تقدیر از برگزیدگان «جشنواره فیلم مقاومت» در مشهد
گروه فرهنگی: برگزیدگان «جشنواره فیلم مقاومت» شب گذشته در حاشیه مراسم اکران مستند «آقای نخست وزیر» در مشهد مورد تجلیل قرار گرفتند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، مستند «آقای نخست وزیر»، شب گذشته، 12 آبانماه با حضور جمعی از نخبگان، خبرنگاران، عوامل فیلم و وحید جلیلی، معاون فرهنگی ـ اجتماعی شهرداری مشهد در فرهنگسرای فناوری و رسانه مشهد اکران شد.
مستند «آقای نخست وزیر» در ژانری تاریخی و با نگاهی متفاوت، به بررسی عملکرد محمد مصدق در دوره نخستوزیری میپردازد؛ در این مستند، شخصیتهایی همچون ابراهیم یزدی، دبیرکل نهضت آزادی، محمدمهدی عبدخدایی، از اعضای جمعیت فدائیان اسلام، داوود هرمیداس باوند، سخنگوی جبهه ملی ایران و ... وقایع مربوط به دوران نخستوزیری مصدق را بازگو و تحلیل میکنند که همین مطلب، یکی از نقاط قوت این مستند به شمار میرود.
در ابتدای برنامه، مستند «آقای نخست وزیر» به صورت خصوصی در جمع نخبگان و خبرنگاران اکران شد؛ در ادامه، محمدرضا امامقلی، کارگردان این مستند و سیدیزدان حبیبی، پژوهشگر تاریخی مستند روی سن رفتند و به ارائه گزارش و توضیح درباره تولید این مستند پرداختند.
امامقلی، کارگردان مستند «آقای نخست وزیر» در رابطه با ایده ابتدایی ساخت این مستند، بیان کرد: قصه از آذرماه سال 93 کلید خورد که در ابتدا قرار بود در رابطه با تاریخ معاصر ایران کار شود. پس از بررسیها، به این نتیجه رسیدیم که بخشی از تاریخ ما مغفول واقع شده است و باید مرور شود و آن هم برهه ملیشدن صنعت نفت بود؛ تولید به مثابه تصویربرداری و تدوین نیز در تابستان 94 آغاز شد و تقریبا تا اسفندماه به پایان رسید.
وی با بیان این مطلب که تولید مستند در مجموعههای انقلابی بر اساس مسئله است نه سوژه و سفارش، ادامه داد: بنابراین، تولیدکنندگان چه به صورت اکتشافی، به این صورت که در بین کار، قضایایی کشف شود و یا به صورت پژوهشی و توصیفی بر اساس مسئلهای که برایشان وجود دارد به تولید اثر میپردازند.
امامقلی، احساس مأموریت فیلمساز را عامل انگیزاننده برای تولید اثر عنوان کرد و در اینباره توضیح داد: عوامل «سفیر فیلم»، برای خودشان مأموریتی تعریف کردند و وارد عرصه شدند تا خاکریزهای فتحنشده را فتح کنند؛ برهمین اساس، لازم بود که برخی از ما تغییر رشته بدهیم و وارد تحصیلات آکادمیک در حوزه تولید و ارتباطات شویم تا بتوانیم حرفهای انقلاب که در حنجره بسیاری از افراد فروخورده شده را بازگو کنیم؛ این امر همان انگیزهای بود که باعث شد ما به سمت مستندسازی برویم.
کارگردان مستند «آقای نخست وزیر»، با این توضیح که این مستند در هر برههای از زمان، اثرگذاری خاص خودش را دارد، اظهار کرد: مخاطب این مستند، کدهای این مستند را رمزگشایی میکند؛ ما تلاش کردیم در این اثر که عبرتپژوهی تاریخی و روایت تاریخی دارد، تحلیل ارائه دهیم و کمترین نقد را داشته باشیم.
حساسیت نسبت به دشمن؛ پیام «آقای نخست وزیر»
وی پیام این مستند را حساسیت نسبت به دشمن عنوان کرد و گفت: باید متوجه این قضیه باشیم که دشمن غیرقابل اعتماد است و بتوانیم در عرصه داخلی و خارجی عبرت بگیریم، چراکه آمریکا کودتای 28 مرداد را در گواتمالا، اندونزی، شیلی و ... امتحان کرد و جواب گرفت.
وی در بخش دیگری از سخنانش، در خصوص نحوه جمعآوری آرشیو در این مستند، بیان کرد: به دلیل اینکه تصویربرداری در ایران وجود نداشت، از آرشیوهای ساختهشده توسط انگلیس و آمریکا و آرشیوهای مربوط به اصل چهار که در فیلمخانه ملی ایران وجود داشت، استفاده کردیم.
مشکلات جستوجو و دسترسی به آرشیو در ایران
امامقلی با اظهار این مطلب که متأسفانه در ایران روند مشخصی برای دریافت آرشیوها وجود ندارد، اضافه کرد: ما چهار ماه برای دریافت چند عکس از مرکز اسناد انقلاب اسلامی معطل بودیم و در نهایت هم از طریق سیستم دیگری که به مرکز اسناد متصل بود، توانستیم آن عکسها را دریافت کنیم.
وی در همین راستا با اشاره به مشکلبودن دسترسی به آرشیو در سازمان صدا و سیما ادامه داد: ما برای مستند از سازمان صدا و سیما، 50 تا 60 دقیقه آرشیو دریافت کردیم که در کار، کمتر از 10 دقیقه از آنها استفاده شد اما نحوه دسترسی و جستجو در آرشیوهای سازمان صدا و سیما مشکل است؛ هرچند با دیجیتالیشدن، وضع بهتری پیدا کرده است اما باید بهتر از این باشد.
کارگردان مستند «آقای نخست وزیر» در پاسخ به سؤالی از منبع گزارشها و تصاویر در این مستند، توضیح داد: ارائه تایتل و منابع اصلی در مستند به بعد تکنیکی اثر ضربه میزند به همین دلیل نیز منابع در تیتراژ آمده است؛ بخش زیادی از آرشیوها نیز دانلود شده است و ویدیوهایی که دارای آرم British Pathé هستند، نیز متعلق به مردم ماست بنابراین ما به این نتیجه رسیدیم که بصیرتافزایی این ویدیوها خیلی مهمتر از این است که ما مجوز آنها را دریافت کنیم.
امامقلی همچنین در رابطه با انتخاب مصاحبهشوندگان در مستند «آقای نخست وزیر»، بیان کرد: برای ما اعتبار و اعتماد به منابع مهم بود بر همین اساس، احساس کردیم کسانی باید به نقد وقایع بپردازند که اسطورهشان دکتر مصدق بوده است و آن دوران را درک کرده باشند؛ بنابراین وقتی شخصی مانند ابراهیم یزدی وقایع را بازگو و نقد میکند، برای مخاطب قابل تأمل است.
سعی کردیم نگاههای مختلف را مورد بررسی قرار دهیم
سیدیزدان حبیبی، پژوهشگر تاریخی مستند «آقای نخست وزیر» نیز ضمن تشکر از حضار برای دیدن این مستند، با بیان اینکه عمده منابع استفادهشده در مستند، منابع مکتوب دسته اول بودند، ادامه داد: عمده منابع، منابع دسته اول، مکتوب و تحلیلی بودند و در ادامه از روزنامهها و نوشتهها در پژوهش استفاده کردیم و همچنین سعی کردیم که نگاههای مختلف را مورد بررسی قرار دهیم چراکه در این بین، نگاههای تخصصیای نیز وجود داشت که حتی دست به تغییر تاریخ زده بودند.
بر اساس توضیحات وی، منابع و آرشیوها در مستند «آقای نخست وزیر»، از مرکز اسناد انقلاب اسلامی، مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، سازمان صدا و سیما، فیلمخانه ملی ایران و اینترنت تهیه شده و سعی شده از فیلمهایی که کمتر مورد استفاده قرار گرفته بودند، استفاده شود.
وی در پاسخ به سؤال دیگری از دلیل نپرداختن به شخصیت مظفر بقایی در این مستند توضیح داد: اگر بخواهیم مکتوب وقایع مربوط به ملیشدن صنعت نفت را جمعآوری کنیم، یک کتابخانه بزرگ میشود و از طرفی باید مشخص باشد که ما میخواهیم به چه موضوعاتی بپردازیم و چه موضوعاتی نیاز روز و مخاطب است؛ همچنین مطالب مهمتری از مظفر بقایی هم وجود داشت که باید بر اساس اولویت انتخاب میکردیم همانگونه که موضوعات مرتبط با حزب توده با وجود اینکه کماهمیت نبود، اما مفصل به آن پرداخته نشد.
یادآور میشود، در پایان این برنامه، برگزیدگان «جشنواره بینالمللی فیلم مقاومت»، محسن جهانی و محسن عقیلی به پاس کارگردانی مستند «آنجا کربلا شد» و علیمحمد خانیکی و محمدصادق رمضانیمقدم، به پاس کارگردانی برای مستند «یکروز، یک زندگی» تقدیر شدند.
مستند «آقای نخست وزیر» در ژانری تاریخی و با نگاهی متفاوت، به بررسی عملکرد محمد مصدق در دوره نخستوزیری میپردازد؛ در این مستند، شخصیتهایی همچون ابراهیم یزدی، دبیرکل نهضت آزادی، محمدمهدی عبدخدایی، از اعضای جمعیت فدائیان اسلام، داوود هرمیداس باوند، سخنگوی جبهه ملی ایران و ... وقایع مربوط به دوران نخستوزیری مصدق را بازگو و تحلیل میکنند که همین مطلب، یکی از نقاط قوت این مستند به شمار میرود.
در ابتدای برنامه، مستند «آقای نخست وزیر» به صورت خصوصی در جمع نخبگان و خبرنگاران اکران شد؛ در ادامه، محمدرضا امامقلی، کارگردان این مستند و سیدیزدان حبیبی، پژوهشگر تاریخی مستند روی سن رفتند و به ارائه گزارش و توضیح درباره تولید این مستند پرداختند.
امامقلی، کارگردان مستند «آقای نخست وزیر» در رابطه با ایده ابتدایی ساخت این مستند، بیان کرد: قصه از آذرماه سال 93 کلید خورد که در ابتدا قرار بود در رابطه با تاریخ معاصر ایران کار شود. پس از بررسیها، به این نتیجه رسیدیم که بخشی از تاریخ ما مغفول واقع شده است و باید مرور شود و آن هم برهه ملیشدن صنعت نفت بود؛ تولید به مثابه تصویربرداری و تدوین نیز در تابستان 94 آغاز شد و تقریبا تا اسفندماه به پایان رسید.
وی با بیان این مطلب که تولید مستند در مجموعههای انقلابی بر اساس مسئله است نه سوژه و سفارش، ادامه داد: بنابراین، تولیدکنندگان چه به صورت اکتشافی، به این صورت که در بین کار، قضایایی کشف شود و یا به صورت پژوهشی و توصیفی بر اساس مسئلهای که برایشان وجود دارد به تولید اثر میپردازند.
امامقلی، احساس مأموریت فیلمساز را عامل انگیزاننده برای تولید اثر عنوان کرد و در اینباره توضیح داد: عوامل «سفیر فیلم»، برای خودشان مأموریتی تعریف کردند و وارد عرصه شدند تا خاکریزهای فتحنشده را فتح کنند؛ برهمین اساس، لازم بود که برخی از ما تغییر رشته بدهیم و وارد تحصیلات آکادمیک در حوزه تولید و ارتباطات شویم تا بتوانیم حرفهای انقلاب که در حنجره بسیاری از افراد فروخورده شده را بازگو کنیم؛ این امر همان انگیزهای بود که باعث شد ما به سمت مستندسازی برویم.
کارگردان مستند «آقای نخست وزیر»، با این توضیح که این مستند در هر برههای از زمان، اثرگذاری خاص خودش را دارد، اظهار کرد: مخاطب این مستند، کدهای این مستند را رمزگشایی میکند؛ ما تلاش کردیم در این اثر که عبرتپژوهی تاریخی و روایت تاریخی دارد، تحلیل ارائه دهیم و کمترین نقد را داشته باشیم.
حساسیت نسبت به دشمن؛ پیام «آقای نخست وزیر»
وی پیام این مستند را حساسیت نسبت به دشمن عنوان کرد و گفت: باید متوجه این قضیه باشیم که دشمن غیرقابل اعتماد است و بتوانیم در عرصه داخلی و خارجی عبرت بگیریم، چراکه آمریکا کودتای 28 مرداد را در گواتمالا، اندونزی، شیلی و ... امتحان کرد و جواب گرفت.
وی در بخش دیگری از سخنانش، در خصوص نحوه جمعآوری آرشیو در این مستند، بیان کرد: به دلیل اینکه تصویربرداری در ایران وجود نداشت، از آرشیوهای ساختهشده توسط انگلیس و آمریکا و آرشیوهای مربوط به اصل چهار که در فیلمخانه ملی ایران وجود داشت، استفاده کردیم.
مشکلات جستوجو و دسترسی به آرشیو در ایران
امامقلی با اظهار این مطلب که متأسفانه در ایران روند مشخصی برای دریافت آرشیوها وجود ندارد، اضافه کرد: ما چهار ماه برای دریافت چند عکس از مرکز اسناد انقلاب اسلامی معطل بودیم و در نهایت هم از طریق سیستم دیگری که به مرکز اسناد متصل بود، توانستیم آن عکسها را دریافت کنیم.
وی در همین راستا با اشاره به مشکلبودن دسترسی به آرشیو در سازمان صدا و سیما ادامه داد: ما برای مستند از سازمان صدا و سیما، 50 تا 60 دقیقه آرشیو دریافت کردیم که در کار، کمتر از 10 دقیقه از آنها استفاده شد اما نحوه دسترسی و جستجو در آرشیوهای سازمان صدا و سیما مشکل است؛ هرچند با دیجیتالیشدن، وضع بهتری پیدا کرده است اما باید بهتر از این باشد.
کارگردان مستند «آقای نخست وزیر» در پاسخ به سؤالی از منبع گزارشها و تصاویر در این مستند، توضیح داد: ارائه تایتل و منابع اصلی در مستند به بعد تکنیکی اثر ضربه میزند به همین دلیل نیز منابع در تیتراژ آمده است؛ بخش زیادی از آرشیوها نیز دانلود شده است و ویدیوهایی که دارای آرم British Pathé هستند، نیز متعلق به مردم ماست بنابراین ما به این نتیجه رسیدیم که بصیرتافزایی این ویدیوها خیلی مهمتر از این است که ما مجوز آنها را دریافت کنیم.
امامقلی همچنین در رابطه با انتخاب مصاحبهشوندگان در مستند «آقای نخست وزیر»، بیان کرد: برای ما اعتبار و اعتماد به منابع مهم بود بر همین اساس، احساس کردیم کسانی باید به نقد وقایع بپردازند که اسطورهشان دکتر مصدق بوده است و آن دوران را درک کرده باشند؛ بنابراین وقتی شخصی مانند ابراهیم یزدی وقایع را بازگو و نقد میکند، برای مخاطب قابل تأمل است.
سعی کردیم نگاههای مختلف را مورد بررسی قرار دهیم
سیدیزدان حبیبی، پژوهشگر تاریخی مستند «آقای نخست وزیر» نیز ضمن تشکر از حضار برای دیدن این مستند، با بیان اینکه عمده منابع استفادهشده در مستند، منابع مکتوب دسته اول بودند، ادامه داد: عمده منابع، منابع دسته اول، مکتوب و تحلیلی بودند و در ادامه از روزنامهها و نوشتهها در پژوهش استفاده کردیم و همچنین سعی کردیم که نگاههای مختلف را مورد بررسی قرار دهیم چراکه در این بین، نگاههای تخصصیای نیز وجود داشت که حتی دست به تغییر تاریخ زده بودند.
بر اساس توضیحات وی، منابع و آرشیوها در مستند «آقای نخست وزیر»، از مرکز اسناد انقلاب اسلامی، مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، سازمان صدا و سیما، فیلمخانه ملی ایران و اینترنت تهیه شده و سعی شده از فیلمهایی که کمتر مورد استفاده قرار گرفته بودند، استفاده شود.
وی در پاسخ به سؤال دیگری از دلیل نپرداختن به شخصیت مظفر بقایی در این مستند توضیح داد: اگر بخواهیم مکتوب وقایع مربوط به ملیشدن صنعت نفت را جمعآوری کنیم، یک کتابخانه بزرگ میشود و از طرفی باید مشخص باشد که ما میخواهیم به چه موضوعاتی بپردازیم و چه موضوعاتی نیاز روز و مخاطب است؛ همچنین مطالب مهمتری از مظفر بقایی هم وجود داشت که باید بر اساس اولویت انتخاب میکردیم همانگونه که موضوعات مرتبط با حزب توده با وجود اینکه کماهمیت نبود، اما مفصل به آن پرداخته نشد.
یادآور میشود، در پایان این برنامه، برگزیدگان «جشنواره بینالمللی فیلم مقاومت»، محسن جهانی و محسن عقیلی به پاس کارگردانی مستند «آنجا کربلا شد» و علیمحمد خانیکی و محمدصادق رمضانیمقدم، به پاس کارگردانی برای مستند «یکروز، یک زندگی» تقدیر شدند.
