دوری از آموزشمحوری و تأکید بر اخلاق؛ لازمه تحول در حوزه
گروه معارف: معاونت فرهنگی مدرسه علمیه حضرت خدیجه(س) یکی از مشکلات حوزههای علمیه امروزی را تبدیل ساختار آموزش حوزه به ساختار آموزش مراکز دانشگاهی عنوان کرد و گفت: این آموزشمحور بودن باعث میشود که بسیاری از مسائل خاص اخلاقی که در حوزههای قدیم روی آن تأکید میشد در حوزههای جدید اجرا نشود.
نجمه سادات امیری، معاون فرهنگی مدرسه علمیه حضرت خدیجه(س) مشهد در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، در مورد ضرورت تحول در حوزه اظهار کرد: اساتید در حوزه علمیه مرکزیت دارند و همه مسائل و عملکردها به آنان بستگی دارد.
وی ادامه داد: اگر حوزه را سیستمی در نظر بگیریم، معمولاً هر سیستم، ورودی و خروجی دارد و پردازشی که قرار است ورودی را تبدیل به خروجیهای معتبر، پر فایده و ثمربخش کند، نیاز به راهنما دارد که اساتید نقش این راهنما را ایفا میکنند.
امیری افزود: تمام کارهای طلبه از جمله شیوه علمآموزی، تربیت و تعلیم و ... بر عهده استاد است و اینکه محتوای مطالب به چه شیوهای بیان شود که نتیجه خوب و مفید یا مخرب داشته باشد، اینها همه به استاد بر میگردد.
ویژگیهای استاد مجتهدپرور
معاون فرهنگی مدرسه علمیه حضرت خدیجه(س) مشهد در پاسخ به اینکه آیا حوزه علمیه کنونی توان پروش استاد مجتهدپرور را دارد یا خیر، گفت: فردی که میخواهد به درجه اجتهاد برسد و به عنوان استاد مجتهدپرور رشد کند، باید در مرحله اولیه، جوهره مجتهد بودن در وی باشد، فرد نمیتواند شخصیتی لائیک داشته باشد و با دینی متفاوت بخواهد در دین اسلام مجتهد شود؛ باید از نظر ساختار شخصیتی علمی و اعتقادی به درجهای از انسانمداری برسد تا بتواند در کنار این ساختار و با کسب علم، آموزش و تعلیم به اجتهاد دست یابد.
امیری افزود: غیر از جوهره اولیه، عوامل دیگری از جمله وراثت و خانواده نیز تأثیرگذار هستند ولی 70 درصد عوامل به ساختار شخصیتی و نحوه عملکرد، نوع رفتار، بیان و اعتقادات بر میگردد و همه چیز در تدریس منتقل نخواهد شد.
آموزش محوری و دوری از اخلاق
وی ابراز کرد: ساختار حوزه علمیه به سه شاخصه کلی تقسیم میشود؛ افرادی که وارد حوزه میشوند، اساتید و مکان حوزه(یعنی شیوه آموزشدهی، ساختار آموزش، کتب و ...) اینها عواملی است که باعث ایجاد انگیزه در افراد میشود تا مجتهدانی کامل تربیت شوند.
امیری با بیان اینکه یکی از مشکلات حوزه علمیه امروزی، تبدیل ساختار آموزش حوزه به ساختار آموزش مراکز دانشگاهی است، ابراز کرد: این ساختار، طلبهها را به آموزشمحور بودن سوق میدهد.؛ به همین دلیل بسیاری از مسائل خاص اخلاقی که در حوزههای قدیم روی آن تأکید میشد، در حوزههای امروزی اجرا نمیشود زیرا طلبهها زمان ندارند و باید انواع کتابها را در هفت سال بخوانند، آزمون دهند و دهها دلیل دیگر.
محدود بودن حوزه و دوری از اجتماع
معاون فرهنگی مدرسه علمیه حضرت خدیجه(س) مشهد، دومین مشکل در نظام حوزه را اینطور شرح داد: طلاب امروزی بصیرتافزایی ندارند و حوزه در خود حوزه محدود است؛ بصیرتافزایی طلاب زمانی افزایش مییابد که طلاب از حوزه وارد محیط جامعه شوند. حوزه باید برای بیرون کار کند و زمانی خواهند توانست برای بیرون کار کند که به محیط دانشگاه و جامعه آشنا باشد و در جمع مردم و اجتماع قرار گیرد لذا حوزه نباید فقط در چهارچوب حوزه فعالیت کند.
امیری ادامه داد: در زمان قدیم، دغدغه اصلی طلاب و اساتید فقط آموزش نبود و مباحث جزء به جزء مطرح میشد و تا همه روی آن به صورت عملی کار نکرده بودند از آن مسئله خارج نمیشدند در واقع طلبهها با کار عملی روبهرو بودند نه تئوری، ولی امروزه به خاطر استرس کمبود وقت و تمام شدن کتابها و آموزشهای تئوری دیگر، همانند زمان قدیم بر روی مباحث کار نمیشود و طلبهها کاری به صورت عملی انجام نمیدهند. این در حالی است که اگر واحدهای درس کم شود و به جای آن به مسائل مباحثاتی و عملی توجه شود امکانی برای پیشرفتهای عملی طلاب فراهم میشود.
معاون فرهنگی مدرسه علمیه حضرت خدیجه(س) مشهد گفت: طلبهها باید هدف خود را مشخص کنند و تنها انگیزه آنها گرفتن نمره و مدرک نباشد؛ برای هدف والاتری برنامهریزی کنند و طبق آن عمل کنند، اگر کسی همین شاخصه را برای خود تدوین کند مسلماً رشد خواهد کرد.
حوزههای علمیه، اتاق فکر کل کشور باشند
امیری با اشاره به بیانات مقام معظم رهبری، افزود: حوزههای علمیه اتاق فکر کل کشور هستند و در ساختار برنامهریزیهای کشور، حوزه باید ریشه و دامنه داشته باشد؛ در حال حاضر برای ساخت یک فیلم در کشورهای اروپایی در مراحل اول تولید فیلم از نظر نخبههای خود استفاده میکنند تا ساختار استراتژیکی فیلم خود را آغاز کرده و فیلمنامه را بنویسند. مسلماً در کشور ما هم باید حوزه، بنیانگذار تمام مسائل از جمله زنان، جوانان، شهروندان و ... باشد، در این اجتماع و زنجیره، حوزه باید به عنوان ارگان قوی و پایه تفکر حضور داشته باشد.
وی ادامه داد: استاد باید از نظر اخلاق، رفتار، عمل و آموزش، منسجم باشد و تربیت افراد نخبه و کارآمد را هدف اصلی و اولیه خود قرار دهد. به عنوان مثال وجود امام خمینی(ره) و رفتار و اعتقاداتشان بود که شهید مطهری را شهید مطهری کرد و این شاگرد، میوه و ثمره استادی همچون امام خمینی(ره) بود.
وی ادامه داد: اگر حوزه را سیستمی در نظر بگیریم، معمولاً هر سیستم، ورودی و خروجی دارد و پردازشی که قرار است ورودی را تبدیل به خروجیهای معتبر، پر فایده و ثمربخش کند، نیاز به راهنما دارد که اساتید نقش این راهنما را ایفا میکنند.
امیری افزود: تمام کارهای طلبه از جمله شیوه علمآموزی، تربیت و تعلیم و ... بر عهده استاد است و اینکه محتوای مطالب به چه شیوهای بیان شود که نتیجه خوب و مفید یا مخرب داشته باشد، اینها همه به استاد بر میگردد.
ویژگیهای استاد مجتهدپرور
معاون فرهنگی مدرسه علمیه حضرت خدیجه(س) مشهد در پاسخ به اینکه آیا حوزه علمیه کنونی توان پروش استاد مجتهدپرور را دارد یا خیر، گفت: فردی که میخواهد به درجه اجتهاد برسد و به عنوان استاد مجتهدپرور رشد کند، باید در مرحله اولیه، جوهره مجتهد بودن در وی باشد، فرد نمیتواند شخصیتی لائیک داشته باشد و با دینی متفاوت بخواهد در دین اسلام مجتهد شود؛ باید از نظر ساختار شخصیتی علمی و اعتقادی به درجهای از انسانمداری برسد تا بتواند در کنار این ساختار و با کسب علم، آموزش و تعلیم به اجتهاد دست یابد.
امیری افزود: غیر از جوهره اولیه، عوامل دیگری از جمله وراثت و خانواده نیز تأثیرگذار هستند ولی 70 درصد عوامل به ساختار شخصیتی و نحوه عملکرد، نوع رفتار، بیان و اعتقادات بر میگردد و همه چیز در تدریس منتقل نخواهد شد.
آموزش محوری و دوری از اخلاق
وی ابراز کرد: ساختار حوزه علمیه به سه شاخصه کلی تقسیم میشود؛ افرادی که وارد حوزه میشوند، اساتید و مکان حوزه(یعنی شیوه آموزشدهی، ساختار آموزش، کتب و ...) اینها عواملی است که باعث ایجاد انگیزه در افراد میشود تا مجتهدانی کامل تربیت شوند.
امیری با بیان اینکه یکی از مشکلات حوزه علمیه امروزی، تبدیل ساختار آموزش حوزه به ساختار آموزش مراکز دانشگاهی است، ابراز کرد: این ساختار، طلبهها را به آموزشمحور بودن سوق میدهد.؛ به همین دلیل بسیاری از مسائل خاص اخلاقی که در حوزههای قدیم روی آن تأکید میشد، در حوزههای امروزی اجرا نمیشود زیرا طلبهها زمان ندارند و باید انواع کتابها را در هفت سال بخوانند، آزمون دهند و دهها دلیل دیگر.
محدود بودن حوزه و دوری از اجتماع
معاون فرهنگی مدرسه علمیه حضرت خدیجه(س) مشهد، دومین مشکل در نظام حوزه را اینطور شرح داد: طلاب امروزی بصیرتافزایی ندارند و حوزه در خود حوزه محدود است؛ بصیرتافزایی طلاب زمانی افزایش مییابد که طلاب از حوزه وارد محیط جامعه شوند. حوزه باید برای بیرون کار کند و زمانی خواهند توانست برای بیرون کار کند که به محیط دانشگاه و جامعه آشنا باشد و در جمع مردم و اجتماع قرار گیرد لذا حوزه نباید فقط در چهارچوب حوزه فعالیت کند.
امیری ادامه داد: در زمان قدیم، دغدغه اصلی طلاب و اساتید فقط آموزش نبود و مباحث جزء به جزء مطرح میشد و تا همه روی آن به صورت عملی کار نکرده بودند از آن مسئله خارج نمیشدند در واقع طلبهها با کار عملی روبهرو بودند نه تئوری، ولی امروزه به خاطر استرس کمبود وقت و تمام شدن کتابها و آموزشهای تئوری دیگر، همانند زمان قدیم بر روی مباحث کار نمیشود و طلبهها کاری به صورت عملی انجام نمیدهند. این در حالی است که اگر واحدهای درس کم شود و به جای آن به مسائل مباحثاتی و عملی توجه شود امکانی برای پیشرفتهای عملی طلاب فراهم میشود.
معاون فرهنگی مدرسه علمیه حضرت خدیجه(س) مشهد گفت: طلبهها باید هدف خود را مشخص کنند و تنها انگیزه آنها گرفتن نمره و مدرک نباشد؛ برای هدف والاتری برنامهریزی کنند و طبق آن عمل کنند، اگر کسی همین شاخصه را برای خود تدوین کند مسلماً رشد خواهد کرد.
حوزههای علمیه، اتاق فکر کل کشور باشند
امیری با اشاره به بیانات مقام معظم رهبری، افزود: حوزههای علمیه اتاق فکر کل کشور هستند و در ساختار برنامهریزیهای کشور، حوزه باید ریشه و دامنه داشته باشد؛ در حال حاضر برای ساخت یک فیلم در کشورهای اروپایی در مراحل اول تولید فیلم از نظر نخبههای خود استفاده میکنند تا ساختار استراتژیکی فیلم خود را آغاز کرده و فیلمنامه را بنویسند. مسلماً در کشور ما هم باید حوزه، بنیانگذار تمام مسائل از جمله زنان، جوانان، شهروندان و ... باشد، در این اجتماع و زنجیره، حوزه باید به عنوان ارگان قوی و پایه تفکر حضور داشته باشد.
وی ادامه داد: استاد باید از نظر اخلاق، رفتار، عمل و آموزش، منسجم باشد و تربیت افراد نخبه و کارآمد را هدف اصلی و اولیه خود قرار دهد. به عنوان مثال وجود امام خمینی(ره) و رفتار و اعتقاداتشان بود که شهید مطهری را شهید مطهری کرد و این شاگرد، میوه و ثمره استادی همچون امام خمینی(ره) بود.
