روش‌های تذکر به افراد دارای حیوانات مزاحم

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، علی تقوی، مدرس حوزه و دانشگاه در کارگاه تخصصی «مسئولیت‌پذیری اجتماعی در مواجهه با مزاحمت حیوانات» که شامگاه گذشته 17 شهریورماه به‌همت ستاد امر به معروف و نهی از منکر، در محل سازمان تبلیغات اسلامی خراسان رضوی برگزار شد، اظهار کرد: یکی از دلایل این‌که اسلام می‌گوید هر جا متوجه انجام گناه شدیم، طبق شرایط، امر به معروف و نهی از منکر انجام دهیم برای‌ این است که گناه عادی نشود، چون این اتفاق بر اثر دیده شدن عادی می‌شود. اگر توجه کنیم متوجه می‌شویم دشمن در این زمینه به‌صورت نرم وارد شده و فعالیت‌هایی هم انجام داده است، برای مثال در کارتون‌ها به نگهداری حیوان در کنار انسان پرداخته شده که این نوع خرده‌فرهنگ‌ها باعث قبح‌زدایی می‌شوند.

وی در رابطه با روش‌های تذکر و امر به معروف به افراد دارای حیوانات مزاحم که با حیوانات خود در ملاعام حضور پیدا می‌کنند، بیان کرد: یکی از روش‌های ساده در رابطه با این موضوع، روش اشاره و زبان بدن است، آقای مجتهدی، معلم اخلاق همیشه می‌فرمودند در بسیاری از اوقات که نمی‌توان به‌صورت مستقیم به فرد خاطی تذکر داد، با اشاره و زبان بدن به این عمل بپردازیم و در سه مرحله‌ای که برای امر به معروف و نهی از منکر هم ذکر شده است، هدف این نیست که از چه شیوه‌ای استفاده شده باشد، چون روش طریقت دارد و موضوعیت ندارد و باید متوجه شویم که برای تذکر به افراد مختلف چه روش‌هایی اثرگذارتر است؛ لذا در بسیاری از اوقات تذکر غیرمستقیم و با زبان بدن، ممکن است اثر بیشتری داشته باشد.

تقوی تصریح کرد: روش دیگری که برای تذکر وجود دارد، اشاره به نجاست حیوان و بیماری‌های حاصل از آن است و باید با هر فردی با زبان خودش صحبت کنیم، این موضوع را بیان کنیم و انعطاف‌پذیری به خرج دهیم. بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان وجود دارد که می‌توان به آن‌ها اشاره کرد، البته ممکن است پس از تذکر دادن توهین بشنویم، اما در بیانات مقام معظم رهبری هم در رابطه با امر به معروف آمده است که اگر دیدید پس از تذکر، آن فرد با تندی با شما سخن می‌گوید معلوم می‌شود حرف شما در عمق جان او نفوذ کرده است که در مقابلتان عکس‌العمل نشان می‌دهد، اگر حرف شما اثر نداشت او هم عکس‌العمل نشان نمی‌داد.

حسن و قبح عقلی افراد

این مدرس امر به معروف و نهی از منکر با اشاره به حسن و قبح عقلی افراد، تصریح کرد: اشاره به زشت بودن عمل فرد خاطی از شیوه‌های دیگر مناسب برای تذکر دادن است، هر فردی که خطا می‌کند تا یک زمانی می‌داند که کار او خطا است، هنوز برایش عادی نشده و هنر ما این است که جلوی عادی شدن آن عمل زشت را بگیریم.

وی بیان کرد: این جمله که به فرد خطاکار بگوییم که درباره رفتارش بیشتر فکر کند سه پیام مثبت به فرد مقابل می‌دهد؛ پیام اول این است که به او می‌گوید حتما شما در این باره فکر کردی، اما بهتر است که در این خصوص بیشتر فکر کنی، پیام دوم این است که به او می‌گوید این تذکری که به تو می‌دهم پیچیده نیست و اگر خودت هم فکر کنی به آن خواهی رسید و پیام سوم که در این جمله وجود دارد این است که به آن فرد، این مفهوم را انتقال می‌دهد که شما برای عقل و فکرش احترام قائل هستید و او را انسانی منطقی می‌انگارید.

تقوی افزود: گفتن جمله‌ از شما بعید است و در شان شما نیست به فرد خطاکار باعث می‌شود که شما به او احساس عزت نفس و کرامت نفس دهید، امام هادی(ع) در این رابطه فرموده‌اند: کسی که در خودش احساس کرامت و بزرگی کند، خود را به گناه آلوده نمی‌کند و حجت‌الاسلام قرائتی با توجه به این موضوع گفته است کسی که لباس تمیز بپوشد، بر جای کثیف نخواهد نشست، پس شیوه امیددهی تاثیرگذاری خوبی در تذکر دادن دارد.

این مدرس حوزه و دانشگاه بیان کرد: شیوه دیگری به نام شیوه استکراهی برای تذکر دادن وجود دارد که در این خصوص دو کتاب، «80 روش امر به معروف» نوشته رضایی و «معجزه تذکر زبانی»، نوشته حجت‌الاسلام محمدرضا اکبری را معرفی می‌کنم. در روش تذکر استکراهی، تنفر ایجاد کردن از گناه در دل شخص خطاکار صورت می‌گیرد، برای مثال در این شیوه می‌توان به مسئله‌ای مثل اینکه یزید هم با سگ‌بازی می‌کرده است اشاره کرد. بالاخره تنفر از یزید را کم و بیش همگی دارند و به این نفرت می‌شود دامن زد.

وی ادامه داد: روش سوالی هم حسن‌هایی دارد، مخصوصا وقتی خود شخص خطاکار به جمع‌بندی و نتیجه برسد، وقتی ما سوالی می‌پرسیم که آیا جای حیوان در خیابان یا پارک است؟ آن فرد حتی اگر در جواب بگوید که به شما مربوط نیست، وقتی که شما آن محل را ترک کنید رعایت خواهد کرد، لذا نباید ایستاد و با او بحث و جدل کرد.

تقوی تشریح کرد: صحبت کردن و تذکر دادن به فرد خطاکار با رویکرد دفاع از حقوق حیوان و این موضوع که حیوان اسباب‌بازی نیست،گناه دارد و نسبت به او ظلم می‌شود، از روش‌های بسیار موثر برای تذکر است و معمولا زمانی که فرد مقابل با این شیوه اقناع شود تاثیر بیشتری خواهد داشت. همچنین اشاره به قوانین حقوق شهروندی و این‌که آن کار جرم است شیوه‌ دیگری برای تذکر دادن است.

این مدرس امر به معروف و نهی از منکر اظهار کرد: روایتی از امیرالمومنین(ع) وجود دارد که می‌توانیم در برخی اوقات به آن استناد کنیم و در گوشه‌ ذهن‌هایمان بماند، هرچند به لحاظ سندی قوی نیست و شاید سندیت نداشته باشد، اما در آن روایت گفته شده که خوب است انسان‌ها ۱۰ صفت را از سگ یاد بگیرند و برخی از آن صفت‌ها این است که سگ به دنبال ثروت نمی‌رود، به دنبال جاه و مقام نیست، به گرسنگی عادت دارد، دیگران را آزار نمی‌دهد، قناعت دارد به هرچه که به او بدهند، اگر صاحبش او را تنبیه کند او را ترک نخواهد کرد، با دشمن صاحب خود دشمنی می‌کند، به دنبال اندوختن مال نیست و ... که در برخی موارد که چند نفر با چند سگ ایستاده‌اند برای تذکر شیوه خوبی است.

وی افزود: برای خود بنده چنین موقعیتی پیش آمده بود که چند جوان با سگ ایستاده بودند، وقتی به آن‌ها رسیدم از آن سگ‌ها تعریف کردم و به آن‌ها گفتم که حضرت علی(ع) فرمودند که انسان‌ها باید ۱۰ صفت را از سگ‌ها یاد بگیرند، آن‌ها تعجب کردند و از گفته‌های من خوشحال و مسرور شدند، در نهایت به آن‌ها گفتم که همان حضرت علی(ع) که آن سخن‌ها را فرموده، به دلایلی حتما گفته است که زندگی با این حیوان صحیح نیست و این حرف تاثیر بسیاری بر آن‌ها گذاشت.

تقوی با بیان این‌که نباید در مواجهه با افراد خاطی و در هنگام تذکر دادن خود را برتر از آن‌ها بدانیم، بیان کرد: چه بسا آمر به معروفی که از ظاهر افراد، آن‌ها را قضاوت کند و خود را از آن‌ها برتر بپندارد و دچار غرور شود، در قیامت رسوا شود، چه بسا آن فردی که سگ‌گردانی می‌کند، برخی اعمال را از بسیاری دیگر بهتر انجام دهد.

این مدرس حوزه و دانشگاه افزود: امام حسین(ع) می‌فرمایند که باید با انصاف امر به معروف کنیم، به طوری که آبروی آن فرد حفظ شود، البته در رابطه با جرم علنی می‌شود علنی تذکر داد که این موضوع در سوال 1073 و 1084 استفتائات مقام معظم رهبری نیز بیان شده است.