ابوالقاسم قوام، دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد، در گفتوگو با
خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، گفت: واقعه عاشورا در تاریخ اسلام به خصوص در تاریخ تشیع اهمیت زیادی داشته است و منشأ خلق آثار ادبی فراوان شده است. ذکر حوادث، گرامیداشت یاد امام حسین(ع) و یاران ایشان در گذر شعر فارسی تأثیرگذار بوده است.
وی با بیان اینکه در دورههای اول حیات شعر فارسی سرودهای است منصوب به کسایی مروزی که در آن از واقعه عاشورا یاد شده است، افزود: در تاریخ شعر شیعی کمتر کسی را از میان شاعران شیعی میتوان نام برد که به واقعه عاشورا نپرداخته باشد و یادی از این واقعه مهم در تاریخ تشیع نکرده باشد. آثاری با درجات مختلف قوت و ضعف ادبی آفریده شده است. ترکیببند محتشم یکی از شاهکارهایی است که در این زمینه سروده شده است.
این استاد ادبیات اظهار کرد: کتاب «روضه الشهدا» داستان ذکر مصائب امام حسین(ع) و یارانشان و حادثه کربلا است و در روضهخوانیها و تعزیهها از اشعار این کتاب استفاده فراوانی شده است. نوعی ادبی داریم که به تبع از واقعه عاشورا به وجود آمده است تحت عنوان تعزیهخوانی که ادبیات نمایشی ما را تشکیل میدهد که از طریق شعرخوانی واقعه عاشورا بازسازی میشود.
رشد شعر عاشورا بعد از حکومت صفوی
وی با اشاره به اینکه بعد از حکومت صفوی و با رشد شعر شیعی اشعاری با موضوع عاشورا در ادبیات فارسی سروده شده است، افزود: بعد از انقلاب اسلامی هم اصطلاحی تحت عنوان شعرای عاشورایی و شعر عاشورایی مصطلح شده است و گروهی تشکیل شدهاند با همین مضمون که آثارشان بازتابی از وقایع عاشورا است. موسوی گرمارودی ، طاهره صفارزاده، سید حسین حسینی، قیصر امیرپور و قزوه جزو شاعران معاصر پس از انقلاب اسلامی هستند که به موضوعات عاشورا پرداختهاند و جزو شاعران عاشورایی محسوب میشوند.
قوام در ادامه عنوان کرد: در انواع مختلف ادبی بازتاب عاشورا بیشتر در اشعار فارسی دیده میشود. زیرا بازتاب واقعه عاشورا با نوعی بیان احساسات و عواطف همراه است که شعر تأثیرگذاری بیشتری در این حوزه دارد. در جریان عاشورا محرومیت از آب، فداکاری امام حسین(ع) و یاران ایشان، حوادث عاشورا برای خانواده امام حسین(ع) جزو مضامین اشعار شاعران عاشورایی بوده است.
استاد دانشگاه فردوسی اظهار کرد: آثار عاشورا در نوع تعزیه عمدتا روایتگری وقایع عاشورا است اما در اشعاری در قالبهای قصیده و سایر قالبهای شعری کلاسیک اشاره به حوادث است و اشاره به رشادتها، فداکاریها و مصائب بعد از واقعه عاشورا است.
بازتاب عاشورا در اشعار بعد از انقلاب بیشتر است
وی افزود: بازتاب عاشورا در اشعار بعد از انقلاب بیشتر است و علاوه بر اشعار کلاسیک در اشعار نو هم به مسأله عاشورا پرداخته شده است. اشعار حماسی و مصیبتنامهها انواع اشعاری هستند که به عاشورا پرداختهاند.
قوام ادامه داد: از انواع دیگر ادبی میتوان به داستاننویسی، رماننویسی و نمایشنامهنویسی اشاره کرد که بعد از انقلاب اسلامی در حوزه عاشورا آثاری داشته است.
قوام با بیان اینکه چند نوع نگاه از موضوع عاشورا در ادبیات داشتهایم، عنوان کرد: شعرا نیز آثار متفاوتی در رابطه با واقعه عاشورا آفریدهاند. بازتاب عاشورا آثار متعددی را بهوجود آورده است که ذکر رشادتها با بیان حماسی و بازنمایی مظلومیت امام حسین(ع) و یارانشان در قالب مصیبتنامه از آن جمله است.