استقبال جوانان از اعتکاف؛ پاسخ به نیاز معنوی درونی نسل نو
حجتالاسلام محمد نصیری گفت: استقبال گسترده نسل نوجوان و جوان از اعتکاف حتی کسانی که اعتقادات مذهبی پررنگی ندارند، نشاندهنده پاسخ این عبادت به یک نیاز عمیق درونی و فطری آنان است و فضایی برای سکون، آرامش قلبی و رشد معنوی فراهم میکند.
حجتالاسلام والمسلمین محمد نصیری، پژوهشگر دینی، در گفتوگو با ایکنا از خراسان رضوی، درباره اهمیت اعتکاف و گرایش جوانان به این عبادت، اظهار کرد: جوانان به دلیل فطرت پاک، آمادگی بیشتری برای جذب معنویت دارند و فضای مذهبی و فرهنگی اعتکاف میتواند سکون و آرامش قلبی را برای آنان ایجاد کند. برنامههایی مانند سخنرانی، حلقههای معرفتی و مراسمهای معنوی اعتکاف نیز جذابیت این تجربه را برای جوانان دوچندان میکند.
وی افزود: اعتکاف از جمله عبادتهایی است که ریشهای عمیق در معارف دینی و فطرت انسانی دارد. اصل اعتکاف به معنای ماندن و توقف آگاهانه در خانه خداست؛ اینکه انسان خود را برای مدتی از مشغلههای عادی زندگی جدا کند، در فضای مسجد بماند، از آن خارج نشود و با روزه، نماز، ذکر و تلاوت قرآن به پالایش روح و جان خود بپردازد.
این پژوهشگر دینی با تأکید بر اینکه اعتکاف ریشه قرآنی دارد، تصریح کرد: خداوند به حضرت ابراهیم(ع) و حضرت اسماعیل(ع) فرمان میدهد خانه خدا را برای طوافکنندگان، نمازگزاران، اهل رکوع و سجود و معتکفان پاکیزه کنند. این تعبیر نشان میدهد که اعتکاف امری شناختهشده و جاری در میان اهل ایمان بوده است. پیامبر اکرم (ص) نیز به این سنت پایبند بودند و بهویژه در دهه پایانی ماه مبارک رمضان، اعتکاف را فرصتی برای بهرهبرداری حداکثری از ظرفیتهای معنوی این ماه انجام میدادند.
نصیری ادامه داد: گرچه اعتکاف میتواند به صورت فردی انجام شود، اما برگزاری آن به شکل جمعی در مسجد آثار و برکات ویژهای دارد. همانگونه که نماز جماعت، حج و دیگر تجمعات دینی علاوه بر اثر فردی، آثار اجتماعی و هویتی دارند، اعتکاف جمعی نیز باعث تقویت پیوند دلها، نزدیکی مؤمنان به یکدیگر و افزایش اقتدار و همبستگی جامعه دینی میشود. حضور جمعی در عبادت خود یک ارزش است و برکات معنوی آن فراتر از عبادت فردی است. هرچه اعتکاف با مشارکت گستردهتر و در فضای زندهتر مسجد برگزار شود، آثار اجتماعی، فرهنگی و تربیتی آن نیز بیشتر خواهد بود.
وی درباره علت و انگیزه استقبال جوانان از اعتکاف در سالهای اخیر گفت: نسل نوجوان و جوان حتی کسانی که شاید پایبندی مذهبی پررنگی ندارند، نشان میدهند اعتکاف پاسخ به یک نیاز عمیق درونی است. جوانان بهویژه به دلیل پاکی فطرت و نداشتن آلودگیهای پیچیده بزرگسالی، آمادگی بیشتری برای جذب معنویت دارند. اشتباهات آنان بیشتر از سر ناپختگی است تا عناد یا انگیزههای تاریک و همین باعث میشود فطرتشان شفافتر باقی بماند. فضای اعتکاف، آرامش درونی، سکون قلبی و تجربهای متفاوت از زندگی روزمره را برای آنان فراهم میکند. علاوه بر عبادت، برنامههایی مانند سخنرانی، حلقههای معرفتی، گفتوگوهای دوستانه و مراسمهای معنوی متنوع، در کنار حضور دوستان و همسالان، جذابیت این فضا را دوچندان میکند.
این پژوهشگر دینی همچنین با تأکید بر اینکه نباید انتظار داشت اعتکاف بهتنهایی همه مشکلات فکری، اعتقادی یا رفتاری افراد را دائماً حل کند، بیان کرد: اعتکاف پاسخ موقتی یا سطحی نیست، اما قرار هم نیست که با یک بار شرکت در آن، همه گرههای ذهنی و شبهات برطرف شود. همانگونه که نماز با همه عظمتش نیازمند تکرار روزانه است، اعتکاف نیز بخشی از یک مسیر مستمر معنوی است. آثار روحی و روانی اعتکاف واقعی و عمیقاند، اما ماندگاری این آثار نیازمند مدیریت فردی و محیطی است. خانواده، معلمان، مسجد و فضای اجتماعی اطراف نوجوان و جوان نقش مهمی در حفظ و تقویت حالوهوای معنوی پس از اعتکاف دارند. استمرار در نماز جماعت، ارتباط با مسجد، استغفار و انتظار برای فرصتهای معنوی بعدی میتواند این آثار را در جان انسان تثبیت کند.
نصیری با اشاره به سابقه تاریخی اعتکاف ادامه داد: از آغاز تاریخ ایمان، گرایش به اعتکاف و خلوت معنوی در میان مؤمنان وجود داشته است. اعتکاف پاسخی به میل فطری و درونی انسان است؛ میل به خلوت با خدا و بریدن موقت از هیاهوی دنیا امری وجدانی و همزاد با خداپرستی است. شریعت الهی این میل درونی را سامان داده، زمان و مکان آن را مشخص کرده و آن را به سنتی الهی تبدیل نموده است.
وی همچنین افزود: در روایات، بهویژه درباره اعتکاف سهروزه ماه رجب، برکات و ثوابهای فراوانی بیان شده است. نزول رحمت الهی، آمرزش گناهان و پاک شدن انسان از آلودگیهای روحی از مهمترین وعدههای این عبادت است. انسان پس از اعتکاف با دلی جلا یافته و روحی سبکتر از مسجد خارج میشود و این پاکی زمینه توفیقات بعدی را فراهم میکند.
پژوهشگر دینی در پایان تأکید کرد: اعتکاف خود نقطه آغاز است؛ فرصتی برای ویران کردن کهنگیها و شروع ساختن ایمانی تازه، نیتی خالصتر و مسیری سالمتر در زندگی. اگر این نگاه در میان اهل اعتکاف تقویت شود، اعتکاف نه پایان راه، بلکه آغازی مبارک برای رشد، بندگی و حرکت مستمر به سوی خدا خواهد بود.
انتهای پیام
