حجتالاسلام واعظ موسوی:
امام حسن(ع)، اسوه بندگی/«خونی که خورد در همه عمر، از گلو بریخت»
گروه اجتماعی: یک استاد اخلاق، با بیان اینکه امام حسن(ع) اسوه و الگویی در بندگی خداوند است، بیان کرد: هرچند آن حضرت به واسطه سم به شهادت رسیدند، اما خوندلها و سختیهایی که به خصوص در سالهای آخر عمر شریفشان متحمل شدند هم قاتل ایشان بود.
حجتالاسلام سید مهدی واعظ موسوی، استاد اخلاق در گفتوگو با خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا)، از خراسان رضوی، با اشاره به حلم و بردباری به عنوان یکی از شاخصههای اخلاقی امام حسن مجتبی(ع) بیان کرد: آن حضرت در شرایط و مسائل عصر خود، همواره با حلم و بردباری رفتار میکردند.
وی ابراز کرد: سستی نیروهای خودی و نداشتن همت بالا و روحیه مقاومت آنها، باتوجه به شرایط زندگی و موقیعت زمانی آن حضرت، منجر شد که امام حسن(ع) با اکراه و اجبار، صلح را بپذیرند و با وجود اینکه حضرت برای حفظ وحدت مسلمین و حفظ کیان اسلام٬ صلح را پذیرفتند، نیروهای خودی از ایشان ایراد میگرفتند که چرا صلح را قبول کردید و به بحثهای طولانی با حضرت میپرداختند که در متون شیعه به بحث احتجاج معروف است.
حسن خلق و حِلم امام حسن(ع) در احتجاج و مباحثه
حجتالاسلام واعظ موسوی، در خصوص واکنش آن حضرت به این بحث و ایرادهای مردم، اذعان کرد: ایشان با حلم و بردباری به توضیح و تببین موقعیت میپرداختند، مثلا با تمثیل به سوره کهف میفرمودند مانند حضرت خضر(ع) که در سوره کهف میخوانیم به خاطر مصلحتاندیشی کشتی را سوراخ کردند، من هم به خاطر حفظ مسائل مسلمین مجبور به پذیرش صلح شدم.
این کارشناس دینی عنوان کرد: حضرت میخواستند با این تمثیل و تشبیه به نیروهای خودی اثبات کنند که من این کار را برای اسلام انجام دادم، اما آنها باز استدلال میکردند و حضرت هم با بردباری پاسخگویشان بود و پاسخ این بحثهای طولانی، تکراری و حتی اهانتآمیز، صبوری و حسنخلق بود.
سبط اکبر نبوی، شبیه پیامبر در اخلاق
وی با بیان این مطلب که عدهای خطاب به حضرت میگفتند «السلام علیک یا مذل المومنین»، اظهار کرد: امام حسن(ع) با حلم، بردباری، صبوری و اخلاق حسنه، با این زخمزبانها روبرو میشدند و سعی میکردند افراد را قانع کنند و با این مسائل، جریان خوندل خوردن بعد از صلح را برای زندگی امام حسن میتوان تعریف کرد.
حجت الاسلام واعظ موسوی، با بیان اینکه خداوند خطاب به پیامبر میفرمایند «وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ »، اعلام کرد: این اخلاق از پیامبر به امام مجتبی(ع) هم رسیده و آن حضرت که شباهت زیادی به پیامبر داشتند، خلق و خویشان هم بسیار به پیامبر شبیه بود و این عظمت روحی و اخلاقی ایشان را میرساند.
درس اخلاق با جذب قلوب و سیره عملی
این کارشناس دینی ابراز کرد: ما جلوههای دیگری هم از زندگی امام حسن(ع) در حلم و بردباری میبینیم که از جمله آن میتوان به واکنش آن حضرت در مقابل تبلیغات سوء معاویه اشاره کرد. همچون بی بی سی و رسانههای بیگانه امروز که علیه اسلام تبلیغات سو میکنند، آن دوران هم معاویه تبلیغات سوئی علیه امام حسن(ع) کرده بود و نگرش شامیها را جوری ساخته بود که تصور میکردند بدترین روزگار امام مجتبی(ع) است و فرزندان علی بن ابیطالب(ع) هستند.
وی افزود: دیده شده بود که وقتی شامیان وارد مدینه میشدند، به امام فحاشی و توهین میکردند و با اینکه پایگاه امام در مدینه نسبتا قوی بود و یاران و دوستانی داشتند که میتوانستند این توهینکننده را تنبیه کنند، ولی حضرت با حلم و بردباری این انسان فریب خورده را به منزل میبردند و از وی پذیرایی میکردند و میفرمودند شما در شهر ما غریب هستی.
این استاد اخلاق ادامه داد: امام حسن(ع) با این رفتار خود و نیز با حلم و بردباری و محبت طوری با این افراد که تحت تاثیر تبلیغات سوء معاویه بودند رفتار میکردند که آن شخص در هنگام خروج از مدینه، متوجه شخصیت والای آن حضرت شده، به تبلیغات مسموم پی میبرد و میگفت من وقتی وارد مدینه شدم، گویا بدترین افراد پیش من٬ تو بودی و حال که از این شهر خارج میشوم در نظرم محبوبترین افراد تو هستی.
بخشش بدون انتظار پاداش، در سیره ائمه/ امام حسن(ع)، فاتح قله کرامت
حجتالاسلام سید مهدی واعظ موسوی، از سخاوت امام حسن(ع) به عنوان یکی دیگر از ویژگیهای اخلاقی آن حضرت یاد کرده و عنوان کرد: امام مجتبی(ع) وقتی سخاوت و کرامت به خرج میدادند، نیتشان جز خدا چیز دیگری نبود.
وی با بیان اینکه در واقع امیرالمومنین، حضرت زهرا و دو فرزندشان امام حسن و امام حسین(ع) با دادن افطاری خود به سائلان در سه شب متوالی یتیم و فقیر و اسیر را اطعام کردند، مطرح کرد: در پی این جریان، امام حسن(ع) نیز مشمول سوره هل اتی هستند که خداوند زبان حال ایشان را در آیه 9 سوره انسان چنین بیان میکند که «إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزَاءً وَلَا شُكُورًا» «ما براى خشنودى خداست كه به شما مىخورانيم و پاداش و سپاسى از شما نمىخواهيم» و این نقطه ایثار آن بزرگوران را نشان میدهد.
این استاد اخلاق اظهار کرد: اینکه آن بزرگواران بدون احساس نیاز به پاداش یا تشکر، غذایشان را به مسکین و یتیم و اسیر بخشیدند، اوج نقطه ایثار و نهایت سخاوت، بزرگواری، کرامت و بخشش است که انسان لقمه خود را به دیگری دهد و حتی انتظار پاداش و تشکر هم نداشته باشد؛ این یک حرکت ارزشی است که امام مجتبی داشتند و یکی از قلههای کرامت انسانی است که در زندگی امام مجتبی(ع) به نمایش در آمده است.
امام حسن(ع)، اسوه بندگی
این کارشناس دینی در خصوص بعد عبادی زندگی امام حسن(ع) بیان کرد: ما طالب راحتی در عبادت هستیم و خواهان بندگی بدون دردسر هستیم اما در زندگی امام حسن شاهد عبادات پر زحمت هستیم و آنطور که نقل شده، آن حضرت 20 سفر با پای پیاده به سفر حج رفتند.
وی در ادامه بیان کرد: امروزه مردم در پیادهروی اربعین 80 کلیومتر مسیر را پیاده طی میکنند اما امام حسن(ع) با امکانات محدود آن زمان، فاصله بین مدینه تا مکه یعنی 500 کیلومتر راه را پیاده رفتند که این مسئله نشان میدهد آن حضرت طالب عبادت سخت بودند.
حجتالاسلام واعظ موسوی، ابراز کرد: در زندگی پیامبر(ص) هم میخوانیم که وقتی دو کار به ایشان عرضه میشد، آن حضرت سختترین را انتخاب میکردند، یعنی عافیتطلب نبودند و نفسشان را با عبادت و ریاضتهای مشروع ادب میکردند ولی ما در عبادتمان هم عافیتطلبیم.
ریشه برخی مشکلات در غفلت از سیره ائمه است
این کارشناس دینی، در خصوص ابعاد فراموش شده سیره امام حسن مجتبی(ع) در زندگی امروزی، مطرح کرد: به نظر من، ما انسانهای بسیار عجول، شتاب زده و زودرنج در روابطمان با خانواده و در عرصه اجتماع هستیم؛ مهمترین درسی که از امام حسن میتوانیم بگیریم همین است که حلم و بردباری و آرامش ایشان را بتوانیم در خودمان ایجاد کنیم و برخی مشکلات ما ریشه در غفلت از ابعاد و این بعد شخصیتی حضرت است.
غریبِ بیمعین، حتی در خانه/ «خونی که خورد در همه عمر، از گلو بریخت»
حجتالاسلام واعظ موسوی، با بیان این مطلب که در روایات وارد شده هیچ کدام از ائمه ما به مرگ طبیعی از دنیا نرفتند و همه آن بزرگوران مسموم یا مقتول شدند؛ عنوان کرد: امام مجتبی(ع) هم از این قاعده مستثنی نیستند و به یقین ایشان مسموم شدند.
وی ادامه داد: معاویه که بسیار دسیسهگر و فریبکار بود، با وعده وعیدهایی که به همسر امام داده بود، به واسطه او، امام حسن مجتبی(ع) را مسموم کرد و به شهادت رساند.
این کارشناس دینی افزود: هرچند بهانه شهادت امام(ع)، سمی بود که به بدن ایشان رسید اما فکر میکنم قاتل ایشان خوندل و سختیهایی بود که حضرت در 10 سال زندگانی بعد از امیرالمومین(ع) متحمل شدند؛ گاهی امام(ع)، پای منابری حضور داشتند که در آن سخنرانی برای خشنودی معاویه، به امیرالمومنین، امام حسن و خاندان ایشان(ع) توهین میکردند و حضرت دوران سختی را پشت سرگذاشتند.
وی بیان کرد: امام حسن(ع)، به واسطه پایبندی به صلح، نمیتوانستند دست به شمشیر ببرند و باید زخم زبانها و توهینها را تحمل میکردند و چون یاران باوفایی هم نداشت مجبور بود خوندل بخورند و تحمل کنند و چه زیبا میرزا محمّد شفیع شیرازی، متخلص به وصال شیرازی، در وصف آن حضرت سروده است «...خونی که خورد در همه عمر، از گلو بریخت / دل را تهی زخون دل چند ساله کرد...»
وی ابراز کرد: سستی نیروهای خودی و نداشتن همت بالا و روحیه مقاومت آنها، باتوجه به شرایط زندگی و موقیعت زمانی آن حضرت، منجر شد که امام حسن(ع) با اکراه و اجبار، صلح را بپذیرند و با وجود اینکه حضرت برای حفظ وحدت مسلمین و حفظ کیان اسلام٬ صلح را پذیرفتند، نیروهای خودی از ایشان ایراد میگرفتند که چرا صلح را قبول کردید و به بحثهای طولانی با حضرت میپرداختند که در متون شیعه به بحث احتجاج معروف است.
حسن خلق و حِلم امام حسن(ع) در احتجاج و مباحثه
حجتالاسلام واعظ موسوی، در خصوص واکنش آن حضرت به این بحث و ایرادهای مردم، اذعان کرد: ایشان با حلم و بردباری به توضیح و تببین موقعیت میپرداختند، مثلا با تمثیل به سوره کهف میفرمودند مانند حضرت خضر(ع) که در سوره کهف میخوانیم به خاطر مصلحتاندیشی کشتی را سوراخ کردند، من هم به خاطر حفظ مسائل مسلمین مجبور به پذیرش صلح شدم.
این کارشناس دینی عنوان کرد: حضرت میخواستند با این تمثیل و تشبیه به نیروهای خودی اثبات کنند که من این کار را برای اسلام انجام دادم، اما آنها باز استدلال میکردند و حضرت هم با بردباری پاسخگویشان بود و پاسخ این بحثهای طولانی، تکراری و حتی اهانتآمیز، صبوری و حسنخلق بود.
سبط اکبر نبوی، شبیه پیامبر در اخلاق
وی با بیان این مطلب که عدهای خطاب به حضرت میگفتند «السلام علیک یا مذل المومنین»، اظهار کرد: امام حسن(ع) با حلم، بردباری، صبوری و اخلاق حسنه، با این زخمزبانها روبرو میشدند و سعی میکردند افراد را قانع کنند و با این مسائل، جریان خوندل خوردن بعد از صلح را برای زندگی امام حسن میتوان تعریف کرد.
حجت الاسلام واعظ موسوی، با بیان اینکه خداوند خطاب به پیامبر میفرمایند «وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ »، اعلام کرد: این اخلاق از پیامبر به امام مجتبی(ع) هم رسیده و آن حضرت که شباهت زیادی به پیامبر داشتند، خلق و خویشان هم بسیار به پیامبر شبیه بود و این عظمت روحی و اخلاقی ایشان را میرساند.
درس اخلاق با جذب قلوب و سیره عملی
این کارشناس دینی ابراز کرد: ما جلوههای دیگری هم از زندگی امام حسن(ع) در حلم و بردباری میبینیم که از جمله آن میتوان به واکنش آن حضرت در مقابل تبلیغات سوء معاویه اشاره کرد. همچون بی بی سی و رسانههای بیگانه امروز که علیه اسلام تبلیغات سو میکنند، آن دوران هم معاویه تبلیغات سوئی علیه امام حسن(ع) کرده بود و نگرش شامیها را جوری ساخته بود که تصور میکردند بدترین روزگار امام مجتبی(ع) است و فرزندان علی بن ابیطالب(ع) هستند.
وی افزود: دیده شده بود که وقتی شامیان وارد مدینه میشدند، به امام فحاشی و توهین میکردند و با اینکه پایگاه امام در مدینه نسبتا قوی بود و یاران و دوستانی داشتند که میتوانستند این توهینکننده را تنبیه کنند، ولی حضرت با حلم و بردباری این انسان فریب خورده را به منزل میبردند و از وی پذیرایی میکردند و میفرمودند شما در شهر ما غریب هستی.
این استاد اخلاق ادامه داد: امام حسن(ع) با این رفتار خود و نیز با حلم و بردباری و محبت طوری با این افراد که تحت تاثیر تبلیغات سوء معاویه بودند رفتار میکردند که آن شخص در هنگام خروج از مدینه، متوجه شخصیت والای آن حضرت شده، به تبلیغات مسموم پی میبرد و میگفت من وقتی وارد مدینه شدم، گویا بدترین افراد پیش من٬ تو بودی و حال که از این شهر خارج میشوم در نظرم محبوبترین افراد تو هستی.
بخشش بدون انتظار پاداش، در سیره ائمه/ امام حسن(ع)، فاتح قله کرامت
حجتالاسلام سید مهدی واعظ موسوی، از سخاوت امام حسن(ع) به عنوان یکی دیگر از ویژگیهای اخلاقی آن حضرت یاد کرده و عنوان کرد: امام مجتبی(ع) وقتی سخاوت و کرامت به خرج میدادند، نیتشان جز خدا چیز دیگری نبود.
وی با بیان اینکه در واقع امیرالمومنین، حضرت زهرا و دو فرزندشان امام حسن و امام حسین(ع) با دادن افطاری خود به سائلان در سه شب متوالی یتیم و فقیر و اسیر را اطعام کردند، مطرح کرد: در پی این جریان، امام حسن(ع) نیز مشمول سوره هل اتی هستند که خداوند زبان حال ایشان را در آیه 9 سوره انسان چنین بیان میکند که «إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزَاءً وَلَا شُكُورًا» «ما براى خشنودى خداست كه به شما مىخورانيم و پاداش و سپاسى از شما نمىخواهيم» و این نقطه ایثار آن بزرگوران را نشان میدهد.
این استاد اخلاق اظهار کرد: اینکه آن بزرگواران بدون احساس نیاز به پاداش یا تشکر، غذایشان را به مسکین و یتیم و اسیر بخشیدند، اوج نقطه ایثار و نهایت سخاوت، بزرگواری، کرامت و بخشش است که انسان لقمه خود را به دیگری دهد و حتی انتظار پاداش و تشکر هم نداشته باشد؛ این یک حرکت ارزشی است که امام مجتبی داشتند و یکی از قلههای کرامت انسانی است که در زندگی امام مجتبی(ع) به نمایش در آمده است.
امام حسن(ع)، اسوه بندگی
این کارشناس دینی در خصوص بعد عبادی زندگی امام حسن(ع) بیان کرد: ما طالب راحتی در عبادت هستیم و خواهان بندگی بدون دردسر هستیم اما در زندگی امام حسن شاهد عبادات پر زحمت هستیم و آنطور که نقل شده، آن حضرت 20 سفر با پای پیاده به سفر حج رفتند.
وی در ادامه بیان کرد: امروزه مردم در پیادهروی اربعین 80 کلیومتر مسیر را پیاده طی میکنند اما امام حسن(ع) با امکانات محدود آن زمان، فاصله بین مدینه تا مکه یعنی 500 کیلومتر راه را پیاده رفتند که این مسئله نشان میدهد آن حضرت طالب عبادت سخت بودند.
حجتالاسلام واعظ موسوی، ابراز کرد: در زندگی پیامبر(ص) هم میخوانیم که وقتی دو کار به ایشان عرضه میشد، آن حضرت سختترین را انتخاب میکردند، یعنی عافیتطلب نبودند و نفسشان را با عبادت و ریاضتهای مشروع ادب میکردند ولی ما در عبادتمان هم عافیتطلبیم.
ریشه برخی مشکلات در غفلت از سیره ائمه است
این کارشناس دینی، در خصوص ابعاد فراموش شده سیره امام حسن مجتبی(ع) در زندگی امروزی، مطرح کرد: به نظر من، ما انسانهای بسیار عجول، شتاب زده و زودرنج در روابطمان با خانواده و در عرصه اجتماع هستیم؛ مهمترین درسی که از امام حسن میتوانیم بگیریم همین است که حلم و بردباری و آرامش ایشان را بتوانیم در خودمان ایجاد کنیم و برخی مشکلات ما ریشه در غفلت از ابعاد و این بعد شخصیتی حضرت است.
غریبِ بیمعین، حتی در خانه/ «خونی که خورد در همه عمر، از گلو بریخت»
حجتالاسلام واعظ موسوی، با بیان این مطلب که در روایات وارد شده هیچ کدام از ائمه ما به مرگ طبیعی از دنیا نرفتند و همه آن بزرگوران مسموم یا مقتول شدند؛ عنوان کرد: امام مجتبی(ع) هم از این قاعده مستثنی نیستند و به یقین ایشان مسموم شدند.
وی ادامه داد: معاویه که بسیار دسیسهگر و فریبکار بود، با وعده وعیدهایی که به همسر امام داده بود، به واسطه او، امام حسن مجتبی(ع) را مسموم کرد و به شهادت رساند.
این کارشناس دینی افزود: هرچند بهانه شهادت امام(ع)، سمی بود که به بدن ایشان رسید اما فکر میکنم قاتل ایشان خوندل و سختیهایی بود که حضرت در 10 سال زندگانی بعد از امیرالمومین(ع) متحمل شدند؛ گاهی امام(ع)، پای منابری حضور داشتند که در آن سخنرانی برای خشنودی معاویه، به امیرالمومنین، امام حسن و خاندان ایشان(ع) توهین میکردند و حضرت دوران سختی را پشت سرگذاشتند.
وی بیان کرد: امام حسن(ع)، به واسطه پایبندی به صلح، نمیتوانستند دست به شمشیر ببرند و باید زخم زبانها و توهینها را تحمل میکردند و چون یاران باوفایی هم نداشت مجبور بود خوندل بخورند و تحمل کنند و چه زیبا میرزا محمّد شفیع شیرازی، متخلص به وصال شیرازی، در وصف آن حضرت سروده است «...خونی که خورد در همه عمر، از گلو بریخت / دل را تهی زخون دل چند ساله کرد...»
