چالشهای عملیاتی شدن پژوهشهای تربیتی
مدیر مجموعه فرهنگی ـ تربیتی «حیات طیبه» ضمن بررسی عوامل و راهکارهای عملیاتی شدن پژوهشهای اسلامی حوزه تربیت گفت: بسیاری از نیازهای تربیتی و سبک زندگی در جامعه همچنان بر زمین مانده و پژوهشها چندان پاسخگوی نیاز مخاطبان نیستند.
یحیی بهمنی، مدیر مجموعه فرهنگی ـ تربیتی «حیات طیبه» در گفتوگو با ایکنا از خراسان رضوی، اظهار کرد: پژوهشهای اسلامی حوزه تعلیم و تربیت و سبک زندگی، تعدادشان زیاد است، اما با بررسی در اینباره به این نتیجه میرسیم که درصد کمی از آنها مؤثر بوده و توانستهاند در بطن اجتماع اثر خود را نشان دهند.
بهمنی در پاسخ به این سؤال که پژوهشهای تربیتی ـ اسلامی تا چه میزان نیازهای فرد و جامعه را برطرف کردهاند، گفت: بسیاری از نیازها همچنان بر زمین مانده و پژوهشها چندان پاسخگوی نیاز مخاطبان نیستند.
این فعال فرهنگی و اجتماعی با اشاره به دستهبندی مصرفکنندگان پژوهشهای تربیتی ـ اسلامی بیان کرد: اولین مخاطب این پژوهشها افراد جامعه هستند تا بتوانند سبک زندگی مناسب خود را تشخیص دهند، در بُعد دیگر نیز اجتماع، مخاطب این تحقیقات است که در هر دو بُعد باید به سه حوزه «حقیقت» یعنی اصول اعتقادی، «طریقت» یعنی گفتار، رفتار و اخلاق و «شریعت» یعنی احکام دینی و عبادی توجه شود.
ضعف پژوهش در حوزههای «حقیقت» و «طریقت»
بهمنی اضافه کرد: وقتی با هجمههای فرهنگی روبهرو میشویم بین فعالان حوزه تربیت، اختلاف ایجاد میشود و مسیر درستی برای حل این مشکلات دیده نمیشود و این یعنی ما در بخش «حقیقت» و «طریقت» چندان پژوهشهای کارآمدی نداشتهایم، اما برخلاف اینها در بخش «شریعت» مشکل چندانی نداریم و پژوهشها به خوبی مسیر خود را طی کرده است.
وی گفت: مشکل دیگری که وجود دارد آن است که نحوه پژوهش و ارائه آن بهخوبی در جامعه نقشآفرین نبوده است، مصرفکننده اجتماعی باید سبک زندگی مطلوب اسلامی در جامعه را بهخوبی تشخیص دهد و در حوزههایی مانند مسائل اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی پاسخ خود را پیدا کند که متأسفانه تحقیقات معمولاً براساس منابع اسلام ناب شکل نمیگیرد و بیشتر رنگ و بو گرفته از فرهنگهای وارداتی بیگانه است.
چالشی بهنام تحقیقات کتابخانه پُرکن
بهمنی با اشاره به روشهای پژوهش بیان کرد: پژوهشهای تربیت اسلامی معمولاً با روشهای عقلی، نقلی، شهودی و یا ترکیبی از اینها با عنوان عقلایی شکل میگیرد که متأسفانه پژوهشهای رزومهساز و کتابخانه پُرکن بسیار است، اما پژوهشهای کارآمد به قدر کافی وجود ندارد.
این فعال حوزه تعلیم و تربیت ضمن اشاره به دلایل دیده نشدن پژوهشها تصریح کرد: پژوهشگران خود را وارد حیطه عمل نمیکنند و در قالبهای نوین پژوهش و تولید پژوهشهای استاندارد توقف کردهاند و نتیجه این میشود که پژوهشها، مقالات و پایاننامهها در کتابخانهها خاک میخورد، در واقع پژوهشگر باید همگام با فعالان حاضر در میدانهای عملیاتی، تحقیقات خود را به اجرا برساند و نتیجه بگیرد.
بهمنی اظهار کرد: عدم ارتباط پژوهشگران با هستههای عملیاتی و اجتماعی باعث شده تا واقعیت میدانی با پژوهشهای انجام شده فاصله چشمگیری داشته باشد. توقف کردن در قالبهای تولید پژوهش تنها برای افراد شخصیت و مقبولیت علمی ایجاد میکند و در ظاهر تحقیقات استانداردی انجام میشود.
نیاز به زنجیره تولید و مصرف در پژوهشها
وی بیان کرد: به علت تولید انبوه پژوهشها در حوزههای تربیتی و کم بودن پژوهشهای کارآمد و اثربخش این نوع از تحقیقات در بین انبوهی از پژوهشها گم میشود و دسترسی به آن نیز دشوار است، از طرفی عدم توجه به زنجیره تولید، مصرف و نتیجهبخشی پژوهشها مسئلهای است که باعث تولید آثار جسته و گریخته میشود.
مدیر مجموعه فرهنگی ـ تربیتی «حیات طیبه» گفت: دستهبندی کاربردی از پژوهشهای اسلامی و تربیتی وجود ندارد و در اینباره لازم است تا مراکز مشاورهای بهمنظور افزایش کیفی و کارآمدی آثار پژوهشی، دست به بررسیهای دقیق و کاربردی بزنند و نتایج آن را در اختیار فعالان اجتماعی و همچنین پژوهشگران قرار دهند.
بهمنی ادامه داد: ما به راهکارهای فرهنگی برای ایجاد روحیه پژوهشگری و مرجعطلبی بهخصوص در میان قشر کودک و نوجوان نیاز داریم و باید آموزش پژوهشگرایی بهصورت عمومی و تخصصی مورد توجه باشد، زیرا روحیه پژوهشگری عمومی باعث تقویت ریشهای و نشر مطالب مستند در بین عموم میشود و پژوهشگری تخصصی نیز در حوزههای تربیتی و سبک زندگی پاسخگوی نیازها و سؤالات است.
وی افزود: عدم ارتباط مؤثر پژوهشگران، نیازمندی به حلقههای واسط بین مصرفکنندگان آثار پژوهشی و پژوهشگران را بهخوبی نشان میدهد، از طرفی عدم وجود فرهنگ جمعگرایی و همافزایی نیز باعث تولید پژوهشهای انفرادی، غیرعمیق و تکبُعدی میشود که بسیار ناکارآمد است.
مدیر مجموعه فرهنگی ـ تربیتی «حیات طیبه» بیان کرد: باید تلاش کرد تیمهای تحقیقاتی و عملیاتی در کنار هم بهوجود آید و افراد با توانمندیهای مختلف در کنار هم قرار گیرند، تمام روش انتقال مطالب بهصورت سخنرانی است که باید بسترهای انتقال مطلب با روشهای فعالتری با یکدیگر مرتبط شوند.
بهمنی در پایان گفت: در صورت نیاز باید گروهها و یا روشهای جدیدی طراحی شوند، برای مثال تیمهای طراحی روشهای عملیاتی و گروههای رصد و ارزیابی شکل بگیرند تا چرخه تولید آثار پژوهشی، ارائه آنها، عملیاتی کردن، ارزیابی و نتیجهگیری بهخوبی کار خود را پیش ببرد و آثار کارآمدی پژوهشها در جامعه دیده شود.
انتهای پیام
الحق و الانصاف تحليل جامع و كامل و واقعگرايي ارائه شده. سپاسگزارم. 
