معیار سنجش افراد اقتصاد فرهنگی باشد نه اقتصاد مالی

محسن خندان‌دل در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان رضوی، در خصوص میزان رعایت اخلاقیات در تجارت و اقتصاد کشور گفت: در علم اقتصاد شاخه‌ای به نام اقتصاد نئوکلاسیک وجود دارد که اساساً اخلاق در این حوزه جایگاهی ندارد.

وی در خصوص شاخه نئوکلاسیک علم اقتصاد ادامه داد: در این حوزه چیزی به نام کم فروشی، اختلاس، بد فروشی، کلاه برداری و... وجود ندارد بلکه کسب مال در آن به عنوان اصل محسوب می‌شود.

این کارشناس عنوان کرد: در اقتصاد نئوکلاسیک بیان می‌شود که هزینه‌های انجام فعالیت‌هایی که بعضا غیر اخلاقی نامیده می‌شود، آنقدر گزاف است که افراد برای اینکه آن هزینه‌ها را پرداخت نکنند، سراغ این کارها نمی‌روند.

خندان‌دل تصریح کرد: اگر امروز به اقتصاد کشور از جنبه یک اقتصاد رشدیافته در جامعه‌ای سنتی نگاه کنیم، قطعا اتفاقاتی نظیر کلاه‌برداری، اختلاس و... رفتارهایی بسیار مذموم بشمار می‌رود و نه تنها در آیین بلکه در اخلاق ما نیز به هیچ‌وجه جایگاهی ندارد.

وی در خصوص علت بروز مسائل غیراخلاقی در اقتصاد سنتی اظهار کرد: ما وارد یک حوزه اقتصادی شده‌ایم که نه تنها پیرو شاخه نئوکلاسیک نیستیم بلکه معتقد به اصول اقتصاد اسلامی هم نیستیم. در گذشته حوزه‌های اقتصادی رو در رو بود؛ به عبارت دیگر در ازای گرفتن پول، مال خود را به فرد می‌دادند و این ارتباط مستقیم، بدون واسطه و رو در رو شکل می‌گرفت.

خندان‌دل افزود: اما امروز ما از حوزه تجارت رو در رو و مستقیم دور شده‌ایم و اقتصاد به یک فرایند غیر رو در رو، فاصله دار، فرا جامعه ای و حتی فرا کشوری تبدیل شده است؛ یعنی اقتصاد دیگر محدود به جامعه و حتی کشور خود ما نیست.

وی بیان کرد: همین دور شدن و رو در رو نبودن دو طرف هر معامله‌ای باعث شده تا افراد راحت تر بتوانند دست به کارهای غیراخلاقی بزنند و خود را راحت تر توجیه کنند. به دلیل اینکه آن فرد را نمی بینند، به خود اجازه می‌دهند تا هر رفتار غیراخلاقی داشته باشند.

این کارشناس در خصوص مقابله با این رفتارهای غیراخلاقی  خاطرنشان کرد: به اعتقاد من یکی از اصلی‌ترین کارهایی که می‌توان برای کنترل این وضعیت انجام داد، این است که نخست حوزه رفاه را مستقیما به گردش مالی ارجاع ندهیم بلکه آن را به حوزه فعالیت، اشتغال و ضریب بهره‌وری افراد ارجاع دهیم.

خندان‌دل تصریح کرد: نتیجه ارتباط دادن همه مسائل به پول و گردش مالی همین است که افراد تمام تلاش خود را برای کسب مال بیشتر به کار می‌گیرند چرا که احساس می کنند که زندگی خوب فقط در کسب مال بیشتر است در حالی که اساسا یک زندگی خوب ابزار ها و نیازهای دیگری هم دارد.

وی ادامه داد: با اینکه پول یکی از اصول ضروری، غیرقابل انکار و اولیه زندگی محسوب می‌شود اما در زندگی، اخلاق و رفتارهای اجتماعی نیز جایگاه مهمی دارد. در جامعه ما افراد زیادی هستند با وجود مال و ثروت زیاد، احساس آرامش و خوشبختی نداشته و دچار مشکلات زیادی هستند چرا که نتوانسته اند شرایط اخلاقی مناسب را رعایت کنند.

این کارشناس در خصوص راهکارهای مقابله با این مشکلات عنوان کرد: برای رفع این نقیصه باید از حوزه فرهنگ وارد شد؛ در حقیقت باید این حس زیاده خواهی و زیاده طلبی که امروز در جامعه ما رواج پیدا کرده را کاهش دهیم.

خندان‌دل افزود: متأسفانه میل به زراندوزی و اضافه کردن مال در حوزه فرهنگی رسوخ کرده و باید با صحبت‌های مداوم و با تغییر اصول فرهنگی، اجتماعی و اخلاقی به سمت جلوگیری از رفتار‌های ناشایست اخلاقی حرکت کرد.

وی بیان کرد: ما نمی‌توانیم در یک کشور اصول اقتصادی نئوکلاسیک را ترویج دهیم و ادعای اخلاق کنیم. متاسفانه امروز جامعه ما به سمتی حرکت کرده است که تمام مبانی و اصول، مالی شده‌اند. تا زمانی که تمام مبانی ما پیرو حوزه پول و افزایش منابع مادی حرکت کند، نمی‌توان از مبانی اخلاقی در اقتصاد صحبت کرد.

این کارشناس یادآور شد: متاسفانه امروز طبقات اجتماعی ما فقط با پول سنجیده می شود؛ اتفاقی که در سایر کشور های دنیا رخ نمی‌دهد. به طور مثال در تمام کشورهای آسیایی اطراف، فرهنگیان آن جوامع پوادارترین افراد در آن جامعه نیستند اما بالاترین جایگاه و سطح احترام نزد مردم را دارند.

خندان‌دل تصریح کرد: در یک مقطعی از زمان، معیار سنجش جایگاه افراد به «عنوان» بستگی داشت اما متأسفانه امروز در کشور ما معیار سطح سنجش جایگاه افراد به «پول» تبدیل شده است. به عبارت دیگر امروز اساس بالا بودن سطح و طبقه اجتماعی یک فرد قطعا مرتبط با وضع مالی آن فرد است؛ در صورتی که در سایر کشورها چنین وضعیتی وجود ندارد.

وی ادامه داد: این معیار سنجش افراد فقط در تغییرات فرهنگی و البته عملیاتی قابل تغییر است. تا زمانی که در حوزه فرهنگ تصمیمات جدی و اجرایی گرفته نشود، هیچ تغییری در اخلاق اقتصادی و مشکلاتی از این قبیل دیده نخواهد شد.

این کارشناس عنوان کرد: ا گر معیار سنجش جایگاه افراد را در جامعه به جای اقتصاد مالی، اقتصاد فرهنگی و علمی قرار دهیم، می‌توانیم این مشکلات را حل کنیم؛ در غیر این صورت ما تابع همان اقتصاد نئوکلاسیک هستیم حتی اگر ادعای اقتصاد اسلامی داشته باشیم.

انتهای پیام