اولین و دومین نشستهای تخصصی همایش بینالمللی «عدالت و اخلاق»
گروه معارف: اولین نشست تخصصی همایش بینالمللی «عدالت و اخلاق» با حضور و ارائه مقاله توسط حجتالاسلام حمیدرضا شریعتمداری، ادریس هانی و محمد شجاعیان، و دومین نشست با حضور و ارائه مقاله توسط محمدمهدی مقدادی، شهر بانو دلبری، حسینعلی رحمتی و بی بی حکیمه حسینی برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، ظهر امروز، 26 فروردین ماه، در حاشیه، همایش بینالمللی «عدالت و اخلاق در مکتب اهل بیت(ع) با تاکید بر آموزههای امام رضا(ع)»، اولین نشست تخصصی برگزار و در آن، حجتالاسلام حمیدرضا شریعتمداری، دانشیار دانشگاه ادیان و مذاهب قم، با موضوع «نظریه عدالت اخلاقی نزد متفکران مسلمان قرن چهار هجری» و دکتر ادریس هانی، عضو انجمن حکمت متفکرین و محققین مغرب، با موضوع «اندیشه عدالت از اولر تا امام رضا(ع)» و حجتالاسلام دکتر محمد شجاعیان، استادیار پژوهشگاه حوزه و دانشگاه با موضوع «نظریههای عدالت در فلسفه سیاسی» ارائه مقاله کردند.
در این نشست، حجتالاسلام حمیدرضا شریعتمداری، دانشیار دانشگاه ادیان و مذاهب قم، با ارائه مقاله با موضوع «نظریه عدالت اخلاقی متفکران مسلمان قرن چهار هجری» گفت: قرن چهارم در زمان فارابی و بوعلی سینا بعضی از متفکران مسلمان کمتر شناخته شده بودند. وی ادامه داد: عدالت و اعتدال در سنت فکری اسلام و در کلام فلسفه کاربردهای مختلفی دارد و از جمله معنای عدالت می توان از وسطیت در قوای سه گانه، تناسب میان قوای سه گانه(اداره و تدبیر دوقوه ی شهوانی و غضبیه توسط قوه ی عقلانیه)، عدالت به معنای مرجعیت قانون، عدالت به معنای اینکه هر چیزی در جای خود قرار گیرد که معنای عام عدالت است و وسطیت در اعتقادات دینی یاد کرد.
اردیس هانی، عضو انجمن حکمت متفکرین و محققین مغرب، که از جمله شخصیتهای صاحب نظر در زمینهی عدالت و اخلاق و دارای چندین جلد کتاب در مورد این مبحث است، گفت: مهمترین عوامل در پیشرفت جوامع بشری همین مبحث عدالت و اخلاق است.
وی رویکرد تاریخ نگری در عدالت را نقد کرد و مقام مرجعیت عدل را بالاتر از همه مرجعیتها دانست.
هانی، اظهار کرد: با عدل، فضایی برای شناخت خواهیم داشت و با تخریب یک واحد ارزشی، شاهد تعطیلی کل واحدهای اخلاقی میشویم.
وی آزاد سازی وجود از ماهیت، حرکت به سوی روشی برای آزاد سازی همین وجود از ماهیت، بحث فیزیکی و هلوگرافی را سه محور تحول در عدالت عنوان کرد.
عضو انجمن حکمت متفکرین و محققین مغرب افزود: در مورد تفکر عدالت باید با مدیریت مغزها، آزاد کردن جریان اندیشه از اسارت و عبور از روشهای حاکم، روشی نو و جدید را با توجه به مباحث کلی برای عدالت و اخلاق طرح کنیم.
همچنین حجت الاسلام دکتر محمد شجاعیان، استادیار گروه سیاسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، مقاله ای با عنوان «نظریههای عدالت در فلسفه سیاسی» ارائه داد و گفت: در این مقاله به بررسی مفهوم عدالت و اینکه این مفهوم با دیگر مفاهیم اخلاقی و سیاسی چه ارتباطی دارد میپردازیم.
وی ادامه داد: فلاسفه سیاسی مدرن، به دلیل برداشت خاصی که به ویژه از انسان و جهان دارند، به جنبه های ماورایی و مافوق طبیعی انسان توجهی نداشته اند. تلقی انسان به عنوان یک فرد جدا از اجتماع نیز موجب شده است که فردگرایی به یکی از عناصر عمده نظریههای مدرن در باب عدالت تبدیل شود به گونهای که می توان ادعا کرد فرد گرایی در نظریههای مدرن، گفتمان غالب شده است.
شجاعیان افزود: یکی از ویژگیهای مشترک نظریههای عدالت در فضای تمدنی اسلامی و یونانی همبستگی و وحدت معیارهای عدالت فردی و اجتماعی است به این معنا که نمی توان تصور کرد یک انسان به لحاظ فردی فاقد معیارها و موازین عدالت باشد اما مجموعهای از این افراد بتوانند یک جامعه عادل را تشکیل دهند.
دومین نشست تخصصی این همایش با حضور و ارائه مقاله توسط محمدمهدی مقدادی، شهر بانو دلبری، حسینعلی رحمتی و بی بی حکیمه حسینی برگزار شد.
در این نشست، محمدمهدی مقدادی، دانشیار دانشگاه مفید، مقاله ای با عنوان «جایگاه اخلاق کاربردی در تامین دادرسی عادلانه از دیدگاه فقه اهل بیت(ع) و آموزه های رضوی» ارائه داد.
وی گفت: عدالت قضایی و دادرسی عادلانه در زمره مهمترین رسالت ها و با اولویت ترین برنامه های هر نظام حکومتی است و بی گمان دستگاه قضایی مهمترین رکن و موثرترین نهاد در این باره محسوب می شود.
مقدادی ادامه داد: بدین جهت متصدیان امر قضا و کارگزاران امر دادرسی، پیش از هر امری باید به مراعات اصول و ارزش های اخلاقی حرفه ای خود پایبند باشند تا بتوانند در ایفای مسئولیت خطیر خود موفق و کارآمد عمل کنند.
وی افزود: براساس آموزه های فقه شیعه، کارگزاران و ماموران امر قضا، مکلف به رعایت اصول اخلاقی مهمی شده اند که می توان از آن به عنوان بایسته های اخلاق کاربردی یاد کرد که شامل موارد مهمی از جمله رعایت کرامت، صداقت، استقلال و بی طرفانه بودن و ارشاد مردم می شود.
وی تصریح کرد: در این مقاله موارد اخلاق کاربردی در تامین دادرسی عادلانه براساس فقه اهل بیت(ع) و آموزه های رضوی و راهکارهای تحقق آن بیان شده است.
شهربانو دلبری، استادیار دانشگاه آزاد اسلامی مشهد نیز مقاله ای با عنوان «جایگاه اخلاق مداری امام رضا(ع) در تعامل با اهل کتاب در مقایسه با زمامداران مقارن» ارائه داد.
وی با بیان اینکه اخلاق مداری و رفتار انسانی از مقوله های مهم فرهنگی و از دغدغه های امام رضا(ع) به شمار می آمد، اظهار کرد: تاثیر عملکرد حضرت در میان گروه های غیرمسلمان به تمایل آنان به اسلام انجامید.
دلبری ادامه داد: یافته های مقاله ی حاضر نشان دهنده ی آن است که با مقایسه تطبیقی و عملکرد اخلاق محور امام با سایر زمامداران وقت، آن حضرت بسیار به اصول دموکراسی و اعطای اندیشه ی آزاد که بسیاری در جهان مدرن از آن یاد می کنند نزدیک بوده است و می تواند الگویی برای جهان بشری باشد.
ارائه سوم هم توسط حسینعلی رحمتی، مدرس و محقق فلسفه اخلاق در حوزه و دانشگاه، با عنوان «گفتمان رضوی، الگوی گفتگوهای اخلاقی و هم زیستی عادلانه ادیان و مذاهب در دنیای امروز» بود.
وی اظهار کرد: گفتوگوی ادیان امری اخلاقی است که از نظر مقالهی حاضر، گفتوگو و تعامل ادیان و مذاهب، هم فعلی اخلاقی است هم بایستی با مراعات اخلاق، گفتوگو در یک فضای گفتمانی مبتنی بر عناصر مشترک و همگن انجام شود.
رحمتی با اشاره این مطلب، دلایلی را برای ضرورت تعامل و گفتوگو بیان کرد و گفت: ترویج عملی اخلاق، کمک به اجرای عدالت، کاستن از رنج و زیان غیر لازم به انسان، ادای وظیفه رهبران دینی و مذهبی، معرفی هر چه بهتر مکتب و بهره گیری از اخلاق به عنوان یک زبان فراگیر، از مهم ترین این دلایل است.
رحمتی افزود: امام رضا(ع) از جمله چهره های شاخص در مناظرات و گفتوگوها است.
وی، باور به هدایت پذیری انسان، حقیقت طلبی، خردورزی و عقلانیت، احساس مسئولیت اخلاقی و ... را مبانی مناظرات رضوی بیان کرد و ادامه داد: مقاله در دو بخش سامان یافته است؛ در بخش اول ضرورت های اخلاقی گفتگوی ادیان بیان شده و در بخش دوم درس ها و اصولی که از سیره مناظره رضوی برای گفتوگوی ادیان و مذهب در عصر حاضر کاربرد دارد، به تفصیل بیان شده است و در پایان به طور مختصر به مبانی این مدل تعامل ها و چالش های فراروی آن ها اشاره شده است.
ارائه چهارم نیز توسط دکتر بی بی حکیمه حسینی، استادیار دانشگاه علوم و معارف قرآن، با عنوان «اخلاق گفتوگو و همزیستی عادلانه در قرآن و تعالیم امام رضا(ع)» بود.
وی بیان کرد: اخلاق یکی از عناصر مهم شخصیت انسان است که از ویژگی های درونی او حکایت دارد و بیشتر در حوزه ی گفتار و رفتار نمود پیدا می کند.
حسینی ادامه داد: ائمه اطهار(ع) به عنوان الگوهای کامل بشری به شمار می روند که از میان ایشان امام رضا(ع) به جهت تجربه ی شرایط مختلف اجتماعی و سیاسی فرصت مغتنمی برای، آشکار سازی آداب تعامل گفتاری و رفتاری یافته اند.
وی بیان کرد: در این مقاله سعی شده با روش توصیفی _ تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای به بررسی آیات و روایت امام هشتم (ع) بپردازیم و اصول و راهبردهایی در راستای اخلاق گفتوگو و همزیستی عادلانه استخراج کنیم.
استادیار دانشگاه علوم و معارف قرآن با اشاره به مهمترین اصول و راهبردهای گفتوگو و همزیستی عادلانه از منظر قرآن و سیره رضوی گفت: عفو و بخش، وفای به عهد، خودداری از اذیت دیگران، احترام به همه ی انسان ها و ... از جمله این اصول است.
