نگاه مبلغان به تبلیغ طبق الگوهای امام رضا(ع) باشد

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، سهیل اسعد، مبلغ بین‌المللی آرژانتینی، 12 شهریورماه در کنفرانس علمی آنلاین با عنوان «امام رضا(ع) و علوم روز» در خصوص مخاطب‌شناسی در روش‌های تبلیغی امام رضا (ع) اظهار کرد: تبلیغ یکی از مسائلی است که در میان مبلغان مظلوم واقع شده و نگاه ما به آن باید طبق الگوهای ائمه و امام رضا(ع) باشد، زیرا اولویت مهمی به شمار می‌رفت.

وی افزود: گاهی اوقات تلقی مبلغین از تبلیغ، امر ثانوی است. تبلیغ باید دغدغه همه زمان‌ها و لحظات یک مبلغ باشد و نباید برای طلاب و حوزویان امری اختیاری باشد. بدین معنا که در لحظه‌های مختلف با خود فکر کنند که در این باره تبلیغ کنیم یا خیر. همچنین ائمه اطهار(ع) را به عنوان تاریخ و یک اتفاق خاص نگاه کنیم و از سیره ائمه(ع) و امام رضا(ع) استنباطی داشته باشیم تا به یک روش اهل‌بیتی دست یابیم. تاکنون روش خاصی را برای تبلیغ نداشته‌ایم تا بگوییم روش اهل‌بیت(ع) در تبلیغ این‌گونه است.

اسعد اضافه کرد: بسیاری از مبلغان هنوز به مخاطب‌شناسی به عنوان یک اصل مهم نپرداختند. امام رضا(ع) به عنوان یک مخاطب‌شناس در مناظراتی که افراد گوش شنوا داشتند از ادیان مختلف با سطوح علمی گوناگون استفاده می‌کردند. مخاطب‌شناسی نزد امام رضا(ع) و ائمه اطهار(ع) تعریف حداکثری دارد نه حداقلی. اولین شرط اين است كه مخاطب مردم هستند و هرجایی که مجالی برای تبلیغ وجود دارد، باید حضور داشته باشیم. امام رضا(ع) به تمام مخاطبان خود اهمیت می‌داد و مخاطب‌شناسی برای ائمه اطهار و امام رضا(ع) مفهوم وسیعی داشت و مخاطبان مسیحی، کافر، یهودی، زرتشتی و... در این مفهوم جای داشتند. متأسفانه بسیاری از مبلغان مسلط به دیگر زبان‌ها نیستند و زبان‌های مهم و مطرح نادیده گرفته شده‌اند. بنابراین اهمیت این موضوع برای تبلیغ بسیار مهم است و امام رضا(ع) به این مسئله توجه جدی داشتند.

اولین اصل، تبليغ فطرت‌مدار است

حجت‌الاسلام و المسلمین سیدرضا مودب، رئیس دانشکده الهیات دانشگاه قم، در ادامه این کنفرانس در خصوص اصول و مختصات تبلیغ دین در روایات امام رضا(ع) و قرآن کریم اظهار کرد: تبلیغ دینی دانش بسیار بزرگی است که در دنیا مطالعات فراوانی در این حوزه صورت گرفته است. اولین اصلی که برای مبلغ مهم به شمار می‌رود و در روایات امام رضا(ع) نیز به آن اشاره شده تبلیغ فطرت‌مدار است.

وی اظهار کرد: مبلغ در تبلیغ دینی متذکر معارف است نه آموزش‌دهنده معارف. بنابراین دین و دستورات آن منطبق بر فطرت انسان است و تبلیغ آن باید با فطرت هماهنگ باشد. رهبر دینی جامعه باید ابتدا حق‌گرایی کامل خود را تثبیت کند. بعد به ارشاد دیگران بپردازد. انسان ذاتاً دین‌گرا و طرفدار حق است. همچنین انسان مانند ظرفی خالی است که برخلاف تصور گروهی که می‌گویند با آداب و رسوم و افکار حق یا باطل پر می‌شود و نظام‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی به او رنگ می‌دهند، خداوند شناخت حق و حق‌گرایی را در وجود او به ودیعه نهاده است.

رئیس دانشکده الهیات دانشگاه قم تصریح کرد: تکوین و تشریع با یکدیگر هماهنگ است. دین فطری، ثابت و پایدار است. هدایت فطری انسان کم و زیاد می‌شود. اما به کلی محو نمی‌شود. گرایش‌های حق‌طلبانه‌ای که در درون انسان نهفته شده، با تغییر مکان و زمان عوض نمی‌شود. هرگونه گرایش سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، نژادی و اقلیمی که در درون انسان سرچشمه‌ای نداشته باشد، پایدار نیست. معنای فطری بودن دین و منظور از «أَقِمْ وَجْهَكَ»، توجه به دین است و بی‌نیازی از تلاش در راه اقامه آن نیست. دومین اصل تبلیغ دین، تفکر و اندیشیدن است. به عبارتی هر جا تفکر در جامعه بیشتر باشد، زمینه رشد معارف بیشتر خواهد شد. سومین اصل کوشش و نشاط و دعوت به خوبی‌هاست و در چهارمین اصل نیز مبلغ باید مخاطب را مورد احترام قرار دهد.

ناصر باهنر، مدیرگروه ارتباطات و تبلیغ دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق(ع)، نیز در خصوص مخاطب‌شناسی در ارتباطات و تبلیغ دین با تأکید بر دیدگاه امام رضا(ع) اظهار کرد: سؤالاتی که می‌توان در این رابطه پرسید این است که مخاطبان در ارتباطات و تبلیغ دین از دیدگاه امام رضا(ع) چه جایگاهی دارند و شاخصه‎های موفقیت در ارتباطات و تبلیغ دینی از دیدگاه امام رضا(ع) کدام است. از رسانه محوری تا مخاطب‌محوری در ارتباطات دینی، از رفتارگرایی تا شناخت‌گرایی در روان‌شناسی دینی، مطالعات فرهنگی و نظریه دریافت و نیز مکتب شناخت‌گرا و نظریه رشد درک دینی جایگاه مخاطب در مطالعات فرهنگ و ارتباطات را نشان می‌دهد. بنابراین بحث رفتارگرایی و شناخت‌گرایی ریشه رسانه‌محوری و مخاطب‌محوری است.

وی گفت: در مطالعات فرهنگ و ارتباطات فرستنده و به ‌طور خاص رسانه‌های جمعی اهمیت دارد و این موضوع تنها مربوط به رسانه نیست. فرستنده تعیین‌کننده مخاطب است و مخاطب نقش فعالی دارد. فرستنده همان ائمه و اولیای الهی هستند و طبیعتاً در دیدگاه دینی فرستنده قوی و پیام‌محوری‌اند. در عین حال مبلغین دین باید بدانند که مخاطب هم قوی و فعال است، چراکه از فطرتی بیدار برخوردار است.