میراث معنوی و موزه/1
نگاهی به موزه توس؛ در دل کوچه پس کوچههای شاهنامه
گروه فرهنگی: از کوچه پس کوچههای شاهنامه که میگذریم، به آرامگاه بزرگ مرد اساطیری ایران، حکیم ابوالقاسم فردوسی میرسیم که در دل آن توس قرار دارد، باغی بزرگ و ژرف که در دل آن موزهای را میبینیم که سالانه گردشگران زیادی از سراسر ایران و جهان را به خود جذب میکند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، نه تنها ایرانیان بلکه جهانیان نیز با نبرد رستم و سهراب شاهنامه و قصههای اساطیری فردوسی بزرگ که سراسر علم و حکمت به همراه آمیزههای دینی است را به خوبی میشناسند، ایام نوروز و عید که میشود بازدید از موزه و مکانهای تاریخی هر شهر و کشوری قالب توجه مسافران و گردشگران است، بازدید از موزه توس که در دل آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی قرار دارد حس و حال خوبی به گردشگران به خصوص ایرانیان میبخشد.
این آرامگاه در میان باغی مصفا به فاصله 20 کیلومتری شمال شهر مشهد واقع شده است. ساختمان فعلی آرامگاه فردوسی و موزه توس که الهام گرفته از شیوه معماری هخامنشی به ویژه آرامگاه کوروش بود به دستور انجمن آثار ملی در سال ۱۳۴۳ آغاز و با نظارت مهندس هوشنگ سیحون در سال ۱۳۴۷ به انجام رسید. نمای بیرونی بنا شامل عناصر تزئینی هخامنشی به خصوص ستونها و سرستونها است و اشعاری که بر اضلاع چهارگانه بنا نگاشته شده از حکیم فردوسی و معرف اندیشه و شخصیت وی است.
بخش فوقانی بنا به صورت تو خالی ساخته شده و فضای داخلی آن نیز علاوه بر الهام گرفتن از معماری دوره اشکانی شامل 20 ستون مرمری در پایین و 8 ستون در بخش فوقانی است. در بخشهایی از آرامگاه نیز دیوارنگارههایی از فریدون صدیقی نصب گردیده که نمایش صحنههایی از روایات شاهنامه است.
بنای کنونی دارای نهصد متر سطح زیربنا ساخته شده که از بتون و سنگ و کاشی است. بخش فوقانی بنا، که در اجرای اولیه توپر بوده این بار میانتهی ساخته شد. سقف داخلی آن هم با کاشیکاری معرق و متأثر از عناصر تزیینی دورهٔ هخامنشی و عصر فردوسی روکاری شد. دیوارهای آن هم تماما با سنگهایی از منطقهٔ توس نماسازی شد کنه هیأت کلی بنا، آرامگاه کوروش بزرگ در پاسارگاد را تداعی میکند.
باغ آرامگاه که حدود شش هکتار مساحت، و یک موزه و کتابخانه دارد، سالانه بیش از یک میلیون زائر و شیفتهٔ فردوسی را میپذیرد. با این همه فضلای اهل ادب ایران این مجموعه را در خور شأن رفیع فردوسی نمیدانند و در صدد توسعه و آبادی آن هستند.
این موزه به چهار بخش تقسیم میشود، که بخش اول آن آثاری که در اثر کاوشهای باستانشناسی از دشت توس به دست آمدهاند که شامل انواع قطعات سفال دوره اسلامی و پیش از اسلام و سکههای طلا و نقره دوره اسلامی و... هستند.
بخش دوم آن شامل آثاری است که تجلیگر روح حماسی و پهلوانی شاهنامه است در آن انواع وسایل سوارکاری شامل سپر، گرز، تیر و کمان، وسایل موسیقی و رزمی که از آنها در شاهنامه بسیار نام برده شده است قرار دارد.
اشیایی که در عصر و زمان فردوسی «قرن 4و 5 هجری» خلق شدهاند و شامل انواع ظروف سفالی لعابدار و بدون لعاب و ظروف مفرغی هستند، بخش سوم موزه را تشکیل میدهند.
بخش چهارم موزه توس نیز در برگیرنده اشیایی اهدایی است، انواع تابلوهای نقاشی از چهره فردوسی، آثار نقاشی استاد علی رخساز از داستانهای شاهنامه، انواع فرش و قالیچه و انواع هنرهای ظریف است.
احسان زهرهوندی، مدیرکل موزه
توس در گفتوگو با ایکنا، با
اشاره به ساعت بازدید از موزه در ایام نوروز، افزود: ساعت موزه و آرامگاه یکی است
و از ساعت 8 صبح تا 6 بعد از ظهر است.
وی در پاسخ به این سوال که
هزینه مراجعه کنندگان به موزه و آرامگاه در ایام نوروز چقدر است؟، عنوان کرد: هزینه ورودی برای زائران داخلی 3 هزار تومان و
برای زائران خارجی هم 20 هزار تومان است.
زهرهوندی در ادامه با اشاره
به تخفیفهایی در هزینه پرداختی ، تصریح کرد: افرادی که به صورت گروهی مراجعه
میکنند مثل دانشآموزان تخفیفی برای آنها در نظر گرفته شده است البته به غیر از
روزهای پنجشنبه و جمعه هزینه به صورت نیم بها است.
مدیرکل موزه توس در پاسخ
به این سوال که آمار بازدید از آرامگاه و موزه توسط زائران داخلی بیشتر است یا
خارجی، اظهار کرد: معمولا هر دو طیف در ایام تعطیل بیشتر میآیند اما آمار زائران
داخلی بیشتر است.
وی در ادامه گفتههای خود با
بیان اینکه افرادی که به موزه مراجعه میکنند هدف اصلی آنها آرامگاه فردوسی است،
ادامه داد: موزه یکی از بخشهای مجموعه آرامگاه است و افراد مراجعه کننده بیشتر از
موضوع نقالی و شاهنامهخوانی بیشتر دیدن میکنند.
زهرهوندی در خصوص برنامههای نوروز،
تصریح کرد: امسال هم مثل سال گذشته برنامههایی را خواهیم داشت چراکه میخواهیم نوروز متفاوتی را امسال داشته باشیم.
مدیرکل موزه توس ادامه داد: سال
گذشته 80 مورد برنامه اجرا کردیم و آمادهسازی محیطی و برنامههای فرهنگی مثل
تئاتر، موسیقی، شاهنامهخوانی و نقالی از جمله برنامههای ما به شمار میرود.
وی با بیان
اینکه در تمام روزها برنامه شاهنامهخوانی و نقالی را داریم، عنوان کرد: سعی
کردهایم امسال تنوع برنامههایمان بیشتر باشد، برخی برنامههای ما مشارکتی با همکاری
شهرداری و...انجام میشود و بستگی دارد که امسال آنها چقدر بخواهند مشارکت کنند. و
اما برنامههایی که خودمان انجام میدهیم را با تنوع بیشتری اجرا میکنیم. امسال
بیشتر بر روی شاهنامهخوانی تمرکز کردهایم.
زهرهوندی در پاسخ به این سوال که
برای لحظه سال تحویل برنامه خاصی دارید، اظهار کرد: لحظه تحویل سال خیلی از
علاقهمندان به فردوسی و ادبیات در این مکان با خانوادههای خود هستند ما طبق سنت
نوروز لحظه تحویل سال را در آرامگاه برگزار میکنیم.
مدیرکل موزه توس ادامه داد: به صورت ثابت هر روز شاهنامهخوانی و نقالی را خواهیم داشت اما برنامههای فرهنگی ما مثل تئاتر و.. متغیر است.
وی از اجرای تئاتر با همکاری سازمان فرهنگی شهرداری به نام «از کاوه تا کاوه» در سال گذشته گفت و اظهار کرد: امسال برنامههای دیگری داریم که یکی از آن موسیقی مقامی و... است اما نمیتوان
روز مشخصی برای اجرای برنامهها داد.
در حال پیگیری انتقال شاهنامه بایسنقری به موزه توس هستیم
مدیرکل موزه توس در
پاسخ به این سوال با توجه به رویکرد مشهد2017 آیا قرار است که اثری به موزه اضافه
شود، تصریح کرد: ما پیگیر بودیم که شاهنامه بایسنقری را که در میراث جهانی ثبت شده
را به موزه فردوسی منتقل کنیم و داریم پیگیریهای آن را انجام میدهیم که اگر بشود
برای نوروز این کار را انجام دهیم و اگر نشد برای اردیبهشتماه این کار را به
انجام برسانیم.
