زیارت؛ تنظیم‌کننده مسیر سازندگی جامعه براساس تعالیم اسلام

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، حجت‌الاسلام والمسلمین حجت گنابادی‌نژاد، مشاور تولیت و معاون تبلیغات آستان قدس رضوی، شامگاه 20 بهمن‌ماه، در نشستی از سلسله نشست‌های علمی انقلاب اسلامی در گام دوم انقلاب، تحت عنوان راهبردها و چالش‌های حکمرانی مطلوب در گام دوم با موضوع «بیانیه گام دوم انقلاب و راهبردهای زیارت» که به صورت مجازی برگزار شد، در ابتدا ضمن تبریک ایام‌الله دهه فجر اظهار کرد: زیارت یک تجدید میثاق است که زائر با امام معصومی که به زیارت او آمده است انجام می‌دهد، زیارت اتفاقی است که در زندگی دنیایی انسان رخ می‌دهد و محصول این کار هم در دنبا و هم در آخرت انسان ادامه دارد.

وی عنوان کرد: طبیعتاً کسی که به زیارت امامی می‌رود و با او تجدید میثاق می‌کند، در حقیقت آمده است تا با شاخصه‌ها و تعالی آن امام بزرگوار زندگی کند، امام رضا(ع) فرموده‌اند که امام یک دوست صمیمی و پدر دلسوز و مهربانی است و مانند مادری که برای طفل خود مهربانی می‌کند، زائر با رفتن به حرم امامان معصوم(ع) آنجا را خانه برآورده شدن حوائج خود می‌داند که ممکن است این خواسته‌ها در جهت تعالی و رشد جامعه، نیازهای روزمره زندگی خود و یا اینکه دغدغه‌ها و آرمان‌های اخروی، باشند.

معاون تبلیغات آستان قدس رضوی کرد: پس زیارت یک گنج و معدنی است که با هدایت خداوند و راهنمای پیامبر گرامی اسلام(ص) و اهل‌بیت(ع) در مسیر زندگی مؤمنانه انسان‌ها قرار گرفته تا مسیر سازندگی انسان و جامعه، تحت تعالی نورانی اسلامی تنظیم شود.

گنابادی‌نژاد بیان کرد: ما امروز که در چهل‌ودومین سالگرد انقلاب اسلامی قرار داریم هم پیروزی و هم موفقیت‌هایی که پس از پیروزی انقلاب در عرصه‌های مختلف چه در دوران 8 سال دفاع مقدس، چه در عرصه‌های علمی، فناوری و همچنین مذهبی و فرهنگی و حتی در عرصه‌های اقتصادی، مادی و صنعتی به اذعان متولیان همان عرصه به برکت عنایت و هدایت امام‌رضا(ع) بوده و هست، اما اینکه ما امروز به‌مناسبت گام دوم درصدد هستیم که موضوع زیارت را مورد توجه قرار دهیم، مراجعه دقیق و هوشمندانه‌ای است، چرا که زیارت یک نرم‌افزار دقیق و مؤثری است که رسیدن به تمدن نوین اسلامی را برای ما تنظیم و تضمین می‌کند.

توجه به امر زیارت در بیانیه گام دوم انقلاب

وی اظهار کرد: مقام معظم رهبری در بیانیه بسیار ارزشمند خود که به عنوان بیانیه گام دوم صادر فرمودند، در دو بخش به ظرفیت‌های معنوی مانند زیارت و مسائلی مانند اعتکاف اشاره کرده‌اند. بخشی از آن مربوط به دستاوردهای انقلاب اسلامی است که در حقیقت ما در طی این 40 سالی که از پیروزی انقلاب اسلامی می‌گذرد، شاهد رشد، گسترش و تعالی ظرفیت‌های اخلاقی معنوی، معرفتی و اخلاقی جامعه در بین آحاد جامعه و به ویژه جوانان بوده‌ایم.

معاون تبلیغات آستان قدس رضوی بیان کرد: آنچه که ما امروز شاهد استقبال جوانان برای شرکت در اعتکاف، گسترش مناسک، فعالیت‌ها و اهتمام مردم به برنامه‌های مذهبی بوده‌ایم و علاوه بر این امور نیز شاهد حضور جوانان در اتفاقات مبارک معنوی و معرفتی از جمله جنگ 8 ساله دفاع مقدس و دفاع از حرم بوده‌ایم که در حقیقت این‌ها تابلوهایی از نمایشگاه بزرگ دستاوردهای انقلاب اسلامی در حوزه معنوی است.

گنابادی‌نژاد اظهار کرد: یکی از دستاوردهای حوزه معنوی را می‌توان گسترش کمی و کیفی فرصت زیارت در بین آحاد مردم دانست، این در حالی است که امروزه مشهدالرضا(ع) و مضجع منور امام رضا(ع) نزدیک به 30 میلیون زائر خارجی، داخلی، مسلمان و غیرمسلمان را در سال دارد، در حقیقت‌ این‌ها جاذبه‌هایی است که مغناطیس زیارت توانسته در مسیر سازندگی‌های انسان و جامعه در مکتب اهل بیت(ع)، ایران اسلامی و در منظومه انقلاب اسلامی احیا و به عموم مردم خدماتی را ارائه کند.

از سرمایه معنویت و زیارت به راحتی عبور نکنیم

وی اضافه کرد: همچنین مقام معظم رهبری در بخش دیگری از بیانیه خود به معنویت اشاره می‌کنند که همان اولویت‌هایی است که در بخش پایانی تنظیم کرده‌اند که یکی از این اولویت‌ها حوزه معنویت است، اگر بنا است که ما از ارزش‌های گذشته خود صیانت کنیم و به‌سمت دستیابی به سوی افق تمدن نوین اسلامی حرکت کنیم نبایستی از سرمایه معنویت و زیارت به راحتی عبور کنیم.

مشاور تولیت آستان قدس رضوی بیان کرد: همواره تحولات و اتفاقاتی که در عرصه معنوی و معرفتی برای آحاد مردم و به ویژه جوانان در سفرهای زیارتی و به ویژه سفرهای زیارتی حضرت رضا(ع)، زیارت پیاده اربعین و سایر فرصت‌های زیارت، به وجود می‌آید؛ اتفاقاتی است که در کمترین فرصت‌های دیگر فرهنگی شاهد بوده و هستیم، در حقیقت این گستردگی ارتقاها و تحولات روحی، معنوی، فرهنگی و معرفتی در مجال زیارت یکی از مزیت‌هایی است که امروز در اختیار ما قرار دارد.

مسیر زیارت و معنویت در تمدن اسلامی چگونه باید طی شود؟

گنابادی‌نژاد با بیان اینکه در این راستا ممکن است این سؤال در ذهن شکل گیرد که مسیر زیارت و معنویت در تمدن اسلامی چگونه باید طی شود، ادامه داد: در پاسخ به این سؤال باید به هجرت تمدن‌ساز امام رضا(ع) اشاره ‌کنم، ما پیش از هجرت تاریخی امام رضا(ع) شرایطی که در ایران و این سرزمین به لحاظ علمی، فرهنگی و مذهبی شاهد بودیم را به هیچ عنوان نمی‌توانیم با پس از این سفر تاریخی مقایسه کنیم.

وی اظهار کرد: امروز اگر ایران اسلامی مهد تمدن است، اگر امروز مشهد از یک قریه‌ای به نام سناباد به یک کلان شهری که بیش از 3 میلیون نفر در آن زندگی می‌کنند، تبدیل شده، اگر حوزه‌علمیه مشهد دومین حوزه علمیه جهان تشیع را داراست و ضمن تمامی امتیازتی که دارد جزو معدود حوزه‌های علمیه است که در دوره تاریخی حیات و فعالیت خود هیچگاه تعطیلی و توقف را نداشته است، اگر امروز زیارت حضرت رضا(ع) با بیش از 30 میلیون زائر داخلی و خارجی یکی از کانون‌های معنوی، معرفتی، اخلاقی و تربیتی تبدیل شده است، در حقیقت تمامی این‌ها را مرهون حرکت تمدن‎ساز و سفر تاثیر گذار امام رضا(ع) به ایران می‌دانیم.

معاون تبلیغات آستان قدس رضوی عنوان کرد: اگر ما بناست که به تمدن نوین اسلامی دست پیدا کنیم، باید به یک بازتولید، بازخوانی، سازماندهی و فناوری برسیم، به نظر می‌رسد که جریان زیارت که در حقیقت گنج و سرمایه عظیم و گسترده‌ای است که امروز در اختیار ما قرار دارد، باید برای رسیدن به آن قله موفقیت چند اصل و اولویت را در راستای فرصت زیارت مورد توجه قرار دهیم که اولین مسئله در این خصوص معرفت‌افزایی است.

گنابادی‌نژاد اظهار کرد: خوشبختانه امروزه آستان قدس رضوی و با تلاش‌هایی که تولیت این آستان مقدس در موضوع توجه به زائر و تأمین خدمات مورد نیاز زائر دارد، مرکز و پایگاهی است که در حوزوه خدمت‎رسانی خود به یک الگو تبدیل شده است، به برکت انقلاب اسلامی پس از این پیروزی شکوهمند این انقلاب، مجموعه توسعه‌ای که در بخش‌های زیرساخت، نرم‎افزار، سخت‎افزار و در حرم مطهر رضوی به ویژه در دوره آیت‌الله طبسی و همچنین حجت‌الاسلام رئیسی داشتند، جریان خدمت به زائر یک توسعه و گسترش کمی و کیفی معنا داری پیدا کرده و قطعا نیازمند این امر هستیم که این توسعه تداوم داشته باشد، خدمت‎رسانی به روز شود و اگر در بخش‌هایی با نقص‌ها و ضعف‌هایی مواجه هستیم، برطرف شوند.

وی تصریح کرد: البته که علاوه بر حوزه خدمات باید به خدماتی که در عرصه فعالیت‌های فرهنگی و تبلیغی که در حرم مطهر رضوی انجام شده نیز اشاره کرد که خوشبختانه پس از پیروزی انقلاب اسلامی رشد کمی و کیفی قابل توجهی را داشته است، امروز اگر مقام معظم رهبری از دستاوردهای فرهنگی، اخلاقی و تربیتی 40 ساله انقلاب یاد می‌کنند، بخشی از آن را باید مرهون این فعالیت‌ها، آثار، برکات و الهام بخشی‌هایی بدانیم که زائرین در مراکز زیارتی و به‎ویژه حرم مطهر رضوی داشته‌اند.

معاون تولیت آستان قدس رضوی تاکید کرد: با این وجود اگر بناست که زیارت، نقش‌آفرینی تمدن‌ساز و راهبری راهنمایی بشریت انسان‌ها و شیعیان را به سمت قله تمدن اسلامی را عهده‌دار شود، لازم است که سهم و نقش معرفت‌افزایی در فعالیت‌های تبلیغی و فرهنگی ارتقای برجسته و معناداری پیدا کند، از این رو به نظر می‌رسد که امروز باید یک ممیزه‌ای شاخصی به نام معرفت‌افزایی در کنار تمام کارها تعریف شود و هرکاری که نتیجه آن معرفت نیاشد، حتما باید در آن تجدیدنظر صورت گیرد.

گنابادی‌نژاد عنوان کرد: جریان معرفت‌افزایی در مکان‌های زیارتی به عنوان یک اولویت باید در ماموریت همه آستان‌های مقدس تعریف شود، نکته دیگری که در این راستا از اهمیت بسیاری برخوردار است و باید بیش از پیش به آن توجه داشت این است که حوزه‌های علمیه که در اصل، تامین‌کننده نرم‌افزار معنویت و پشتیبان جبهه معنوی امت اسلامی هستند، باید به عنوان یک اولویت ویژه برای حضور و نقش‎آفرینی در مجموعه اماکن مذهبی با سازماندهی، ماموریت‌ها و برنامه‌های خود را بازتعریف کنند.

رسیدن به افق تمدن نوین اسلامی

وی خاطرنشان کرد: به نظر می‌رسد که امروز برای رسیدن افق تمدن نوین اسلامی و استفاده از ظرفیت معنوی و زیارت این انتظار می‌رود که حوزه‌های علمیه به مسئله زیارت به عنوان یک اولویت محوری و اساسی، تعریف اولویت‌های پژوهشی از جمله تنظیم و تعریف رشته‌های تخصصی و تعیین مطالعات پژوهشی و فرصت‌های مطالعاتی، تولید محصولات فرهنگی موردنیاز، تداوم ارتباط با زائر، توجه به ظرفیت زیارت امام رضا(ع) و مسائل فرصت‌های زیارتی که برای پیکره امت اسلام است، تأمین و تربیت مبلغان آستان قدس رضوی توسط حوزه علمیه مشهد، به عنوان اولویت‎های رسیدن به این امر مهم مورد توجه قرار داد.

مشاور تولیت آستان قدس رضوی بیان کرد: همیشه مشهد و حوزه علمیه مشهد حوزه‌ای بوده و هست که همیشه در آن بحث‌ها گفت‌وگوهای زیادی مطرح شده و به نظر می‌رسد که توجه به ظرفیت کلامی حوزه مشهد و بهره‌‌مندی از این ظرفیت در جهت نیازمندی به زائر، موضوع قرآن کریم که در این راستا هم‎افزایی آستان قدس رضوی و حوزه ‏علمیه می‌تواند فعالیت‌های قرآنی این مضجع را ارتقا دهد و ما بتوانیم نگاه تمدنی به عنوان یک قطب و پایگاه اصلی و محوری قرآنی نقش‌آفرینی و فعالیت داشته باشیم و در نهایت هم توجه به بعد زائرین خارجی از دیگر اولویت‌هایی است که باید به آن‌ها توجه لازم و بایسته‌‌ای داشته باشیم.

گنابادی نژاد تأکید کرد: به عقیده من با توجه به اقدامات خوبی که پس از پیروزی انقلاب صورت گرفته هنوز نظام اسلامی کشور ما چه در داخل و چه در خارج از کشور به ظرفیت گسترده زیارت یک نگاه ملی و پشتیبانی ملی نداشته، ضمن اینکه مردمی بودن این فعالیت‌ها را باید حفظ کنیم، زیرا مردمی بودن فرصت زیارت، اصالتی است که باید از آن صیانت شود، اما نباید از کنار امور پشتیبانی و تسهیلی که به عهده دولت و حاکمیت است، به آسانی عبور کنیم. موضوع زیارت نیازمند نگاه حاکمیتی است که باید به عنوان یک سرمایه تمدن‌ساز مورد حمایت قرار گیرد، چرا که این موضوع می‌تواند در عرصه‌های آموزشی و پژوهشی تأثیرگذار باشد.