آستان قدس رضوی؛ از متولیان اصلی پژوهشهای هنر در شرق کشور
پژوهشگر بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدسرضوی، آستان قدس رضوی را یکی از متولیان اصلی پژوهشهای هنر، در شرق کشور برشمرد.
به گزارش ایکنا از خراسان رضوی و به نقل از آستان نیوز، میثم جلالی، دکترای باستانشناسی و پژوهشگر بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدسرضوی با اشاره به نهادهای فعال در حوزه پژوهشهای هنر گفت: آستان قدس رضوی یکی از متولیان اصلی پژوهشهای هنر، در شرق کشور است و مراکزی چون بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، مرکز آفرینشهای هنری و سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی و دانشگاه امامرضا(ع) در این زمینه فعال هستند.
وی بیان کرد: اکنون نیز بنیاد پژوهشهای اسلامی با توجه به ظرفیت پژوهشی موجود در مجموعه حرم امامرضا(ع)، مشهد و خراسان بزرگ، درصدد احیای گروه هنر و معماری اسلامی است که امیدوارم این مهم هرچه زودتر اتفاق بیفتد.
جلالی اظهار کرد: از دیگر مراکز فعال پژوهشی در حوزه هنر حوزه علمیه است. معاونت پژوهش حوزه علمیه خراسان در سال1397 با تأسیس مرکزی با عنوان هیئت اندیشهورز هنر و رسانه و انتشار نشریه مطالعات هنر و رسانه، از مراکزی است که به موضوع پژوهشهای هنر در خراسان پرداخته است. به این فهرست باید فعالیتهای علمی مؤسسه آموزش عالی فردوس مشهد را نیز افزود که تقریبا بهصورت اختصاصی در زمینه آموزش آکادمیک رشتههای وابسته به هنر فعالیت دارد.
این پژوهشگر تصریح کرد: اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان و سایر مراکز آموزش عالی استان نیز هریک به نوبه خود و در قالب طرحهای پژوهشی، پایاننامه دانشجویی و ارائه خدمات به دانشجویان و پژوهشگران در زمینه پژوهشهای هنر به ایفای نقش میپردازند. صدا وسیمای مرکز خراسان نیز تولیدات درخور توجهی درباره ویژگیهای هنری خطه خراسان ارائه میکند. بخشی از فعالیت در این عرصه نیز بر دوش خبرنگاران جوان و خوشذوق نشریات و سایتهای خبری خراسان و شهر مشهد است.
حمایت مراکز فرهنگی و دانشگاهی از پژوهشهای هنر
جلالی درباره وضعیت فعالیت و شرایط کاری پژوهشگران هنر نیز گفت: در مجموع پژوهشگران فعال در عرصه پژوهشهای هنر در کشور را میتوان به دو دسته تقسیم کرد؛ پژوهشگران مستقل که طیف وسیعی از دانشجویان و فارغالتحصیلان دانشگاهها را دربرمیگیرد و پژوهشگرانی که وابسته به یک نهاد، دانشگاه یا مرکز هستند.
وی افزود: از آنجا که فرایند اجرای یک طرح و حتی یک مقاله پژوهشی، روندی طولانی و بعضا چندینساله است و فرایند داوری و چاپ و هزینههای مربوط به آن قسمت دیگری از کار است، شرایط کاری برای پژوهشگران بهویژه پژوهشگران عرصه هنر کاملاً متفاوت است. در مجموع میتوان گفت که فعالیت در این عرصه نیاز مبرم به حمایت مراکز فرهنگی و دانشگاهی دارد.
این پژوهشگر یادآور شد: آستان قدس رضوی و مراکز فرهنگی وابسته به آن، از معدود نهادهایی به شمار میرود که با وجود تنگناهای اقتصادی سالهای اخیر همچنان به حمایت از پژوهشهای هنر در خراسان از جوانب مختلف ادامه داده است؛ چه خوب بود که مراکز اقتصادی نظیر بانکها و سایر بنگاههای اقتصادی بزرگ نیز وارد این عرصه میشدند و گوشهای از بودجههای هنگفت تبلیغاتی خود را به حمایت از پژوهشگران مستقل نخبه و پژوهشهای آنها درزمینه هنر و فرهنگ خراسان اختصاص میدادند.
تأثیر پژوهشهای هنر بر ارتقای این حوزه
وی با اشاره به تأثیر پژوهشهای هنر بر ارتقای این حوزه تصریح کرد: پژوهش، مبنای هر کار علمی است و نمیتوان نقش تعیینکننده آن را در برنامهریزیهای کلان یک جامعه نادیده گرفت. نتایج حاصل از پژوهش به مدیران و متولیان امور این امکان را میدهد تا نگاهی جامع به مسائل زیرمجموعه خود داشته باشند.
جلالی ادامه داد: تا وقتیکه از تنوع و گوناگونی زیرمجموعههای فرهنگی و هنری منطقه خراسان آگاهی وجود نداشته باشد، چگونه میتوان برای حفاظت و رونق و توسعه و گردشگری مربوط به آن درست برنامهریزی کرد؟ یا زمانیکه شناخت جامعی از ظرفیتهای فرهنگی و هنری سطح شهر مشهد وجود نداشته باشد، مسلما برنامهریزی صحیحی در زمینه استفاده بهینه از این ویژگی صورت نخواهد گرفت.
وی تصریح کرد: چگونگی فرایند پژوهش و مقصود از انجام آن نیز موضوع دیگری است که باید موردتوجه قرار گیرد. چهبسا پژوهشهای بسیاری که به بیراهه رفته، بیحاصل بوده یا ناتمام رها شدهاند.
جلالی در پاسخ به این پرسش که آیا نهادهای متولی از پژوهشهای هنر استفاده میکنند یا خیر؟ اظهار کرد: تاجاییکه به بنده بهعنوان یک محقق و شهروند مشهدی مربوط میشود، متأسفانه اینگونه نیست. شاید موفقترین تجربه در این خصوص، استفاده از هنر هنرمندان توسط شهرداری مشهد در زیباسازی شهر براساس المانهای شهری یا دیوارنگاریهای اطراف میدان فردوسی باشد. به این موارد باید بازپیرایی مجموعه توس و آرامگاه فردوسی در سالهای اخیر را افزود که قطعا در فرایند اجرای آنها از پژوهشهای هنر استفاده شده، اما فراتر از آن اتفاق تأثیرگذاری رخ نداده است.
بیتوجهی نهادهای متولی به پژوهشهای هنری
وی خاطرنشان کرد: امروزه متاسفانه به ساختوسازهای جدید نقد وارد است، در شهر از معماری سنتی ایرانی و خراسانی کمتر اثری دیده میشود، قسمت عمدهای از بافت تاریخی شهر مشهد از بین رفته است، از نشانههای هویتی در شهر مشهد یا دیگر شهرها کمترین اثری دیده میشود، در نامگذاری خیابانها و کوچهها و بوستانها از ذوق و سلیقه چندان خبری نیست.
این پژوهشگر افزود: بخشی از این ضعفها ناشی از بیتوجهی نهادهای متولی به پژوهشهای هنر بوده و بخشی دیگر نیز، ناشی از ضعف مدیریتی و مسائل دیگر است و این درحالی است که در گذشته، ما تجربیات موفقی دراینزمینه داشتهایم؛ برای نمونه میتوان به ساخت آرامگاه یا تندیس برای مفاخر ایران توسط انجمن آثار ملی اشاره کرد که با تکیه بر پشتوانه مطالعاتی قوی و ویژگیهای هنر و معماری ایرانی ساخته شدهاند.
انتهای پیام
