نوشتن احادیث ائمه(ع) به من انگیزه میدهد/حس منفی تأثیر بسزایی در نوشتن خط دارد
گروه فرهنگی: پیشکسوت خوشنویسی با اشاره به اینکه یکی از انگیزههایم برای خوشنویسی نوشتن احادیث ائمه(ع) است، ادامه داد: وقتی این هنر با احادیثی از ائمه(ع) تلفیق میشود روح آدمی را نوازش میدهد، اگر احادیثی که از اهل بیت(ع) در خصوص خوشنویسی بیان شده است را مرور کنیم، به اهمیت این هنر پی خواهیم برد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، هادی ذوالریاستین نعمتاللهی، خوشنویس، متولد 1340 در منطقه هفت پیچ شیراز است، وی در خانوادهای مذهبی و اهل هنر پرورش یافت و بعد از ازدواج به همراه خانواده به شهر مشهد هجرت کرد؛ شجره و آوازه خانوادگی ذوالریاستین در شیراز، معرف خاندانی هنرمند است، پدر مرحومش، منصور ذوالریاستین، اھل دل و علم بود و آخرین نسل از هنرآموزان دوره استاد نوشین قلم شیراز محسوب میشد که به شیوه قدیم «میرعماد» خط نستعلیق را فرا گرفت.
هادی ذوالریاستین نعمتاللهی، خوشنویس، در گفتوگو با ایکنا، با بیان اینکه خوشنویسی را از پدر مرحومش فرا گرفته است، ادامه داد: من در خانوادهای مذهبی و هنرمند به دنیا آمدم، پدر مرحومم از جوانی به شیوه نوشین قلم شیراز، خوشنویسی میکرد و من نیز از همان کودکی با این هنر آشنا شدم.
وی ادامه داد: پدرم 15 ساعت متمادی، هر روز خوشنویسی میکرد و من هم کنار دستش به تماشا مشغول میشدم، همان همنشینی، کم کم مرا شیفته پیچ و تاب و آوای جیرجیر قلم بر صفحه سفید کرد.
این خوشنویس در ادامه گفتههای خود اظهار کرد: ساعتها در مورد حروف و کلمات خوشنویسی با پدرم بحث میکردم، از آن پس، زیرنظر پدر، خطاطی به سبک قدیم را آموختم، ایشان هنرجویان بسیاری را تربیت کردند که هر کدام برای خود استادی در این حوزه هستند.
ذوالریاستین با اشاره به اینکه بنابر توصیه پدرم در خوشنویسی از شیوه جدید استفاده میکنم، گفت: با توجه به مسائل روز و احتیاجات زمانه میطلبید که من نیز به شوه جدید خوشنویسی کنم.
این پیشکسوت با بیان اینکه خوشنویسی دو سبک قدیم و جدید دارد، ابراز کرد: یک شیوه که به قرن نهم هجری در زمان میرعماد حسنی است و شیوه جدید که به قرن 13 در زمان میرزا رضا کلهر برمیگردد.
وی ادامه داد: پدرم به سبک قدیم خوشنویسی میکردند و معتقد بودند که این شیوه کاملتر است و سبک امروزه تغییرات بسیاری کرده است، من نیز با این عقیده پدرم موافق هستم.
این خوشنویس با تأکید بر اینکه در ایران به ندرت از سبک خوشنویسی میرعماد استفاده میشود، بیان کرد: خیلی از هنرمندان خوشنویسی نمیتوانند به سبک قدیم کار کنند، چراکه اساتید آنان نیز در این زمینه تسلط کامل نداشته و فقط با مشق نظری و معرفی کتاب در پی آشنا کردن هنرجویان خود با این سبک هستند، لذا همگی در این زمینه با مشکل مواجهاند، زیرا مستقیما زیر نظر اساتید آن دوره نیستند و این سبک در طی زمان دچار تغییر و تحول شده است.
ذوالریاستین در خصوص اساتیدی که از آنها خوشنویسی را فراگرفت، افزود: در شیراز زیر نظر پدرم و استاد حمید دیرین، خوشنویسی را یاد گرفتم و بعد از ازدواج نیز به مشهد آمدم و توفیق سه سال بهرهگیری از محضر اساتیدی همچون محمدکریم کریمی، قاسم توکلیراد، غلام و حسین امیرخانی و علی شیرازی را داشتم.
وی با اشاره به اینکه 19 سال است که مدرس انجمن خوشنویسان مشهد هستم، ادامه داد: در طی این سالها، 90 شاگرد ممتاز و 35 فوق ممتاز و چهل استاد به جامعه خوشنویسی تحویل دادم، در حال حاضر نیز در مکتب هنری رضوان تدریس خوشنویسی میکنم.
این مدرس با بیان اینکه در مسابقات جهانی و کشوری خوشنویسی بسیاری شرکت کرده است، عنوان کرد: در سال 2000 رتبه اول کتابت نستعلیق در ترکیه را به دست آوردم، در سال 82 نیز رتبه دوم را در مسابقات ملی مکتوب خوشنویسی کسب کردم.
نوشتن احادیث ائمه(ع) به من انگیزه میدهد
وی با اشاره به اینکه یکی از انگیزههایم برای خوشنویسی نوشتن احادیث ائمه(ع) است، ادامه داد: وقتی این هنر با احادیثی از ائمه(ع) تلفیق میشود روح آدمی را نوازش میدهد، اگر احادیثی که از اهل بیت(ع) در خصوص خوشنویسی بیان شده است را مرور کنیم، به اهمیت این هنر پی خواهیم برد.
بعد از اسلام هنر خوشنویسی برای انقال مفاهیم قرآنی مطرح شد
این پیشکسوت با بیان اینکه بنیانگذار خط کوفی حضرت علی(ع) بود، بیان کرد: قبل از اسلام نیز در ایران هنر خوشنویسی وجود داشت اما نه به صورت فنی، اما بعد از ظهور اسلام هنر خوشنویسی به عنوان راهی برای اتنقال مفاهیم قرآنی و معنوی، به عنوان هنری مفهومی مطرح شد.
ذوالریاستین با تأکید بر اینکه ما مدیون افرادی هستیم که مفاهیم قرآنی را به وسیله خط به خانههایمان آوردند، تصریح کرد: حضرت علی(ع) میفرمایند: «خط مفتاح رزق است»، علاوه بر احادیث بسیاری که از ائمه(ع) در مورد هنر خوشنویسی و خط داریم حتی حضرت علی(ع) در مورد قلم خوشنویس و حرکات آن و قواعد آن فاصله و سطر صحبت کردهاند.
این مدرس انجمن خوشنویسان مشهد با اشاره به حدیثی از پیامبر(ص) در خصوص توفیق، ادامه داد: پیامبر اکرم(ص) میفرمایند: «توفیق 70 بار بالاتر از تلاش است»، برهههای زمانی توفیق میطلبد تا هنرمند، در زمانی قرار گیرد که ظرف و مظروف باهم هماهنگ باشد، چراکه اگر غیر این عمل کند کار برایش سخت میشود.
وی ادامه داد: ضعف اقتصادی جامعه تأثیر بهسزایی بر روی تمامی هنرها به ویژه خوشنویسی دارد و خواهد داشت، باید هنرمندان را مورد حمایت قرار داد تا آنان با خیالی آسوده به خلق اثر بپردازند.
ذوالریاستین با بیان اینکه هنرمندان خوشنویس در گذشته با عشق بیشتری کار میکردند، گفت: امروزه نیز با وجود مشکلات مادی، عدم حمایتها و...کار هنرمندان خوشنویس پیش از پیش سخت شده است، ولی همچنان هنرمندان بسیاری هستند که با وجود این مشکلات عاشقانه به کار خود ادامه میدهند.
وی با اشاره به اینکه در خوشنویسی بیشتر از خط نستعلیق و شکسته استفاده میکنم، ادامه داد: این دو خط در واقع، خمیرمایه اصالت ایرانی است، همچنین از نظر زیباشناسی و بصری نیز نزدیکی بیشتری به طبیعت دارند.
این مدرس با بیان اینکه کشیدن خط نستعلیق شبیه کشیدن پرندگان است، گفت: بسیاری از سیاهیها و سفیدیهایی که در خط نستعلیق به کار میرود، در نهایت شبیه پرندگان میشود، جنسیت خط نستعلیق ماده است یعنی آخر هر سطح، پرشی به بالا دارد.
خط نستعلیق راه رسیدن به روح اولیایی را نشان میدهد
ذوالریاستین با تأکید بر اینکه خط نستعلیق طریقه پرش و رسیدن به روح اولیایی را نشان میدهد، بیان کرد: در خط نستعلیق دور زیاد به کار میرود و در آن سطح کم است و همین دور بودن باعث زیباتر شدن آن شده است.
وی با بیان اینکه در خوشنویسی آیات و روایات بیشتر از خط نسخ استفاده میشود، تصریح کرد: در معنای آیات، خط نستعلیق کاربرد بیشتری دارد و حس معنوی به روح انسان منتقل میکند.
این پیشکسوت با اشاره به اینکه در جامعه امروز همه ما از سیره اهل بیت(ع) فاصله گرفتهایم، افزود: باید زیباییهای کلام ائمه(ع) را در قالب خط و... به جوانان امروزی نشان دهیم.
خوشنویسی سوره نون و القلم بسیار برایم لذتبخش بود
مدرس مکتب هنری رضوان با بیان اینکه خوشنویسی سوره نون و القلم، از بهترین کارهایی است که دوست دارم، عنوان کرد: خوشنویسی این سوره و آیه تطهیر از جمله کارهایی است که بسیار دوست دارم و زمانی که آن سوره و آیه را مینوشتم بسیار لذت میبردم.
وی در ادامه گفتههای خود افزود: هنگام خوابیدن و بیدار شدن از ائمه(ع) یاد میکنم و در تمام طول روز، همچنین زمان خوشنویسی تمام سعی خود را دارم که در مدار اهل بیت(ع) حرکت کنم.
قبل از خوشنویسی وضو میگیرم
این خوشنویس ادامه داد: حتما قبل از خوشنویسی وضو میگیرم و با یاد و نام پروردگار و ائمه(ع) کار خود را شروع میکنم، تمام لذتم در این خلاصه میشود که کارهایم مورد رضایت خداوند و ائمه(ع) قرار گیرد.
ذوالریاستین با بیان اینکه خوشنویس معلم باید رئوف باشد، اظهار کرد: خوشنویس هنرجو باید مطیع استاد خود باشد و همیشه پیگیر هنر خود باشد و اصول و مفاهیم هنری را فراموش نکند.
وی با اشاره به اینکه هنر خوشنویسی با توجه به روح عرفانی که دارد بیان کننده ایمان هنرمند نیست، اظهار کرد: هنر معنوی مثل توقهای یا همان حلقهای داغ در دست هنرمندان است، همانطور که این تشبیه را ائمه(ع) در خصوص ایمان دارند.
این خوشنویس گفت: امروزه هنرمندان با دارا بودن همه امکانات، فقط در ظاهر قوی هستند و تنها به فراگیری تکنیکها میپردازند و باطن را رها کردهاند.
مدرس انجمن خوشنویسان مشهد با بیان اینکه هنرمندان نتوانستند فضای درونگرایی خود را کشف کنند، بیان کرد: باید با تمرین و ممارست، فضای درونی خود را کشف کنند.
حس منفی تأثیر بسزایی در نوشتن خط دارد
این خوشنویس با اشاره به اینکه امروزه هنرمندان خوشنویس فقط در پی نوشتن هستند، گفت: یک هنرمند باید همه جنبههای زندگی فردی و اجتماعی خود را بسنجد، لحظاتی را برای خلوت خود داشته باشد و در آن خلوت خوشنویسی کند، آن مواردی که بر روح و قلب او تأثیر منفی دارد را کنار بگذارد، چراکه در این وضعیت بعید است که خطی خوب و به یادماندنی را خلق کند.
وی نقش جشنوارههای خوشنویسی در تشویق جوانان را مؤثر دانست و عنوان کرد: جشنوارههای خوشنویسی نیمه کاره است، باید به عنوان یک حرفه از جایگاه خاصی برخوردار باشد.
جایگاه خوشنویسی در جامعه گم شده است
ذوالریاستین با بیان اینکه در کشور به هنرمندان خوشنویس توجه ویژهای نمیشود، ادامه داد: جایگاه خوشنویسی در جامعه ما گم شده است و فقط در حد مسابقات و جشنواره به این هنر نگاه میشود.
وی بهترین سرگرمی خود را خوشنویسی دانست و ابراز کرد: با خوشنویسی عشق میکنم، گاهی ساعتها مشق خوشنویسی میکنم و اصلا متوجه گذر زمان نمیشوم، همیشه دوست داشتم امروزم با فردایم متفاوت باشد،گاهی نیز مطالعه میکنم.
