یاد می‌گرفتم، از همین رو به نظرم یک قاری قرآن زمانی می‌تواند موفق باشد که اولین درس که اخلاص است را یاد بگیرد، زیرا اگر کسی که می‌خواهد به عرصه قرآن وارد شود این درس را بلد نباشد، قرآن کمکش نخواهد کرد.
جذب نوجوانان به قرآن با ایجاد رابطه صمیمانه با آنها
این استاد قرآن، ضمن بیان اینکه شهید حاج‌محسن به لحاظ صوتی، تجوید، وقف و ابتدا استاد بود، ابراز کرد: صمیمیت یکی دیگر از خصوصیات جلسه خانگی قرآن ماست، به این نحو که ما در ابتدا از راه صمیمیت، نوجوان را جذب می‌کنیم و در ادامه بعد از آماده شدن زمینه، مفاهیم سخت قرآن را به شکلی ساده آموزش می‌دهیم.
حاجی‌حسنی‌کارگر، ادامه داد: خیلی از اساتید و جلسات قرآن سنتی ما در زمینه جذب کودکان ضعف دارند، زیرا متأسفانه کودکان و نوجوانان در این جلسات نکوهش و یا طرد می‌شوند و معمولا شرکت‌کنندگان این جلسات سنشان بالا است.

وی ادامه داد: در حالی که در جلسه قرآن ما در منزل پدری که هر هفته جمعه عصر تشکیل می‌شود کودکان بسیاری حتی قبل از شروع جلسه حاضر می‌شوند و این برای ما نعمت بزرگی است، که توانستیم در قلب این کودکان و نوجوانان رسوخ کرده و آن‌ها را به سمت قرآن بکشانیم.
تأسیس مؤسسه قرآنی انوارالمصطفی‌العالمیة به پیشنهاد حاج‌محسن
وی تأسیس مؤسسه قرآنی انوارالمصطفی‌العالمیة در سال 1389 را به پیشنهاد حاج‌محسن دانست و گفت: چون جلسات قرآن خانگی ما از سال 1378 به صورت رسمی برگزار می‌شد و از همان ابتدا شاگردان زیادی در این جلسات پرورش دادیم که حتی بعضی از آن‌ها در مسابقات رتبه می‌آوردند، حاج‌محسن گفت: «حالا که ما داریم تعداد زیادی شاگرد پرورش می‌دهیم، چه خوب است که این آموزش‌ها را به شکل مدون و سازماندهی شده در قالب یک مؤسسه مجوز‌دار انجام دهیم».
افتخارآفرینی پی‌درپی شاگردان مؤسسه قرآنی برادران حاجی‌حسنی در مسابقات قرآن
این استاد قرآن در رابطه با تأثیر مؤسسه انوارالمصطفی‌العالمیة گفت: از سال 89 تا 93 تمام کسانی که در مسابقات قرآنی اوقاف کشور اول شدند در این مؤسسه آموزش دیده بودند که این امر تقریبا در کشور بی‌نظیر است.
حاجی‌حسنی‌کارگر اظهار کرد: من به جز جلسه قرآن منزل پدرم، در جلسه عمومی و مرکزی مؤسسه که در حسینیه تهرانی‌ها شنبه شب‌های هر هفته برگزار می‌شود نیز شرکت می‌کنم که آن جلسه هم با استقبال خوبی مواجه شده است.
این استاد قرآن در ادامه سن شروع یادگیری قرائت قرآن را به استعداد افراد مرتبط دانست و گفت: بعضی‌ها از همان دو الی سه سالگی توانایی خواندن قرآن به روش قرائت را دارند که البته این امر نیاز به آموزش‌های مدرن دارد.
شیوه آموزشی تقلیدی خواندن، درست است 
حاجی‌حسنی‌کارگر در ادامه تقلیدی خواندن را درست دانست و اظهار کرد: هر رشته‌ای یک سرآمدی دارد، به عنوان مثال ما در فقه، مراجع تقلید را داریم که از آن‌ها تقلید می‌کنیم، یا در دانشگاه مقلد استاد می‌شویم و از او یاد می‌گیریم، بنابراین در فن قرائت قرآن کریم هم مراجع مصری‌ای داریم که سرآمد بوده و از هر جهت از قاریان کشور ما جلوتر هستند و حرفی برای گفتن دارند، منتهی باید براساس ویژگی‌های صوتی و علاقه، آن استاد انتخاب شود.
مسابقات قرآن قاری‌سوز است
وی ضمن بیان اینکه تا زمانی که سیستم قرآنی کشور با شیوه اشتباه جلو می‌رود، هزار سال دیگر هم باید در قرائت قرآن ما مقلد باشیم، عنوان کرد: مسابقات ما به جای این که قاری‌ساز باشد، قاری‌سوز است، چون در آن زمان کوتاهی برای قرائت متسابق اختصاص داده می‌شود، در حالی که در مصر خواندن کمتر از 20 دقیقه وجود ندارد.
این استاد قرآنی مشهد، یکی دیگر از مشکلات سیستم قرآنی کشور را ضعف داوران برشمرد و گفت: خیلی از داورن ما ضعف در ترجمه دارند، در یکی از این موارد خود من شاهد این ضعف بودم که یکی از این داوران در مسابقات مرحله استانی هم داوری می‌کرد و این ضعف برای جامعه قرآنی کشور جای تأسف است.
حاجی‌حسنی‌کارگر ضمن اشاره به روایتی از یکی از ائمه(ع) مبنی بر این که در روز قیامت بسیاری از قاریان قرآن به بدترین شکل عذاب می‌شوند، بیان کرد: علت این است که ما فقط خواننده کلمات قرآن شدیم و داننده نیستیم و این ضعفی است که گریبان‌گیر اکثر جامعه قرآنی شده است.
این استاد قرآن با بیان اینکه به نظر من قرائت قرآن در ایران به صورت یک هنر است، افزود: در صورتی که نه تنها یک هنر است بلکه بخش اعظم آن علم است و باید با علم جلو برویم و کسی که می‌خواهد قرائت کند باید در ابتدا بداند و سپس بخواند.
وی جلسات قرآن بی‌محتوا که کار آموزش را تا انتها پیگیری نمی‌کنند و به همین جهت در نهایت فرد مسیر را اشتباه می‌رود را یکی دیگر از ضعف‌ها بر سر راه پیشرفت سیستم قرآنی کشور دانست و افزود: به عنوان مثال فرد قرآن‌آموز تا زمانی که صدایش قشنگ است در جلسات قرآن شرکت می‌کند اما زمانی که به سن بلوغ می‌رسد از جلسات می‌رود و وارد هنر دیگری شده و مثلا بازیگر می‌شود، که این ضعف فرهنگی ما است.
وی در پایان با طرح این سؤال که آیا قرآن این قدر ضعیف است که نمی‌تواند این افراد را اقناع کند، گفت: این ضعف من مسئول، استاد و دیگران است که نمی‌توانیم آن‌ها را اقناع کنیم زیرا قرآن برای هدایت همه آمده است.
این معلم قرآن با انتقاد از برخی مسئولان که به جلساتی مانند جلسه قرآنی حاجی‌حسنی‌کارگر با وجود همه استعداد‌های پرورش‌داده شده، کمک مالی نمی‌کنند، اضافه کرد: باید شهرداری، سازمان اوقاف و امور خیریه و سازمان تبلیغات مکان‌هایی را به جلسات قرآنی که به صورت قوی کار می‌کنند، اختصاص بدهند.
امتناع مسئولان از تأسیس مکانی به نام شهید حاجی‌حسنی‌ برای آموزش قرآن
وی در همین راستا افزود: من بارها درخواست داده‌ام که مکانی را به نام محسن‌حاجی‌حسنی‌کارگر که در راه قرآن هم شهید شده است، اختصاص دهند تا ما بتوانیم افراد بیشتری را عرصه یادگیری قرآن، تربیت کنیم، اما از پیگیری این موضوع، دریغ می‌کنند، و مطئنم این‌ها روزی مصداق آیه 30 فرقان مبنی براین که «وَقَالَ الرَّسُولُ يَا رَبِّ إِنَّ قَوْمِي اتَّخَذُوا هَذَا الْقُرْآنَ مَهْجُورًا، و پيامبر [خدا] گفت پروردگارا قوم من اين قرآن را رها كردند»، می‌شوند.
این استاد قرآنی گفت: ما داریم دست خالی در این مسیر قرآن گام برمی‌داریم و نهاد و سازمانی نبوده که مؤسسه قرآنی و بچه‌های قرآن‌آموز ما را مورد حمایت قرار دهد، اما متأسفانه شاهد آن هستیم که بودجه‌های قرآنی با بی‌عدالتی فقط به سمت بعضی مؤسسات می‌رود و این یک ضعف است.