زیارت صیرورت روحی و فرصتی برای دیپلماسی معنوی است
حجتالاسلام علی عسگری گفت: زیارت، صیرورت روحی انسان و فرصتی برای دیپلماسی معنوی است؛ ظرفیتی که میتواند فراتر از یک تجربه فردی، به بستری برای تبادل فرهنگی، اجتماعی و معنوی در سطح ملی و بینالمللی تبدیل شود و نقش مؤثری در تقویت پیوندهای انسانی و گفتوگوی بینفرهنگی ایفا کند.
به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، حجتالاسلام علی عسگری، معاون فرهنگی، اجتماعی و زیارت استانداری خراسان رضوی، امروز ۱۷ دیماه، در نشست علمی ـ تخصصی «گردشگری و معنویت» از سلسله پیشرویدادهای پنجمین کنفرانس بینالمللی گردشگری و معنویت، که در پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی خراسان رضوی با اشاره به سخنان ارائهشده درباره سوغات متبرک و رویکرد معنوی به گردشگری، اظهار کرد: زیارت در منظومه فکری ما نباید بهصورت انحصاری و محدود دیده شود، بلکه میتواند در پیوند با گردشگری، به بستری برای تبادل فرهنگی، اجتماعی و معنوی در سطح ملی و بینالمللی تبدیل شود.
وی با بیان اینکه مفهوم «سفر» در اندیشه دینی فراتر از جابهجایی مکانی است، افزود: آنچه انسان را به سفر و زیارت سوق میدهد، صرفاً سیر جسم نیست، بلکه حرکت روح بهسوی معناست. انسان در مسیر زندگی، از دنیا تا برزخ و قیامت، همواره در حال سیر و شدن است و زیارت میتواند بخشی از این سیرورت روحی بهشمار آید.
امامان معصوم در اندیشه شیعی زندهاند و بر عالم اشراف دارند
معاون فرهنگی، اجتماعی و زیارت استانداری خراسان رضوی با اشاره به جایگاه زیارت در اعتقادات شیعی تصریح کرد: امامان معصوم(ع) اگرچه در بُعد فیزیکی به شهادت رسیدهاند، اما در بُعد روحانی دارای حیات و اشراف هستند و زائر در حرم مطهر رضوی، در مجاورت کانونی از معنویت قرار میگیرد. غفلت از این ظرفیت، به معنای از دست دادن فرصتی بزرگ برای تعالی فردی و جمعی است.
وی با اشاره به تجربههای شخصی و مشاهدات میدانی خود از زائران غیرایرانی بیان کرد: امروز مشهد میزبان میلیونها زائر و گردشگر خارجی از کشورهای مختلف، از جمله اروپا، چین و کشورهای منطقه است و بیش از نیمی از گردشگران خارجی با انگیزه زیارت وارد این شهر میشوند. این حضور گسترده، فرصتی کمنظیر برای گفتوگوی بینفرهنگی و تحقق دیپلماسی معنوی فراهم کرده است.
عسگری با تأکید بر مفهوم «دیپلماسی زیارت» گفت: زیارت میتواند یکی از مؤثرترین اشکال دیپلماسی فرهنگی باشد؛ دیپلماسیای که نه بر قدرت سیاسی، بلکه بر پیوندهای انسانی، معنوی و اخلاقی استوار است و ظرفیت تأثیرگذاری عمیقی در جهان معاصر دارد.
وی همچنین با اشاره به ضرورت بازتعریف مفهوم سوغات زیارتی افزود: سوغات نباید صرفاً بهعنوان یک کالای اقتصادی تلقی شود، بلکه میتواند حامل معنا، پیام فرهنگی و تجربه معنوی زیارت باشد. در همین راستا، اقدامات جدیدی برای تنوعبخشی و ارتقای محتوای فرهنگی سوغات زیارتی در حال انجام است.
معاون فرهنگی استانداری خراسان رضوی در پایان تأکید کرد: زیارت، گردشگری و معنویت مفاهیمی درهمتنیده هستند و در شرایط کنونی منطقه و نظام بینالملل، میتوان با نگاهی عمیق و سیاستگذاری هوشمندانه، از این ظرفیت برای ارتقای همبستگی انسانی، تقویت امید اجتماعی و تعالی معنوی بهره گرفت.
زیارت؛ ابزار عبرت، بصیرت و تحول در نگرش انسان
در ادامه حجتالاسلام والمسلمین مهدی ایمانیمقدم، مسئول دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه فردوسی مشهد، اظهار کرد: در روایات اسلامی، زیارت جایگاهی ویژه دارد که آن را از دیگر سفرها جدا میکند و این تمایز، ناظر بر بُعد معرفتی و تعهدآفرین زیارت است.
وی با اشاره به روایتی از امیرالمؤمنین علی(ع) درباره حجرالاسود افزود: در منابع دینی آمده است که حجرالاسود «دست بیعت خداوند» بهشمار میرود؛ مکانی برای عهد، نیت و التزام. زیارت نیز در همین چارچوب معنا پیدا میکند؛ بهعنوان فرصتی برای تجدید عهد و پذیرش مسئولیت، نه صرفاً یک تجربه احساسی یا آیینی.
ایمانیمقدم با بیان اینکه در توصیههای دینی، زیارت با قیود و شروطی همراه شده است، تصریح کرد: در برخی روایات، زیارت با هزار سال عمر یا هزار حج مقایسه شده است، اما این اعداد به معنای کثرت ظاهری نیست، بلکه بیانگر حقیقتی عمیقاند. آنچه زائر را متمایز میکند، معرفتی است که در نتیجه زیارت حاصل میشود.
مسئول دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه فردوسی مشهد، با اشاره به تجربههای شخصی خود از سفرهای تبلیغی به کشورهای مختلف، گفت: در بازدید از معابد، کلیساها و اماکن مذهبی گوناگون، آنچه معنویت شیعی را متمایز میسازد، پیوند عمیق آن با ولایت است. در نگاه شیعه، ولایت صرفاً محبت نیست، بلکه تعهد عملی و مسئولیتپذیری در برابر حقیقت دینی بهشمار میآید.
وی تأکید کرد: معنویتی که به ولایت ختم میشود، انسان را به عمل، التزام و تغییر در رفتار فردی و اجتماعی سوق میدهد. از همینرو، زیارت باید به «عبرت»، «بصیرت» و تحول در نگرش منجر شود و نباید صرفاً در سطح یک تجربه گذرا باقی بماند.
