جامعه بر حضور نخبگان در رأس امور اعتقادی ندارد
سرپرست بنیاد ملی نخبگان خراسانرضوی گفت: باید نظر، ایده، استعداد و توانمندی نخبگان در سطح جامعه بهکار گرفته شود که متأسفانه این امر مهم در حال حاضر ملموس نیست و جامعه بر حضور نخبگان در رأس امور اعتقادی ندارد.
عبدالکریم سجادی، سرپرست بنیاد ملی نخبگان خراسانرضوی با حضور در تحریریه ایکنای استان به بیان توضیحاتی در خصوص فعالیتهای بنیاد نخبگان، درخواستها و مشکلات نخبگان و موارد دیگری درباره این دسته از افراد پرداخته که مشروح آن در ذیل تقدیم مخاطبان ایکنا میشود.
سجادی، معرفی نخبگان در سطح جامعه را یکی از اهداف بنیاد ملی نخبگان برشمرد و اظهار کرد: باید فرهنگ نخبگانی را در سطح جامعه ترویج داده و واقعیت حضور نخبگان را به مردم نشان دهیم.
وی افزود: شعار امسال، مسیر و راه را مشخص کرد و ما به این باور رسیدیم که باید اتفاقاتی با اثربخشی بیشتر رخ دهد، برنامههای گذشته مؤثر بودند، اما شعار سال جهشی را ایجاد و نقش نخبگان را برای سازمانهای دولتی و غیردولتی پررنگ کرد و در واقع شعار سال، اولین مرحله از این فرهنگسازی بود.
سجادی با تأکید بر اینکه جامعه بر حضور نخبگان در رأس امور اعتقادی ندارد، بیان کرد: باید نظر، ایده، استعداد و توانمندی نخبگان در سطح جامعه بهکار گرفته شود که متأسفانه این امر مهم در جامعه کنونی ملموس نیست و دولتهایی که تا به امروز روی کار بودند، اهتمام جدی برای استفاده از نخبگان در امور و برنامههای خود نداشتهاند و بیشتر انتخابات و انتصابات براساس گرایشهای حزبی و سیاسی بوده و بر شایستهسالاری متمرکز نبوده و این در حالی است که یک اصل مهم شایستهسالاری استفاده از نخبگان است.
سرپرست بنیاد ملی نخبگان خراسان رضوی اظهار کرد: خوشبختانه شعار سال 1401 ما را به این مسیر خوشبین کرد و بیانات مقام معظم رهبری در مراحل و دیدارهای مختلف، نمایانگر این موضوع است که جامعه به سمت استفاده از نخبگان پیش میرود، همچنین در سخنان ریاستجهموری، استفاده از نخبگان در سطح جامعه مورد تأکید قرار گرفته است.
عملیاتی نشدن دستورالعملها
سجادی عملیاتی نشدن دستورالعملها در استفاده از نخبگان را معضل کنونی بنیاد نخبگان برشمرد و گفت: از اواخر سال گذشته تفاهمنامههای مطلوبی در این راستا بین وزارت کشور و بنیاد ملی نخبگان منعقد شد که از نخبگان بهعنوان مشاور و دستیار در استانداریها و سازمانهای مختلف استفاده شود. مصوبات هیئت دولت برای جذب و بهکارگیری نخبگان وجود دارد، اما نیازمند اجرا شدن است، هماکنون نیز با گذشت چند ماه از سال 1401، شاهد اقدامات عملی از سوی دستگاههای اجرایی در این راستا نبودهایم.
رئیس بنیاد ملی نخبگان خراسان رضوی بیان کرد: مشکل از سوی نخبگان نیست، بلکه آنها اعلام آمادگی کرده و در این زمینه بسیار انگیزه دارند که حتی بدون دریافت دستمزد فعالیت خود را آغاز کنند. ما از نیروهای جوان و باانگیزه که دارای مدارک تحصیلی دکتری و پسادکتری هستند دعوت کردهایم که میتوانند در زمینههای مختلف علوم انسانی، فنی و مهندسی و ... کمک کرده و تأثیرگذار باشند، اما دستگاههای اجرایی از این مسئله استقبال نکرده و یا مانع ایجاد کردهاند.
نخبه را صاحب استعدادهای برتر میدانیم
سجادی در ادامه سخنانش به تعریف واژه نخبه پرداخت و اظهار کرد: فرد نخبه را صاحب استعدادهای برتر میدانیم که ایده، اختراع و ابتکاری دارد و میتواند آنرا به عمل تبدیل کند، نخبگان در جامعه همگن خود برخی کارها را انجام میدهند که افراد عادی قادر به انجام آن نیستند، بنابراین به حمایتهایی نیاز دارند تا بتوانند ایده خود را به مرحله اجرا برسانند.
وی با تأکید بر اینکه نخبه باید تأثیرگذار و جریانساز باشد، ادامه داد: صرفاً کسی که ایدهای را مطرح کند بهعنوان نخبه شناخته نمیشود، او میتواند استعداد برتر باشد که این مسئله نیازمند توانمندسازی است و توسعه ایدههای نو، یکی از وظایف بنیاد نخبگان است.
رئیس بنیاد ملی نخبگان خراسان رضوی در خصوص وظایف این سازمان در راستای نخبهپروری بیان کرد: اولین مرحله شناسایی استعداد است، امروزه این امر مهم از مدرسه آغاز میشود، از کلاس چهارم طرح «شهاب» به کمک آموزش و پرورش انجام که در این طرح استعدادهای دانشآموزان در حوزههای مختلف نسبت به جامعه شناسایی میشود.
وی افزود: برای استعدادهایی که شناسایی میشوند توسط مربیان دورههایی برگزار میشود، البته یکی از مشکلات با آموزشوپرورش کمرنگ شدن اجرای طرح «شهاب» در مدارس است، چرا که طبق قانون، آموزش و پرورش باید با هماهنگی بنیاد ملی نخبگان به اجرای این طرح بپردازد.
سجادی ادامه داد: برای راهاندازی و تقویت این طرح در مدارس، بنیاد ملی نخبگان از حمایتهای مالی دریغ نکرده و برای مربیان کلاسهایی برگزار میشود تا با چگونگی شناسایی استعدادها در سطح دانشآموزی آگاه شوند و از طرفی طی تابستان و ایام تعطیل برای این افراد دورههایی برگزار میشود تا توانایی آنها پرورش یافته و سپس حمایتهای مورد نیاز صورت گیرد.
وی از اجرای طرحی در سطح دانشگاهی خبر داد و گفت: این شناسایی تحت عنوان طرح «شهید وزوایی» در دانشگاهها انجام میشود که در این طرح دانشجویان با اطلاعرسانی دانشگاهها وارد سامانه بنیاد ملی نخبگان شده و اطلاعاتی از جمله معدل، پروژه و... را بارگزاری میکنند، سپس دانشجویان توسط بنیاد ملی نخبگان ارزیابی و صحتسنجی شده و بهعنوان استعداد شناخته میشوند که هماکنون از میان 2000 دانشجو، 75 دانشجوی خراسانی، صاحبان استعداد برتر شناخته شدهاند.
سجادی در ادامه به تشریح کارگاههای شهید احمدی روشن در بنیاد ملی نخبگان پرداخت و بیان کرد: دانشجویان برگزیده باید در کارگاههای شهید احمدیروشن که یک مرحله بالاتر است به فعالیت خود ادامه دهند، در این کارگاه یک صنعت یا مؤسسه، پروژه، طرح یا موضوعی را مطرح میکند که با پرداخت هزینه آن طرح انجام میشود.
وی با بیان اینکه امسال با رشد 15 برابری طرحها مواجه بودیم، گفت: در سال جاری 44 طرح شهید احمدی روشن در اختیار بنیاد نخبگان است، در حالیکه سال گذشته تنها سه طرح در دست بود. کارگاه شهید احمدی روشن، کلاس واقعی برای شناختن نخبه توسط خود دانشجو است که استعدادهای عملیاش را بشناسد.
رئیس بنیاد نخبگان خراسان رضوی از سهمیه نامحدود طرحهای نخبگانی خبر داد و افزود: اینکه طرحها در چه زمینهای باشند حائز اهمیت نیست و کارگاهها با توجه به نیاز جامعه تشکیل میشوند. در حال حاضر 44 هسته موجود میتوانند در حوزههای مختلف فعالیت کنند که 300 دانشجو در این هستهها مشغول بهکار هستند و در هر هسته چهار تا 10 دانشجو با همافزایی به فعالیت خود ادامه میدهند.
سجادی ضمن بیان اینکه استعدادها را به شبکه مسائل جامعه متصل میکنیم، اظهار کرد: ارگانها وابسته به نوع فعالیت و نیاز خود پروژههای استانی را مطرح میکنند و ما نخبگان را به شبکه مسائل جامعه متصل کرده و بدینگونه وارد بازار کار میشوند، نیمی از هزینههای آن پروژه را بنیاد نخبگان پرداخت میکند و افراد با توجه به تخصص خود وارد بازار میشوند.
وی افزود: به پیشنهاد مقام معظم رهبری، هستههای مسئلهمحور برای حل مسائل جامعه توسط نخبگان تشکیل شد و بنیاد نخبگان در ابتدای کار حمایت کامل مالی را به عهده داشت. زمانی هستهها را به جامعه معرفی کرد که مسائل ارگانها را حل کند و در این راستا قریب به 120 موضوع در حوزههای متفاوت ارجاع شد که مسائل را با توجه به بودجه و ظرفیتهای موجود، اولویتبندی کرده و در راستای حل 44 مسئله مهم در جامعه اقدام میکنیم. عمده فعالیت ما فنی و مهندسی بوده و تقسیمبندیها غالباً به سمت فنی و مهندسی است، امسال در تمام حوزهها فعال هستیم و فعالیتها بین رشتهای و منسجم هستند.
رئیس بنیاد نخبگان خراسان رضوی از شناسایی و تقویت نخبگان برای جذب در سازمانهای دولتی خبر داد و بیان کرد: شکوفایی استعدادها، نخبهگزینی و نخبهگماری تا مرحله جذب در سازمانهای دولتی از جمله اموری است که سازمان بنیاد نخبگان دنبال میکند و آنها را به دانشگاهها معرفی و دانشگاهها آنان را جذب میکنند.
20 درصد نخبگان ایرانی مهاجرت کردهاند
وی با تأکید بر اینکه باید از مهاجرت نخبگان جلوگیری کنیم، اظهار کرد: میخواهیم علاوه بر اینکه نخبگان شناسایی، استعدادیابی، حمایت و تشویق میشوند، در جامعه نیز از آنها استفاده کنیم. برخی از این نخبگان به تنهایی و بدون نیاز به حمایت میتوانند موفق به تأسیس شرکت دانشبنیان شوند که ثبت اختراع را بهدنبال دارد. در واقع اگر نخبهای قصد مهاجرت دارد، با این روش برای ادامه کار انگیزه پیدا کرده و در ایران ماندگار میشود.
رئیس بنیاد نخبگان خراسان رضوی از حضور 10 هزار نخبه ایرانی در خارج از کشور خبر داد و گفت: علاوه بر این 10 هزار نخبه، 40 هزار نخبه نیز در ایران حضور دارند، اما باز هم تعداد نخبگان ایرانی خارج از کشور در سطح بالایی قرار دارد. ماندگاری هر چه بیشتر نخبگان در ایران به نفع کشور است و در حال حاضر 50 هزار نخبه در کشور شناسایی شده که 20 درصد آنها مهاجرت کرده و البته تعدادی با دست پر به کشور بازمیگردند. با حضور نخبگان در خارج از کشور مخالف نیستیم، چرا که با نیروی مضاعف بازگشته و مفیدتر واقع میشوند.
سجادی در ادامه افزود: نخبگان برای وارد کردن تکنولوژی به سایر کشورها مأمور میشوند که این حمایت فرصت مطالعاتی را برای دانشجویان دکتری نیز در نظر داریم، بهویژه در سالهای گذشته که تحریمها هنوز مضاعف نشده بود، دانشگاهها هزینه خروج نخبگان را برای کار و ایدهپردازی پرداخت میکردند، اما از سال 97 به بعد حمایت دانشگاهها به علت افزایش قیمت ارز کاهش یافت، اما حمایتهای بنیاد نخبگان پابرجاست.
وی در خصوص حمایتهای بلاعوض بنیاد نخبگان افراد نخبه برای تحصیل در خارج از کشور، بیان کرد: بنیاد نخبگان برای تحصیل افراد در خارج از کشور تا مبلغی حدود 100 میلیون تومان از آنان حمایت میکند، البته این مبلغ با توجه به وضعیت تأهل نخبگان نیز متفاوت است، کما اینکه این مبلغ بلاعوض بوده و تعهد نخبگان در خصوص بازگشت به کشور تعهد به دانشگاهها است. نمیتوان گفت صددرصد هزینهها منتج به نتیجه میشود و بخشی از نخبهپروروی در خارج از کشور انجام میشود و از هر 10 نفر یک نفر به کشور بازنمیگردد.
رئیس بنیاد ملی نخبگان خراسان رضوی با تأکید بر اینکه ضرورت دارد بر روی نخبگان جامعه سرمایهگذاری کنیم، افزود: رشد نخبگان به مرحله سه یا چهار بلوغ فناوری، از جمله حمایتها است و بقیه مسیر را نخبگان با انگیزه خود ادامه میدهند، اما در این صورت هم حمایتهای بنیاد در مراحل هشت یا 9 بلوغ فناوری به قوت خود باقی است.
وی اظهار کرد: زمانیکه فعالیتهای نخبگان به شرکتهای دانشبنیان منتقل میشود معاونت علمی و فناوری وامهای کلانی را برای اینکه محصولات و خدمات این شرکتها به تجاریسازی برسد به آنها اختصاص میدهد، در حالیکه بنیاد نخبگان بر نیروی انسانی متمرکز و شرکتها در حوزه معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری است.
حمایت از ایده نخبگان برای رسیدن به اجرا
سجادی در پاسخ به این سؤال که نخبگان چه انتظاراتی از این بنیاد دارند، بیان کرد: عمده درخواست نخبگان حمایت از ایدههایشان برای رسیدن به مرحله اجرایی است. آنان انتظار ایجاد اشتغال دارند که از ایده و توانمندی آنها استفاده شود، اما بر خلاف آییننامههای موجود حتی به صورت رایگان هم از نخبگان بهعنوان مشاور یا دستیار استفاده نمیشود.
رئیس بنیاد ملی نخبگان خراسان رضوی با بیان اینکه نخبگان جوان با مشکلاتی چون ازدواج، مسکن و استخدام دستوپنجه نرم میکنند، تصریح کرد: سالهای گذشته تخصیص وام 500 میلیون تومانی مسکن تأثیرگذار بود، اما امروز دیگر جوابگوی نیازهای نخبگان نیست و این وام نه تنها اقساط بالایی دارد، بلکه برای خرید خانه هم نمیتواند کافی باشد که خواهان افزایش مبلغ این وام و کاهش سود آن هستیم، زیرا سود 18 درصدی برای جوان نخبه و سازگاری آن با تورم جامعه مبلغ زیادی است.
سجادی در ادامه گفت: حتی نخبگانی را که در حوزههای مختلف صاحب ایده بودند به استانداری معرفی کردیم، اما کسی یا جایی جز بنیاد نخبگان به آن آییننامهها عمل نکرده است. طبق دستورالعمل دولت و براساس تفاهمنامه وزارت کشور با بنیاد نخبگان، باید نخبه را به استانداری معرفی کنیم و حتی استانداری باید پنج مشاور نخبه داشته باشد که ما 10 نخبه را معرفی کردیم، اما نتیجهای حاصل نشد.
رئیس بنیاد نخبگان خراسان رضوی با بیان اینکه بخش خصوصی بیشتر از بخش دولتی نخبگان را بهکار میگیرد، اظهار کرد: شرکتهای دانشبنیان در حوزه خود بهدنبال جذب نیروی نخبه هستند و نخبه را با حمایت مالی جذب میکنند، اما دستگاه دولتی برای استفاده از نخبگان در امور اقدام خاصی تاکنون انجام نداده است. با توجه به تفاهمنامهها، نخبگان را معرفی میکنیم، چرا که یکی از تعهدات وزارت کشور بهکارگیری نخبگان بهعنوان مشاور و دستیار است و در رأس همه نهادها، استانداری باید ابتدا نخبگان را بهکار گیرد.
وی افزود: در ادوار گذشته استانداری شاهد جذب نخبگان بودهایم، اما در حال حاضر خبری از جذب نخبگان در استانداری نیست و اگر 10 نخبه در کنار شما باشد و احساس کنید به یازدهمین نخبه نیاز دارید باید بهکار گیرید، زیرا جمع 11 فکر مفیدتر از 10 نفر خواهد بود.
سجادی با تأکید بر اینکه مراکز علمی غرب خواهان نخبگان ایرانی هستند، بیان کرد: اگر نخبگان حمایت شوند انقلابی بزرگ رخ خواهد داد، فرهنگ نخبگی باید در جامعه حاکم باشد تا مسئولان ذاتاً بهدنبال نخبگان باشند، نه اینکه به اجبار آییننامه و دستورالعمل نخبگان را بهکار گیرند که در این صورت نیازی به مهاجرت نیست، بسیاری از نخبگان برای اینکه ایده خود را بهعمل تبدیل کرده و بتوانند شغل متناسب با تخصص خود را ایجاد کنند، مهاجرت میکنند.
نخبگان در داخل کشور با بیاعتنایی مواجهاند
وی در خصوص حمایتهای غرب از نخبگان ایرانی اظهار کرد: نخبگان بسیاری پس از سالها تحصیل در خارج از کشور به وطن بازمیگردند، اما وقتی مورد توجه قرار نگرفته و به آنها بهایی نمیدهند سرخورده شده و دوباره کشور را ترک میکنند، چرا که با حمایتهای اینچنینی چرخ زندگی نخبگان نمیچرخد.
سجادی بیان کرد: تفاوت فرد نخبه با یک فرد معمولی لحاظ نمیشود و بهجای برخورد عادلانه به صورت مساوات با آنان رفتار میشود. نخبگان در داخل کشور با بیاعتنایی و در خارج از کشور با آغوش باز مواجهاند.
رئیس بنیاد نخبگان خراسان رضوی افزود: نخبگان در شرکتهای خصوصی که جذب میشوند با توجه به امکانات آن شرکت حقوق دریافت میکنند، گاهی اوقات نخبگان در دانشگاه جذب نمیشوند و با حداقل حقوق استخدامی جذب سازمان دیگری میشوند و در نهایت باید گفت واقعیتهای متأثرکنندهای برای نخبگان جوان وجود دارد که در شأن آنها نیست.
سرمایهگذاری در حوزه نخبگانی سودمند است
وی با تأکید بر اینکه سرمایهگذاری در حوزه نخبگانی سودمند است، بیان کرد: در سالجاری شاهد نشانههای خوبی در استفاده از نخبگان بودیم و این روزها از نخبگان زیاد صحبت میشود که امیدواریم این صحبتها بهعمل هم تبدیل شود و بتوانیم از نخبگان که بزرگترین سرمایه کشور هستند استفاده بیشتری ببریم. متأسفانه ما با دیدگاهی روشن به مسئله نخبگان توجه نمیکنیم و مانعی برای حضور آنان در حلقههای مدیریتی وجود دارد، این در حالی است که سازمانهای خصوصی با حقوق کمتر از نخبگان استفاده زیادی میکنند.
سجادی تأکید کرد: اگر دولتیها بدانند استفاده از نخبگان سرمایهگذاری سودآوری است از آنها استفاده بیشتری میشود، اما این درک واقعی وجود ندارد و در ادارات از نخبگان استفاده نمیشود.
رئیس بنیاد نخبگان خراسان رضوی در پایان گفت: مدیریت نباید صرفاً براساس تجربه باشد، بلکه باید مبتنی بر علم و آخرین نوآوریها در حوزههای مختلف باشد و اینکه دستگاههای دولتی و غیردولتی از ما درخواست نخبه نکردند و یا استقبالی در این راستا نداشتند، کمی مأیوسکننده است، اما در نهایت نسبت به رواج فرهنگ نخبگانی در کشور خوشبین هستیم.
انتهای پیام
