معنویت یک گونه گردشگری نیست، بلکه یک رویکرد است
محمدحسین ایمانیخوشخو گفت: معنویت یک گونه گردشگری نیست، بلکه رویکردی است که میتواند در همه انواع گردشگری، از زیارت و گردشگری مذهبی تا طبیعتگردی، گردشگری سلامت و فرهنگی، جریان یابد و سفر را از یک تجربه صرفاً مادی به فرآیندی معناگرا، آرامشبخش و تعالیآفرین تبدیل کند.
به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، محمدحسین ایمانیخوشخو، رئیس دانشگاه علم و فرهنگ، امروز ۱۷ دیماه، در نشست علمیـ تخصصی «گردشگری و معنویت» از سلسله پیشرویدادهای پنجمین کنفرانس بینالمللی گردشگری و معنویت، در پژوهکشده گردشگری جهاددانشگاهی خراسان رضوی، اظهار کرد: در مطالعات علمی گردشگری، عمدتاً توجه به جنبههای مادی سفر معطوف بوده است؛ جنبههایی همچون اقامت، جاذبهها، خوراک و زیرساختها.
مهمترین انگیزه سفر برای انسان جستجوی معناست
وی افزود: با این حال، تجربه نشان میدهد که انگیزه اصلی انسان از سفر، رفع خستگی روحی و جستوجوی معناست. روح انسان، غیرمادی و لایتناهی است و حضور موقت در جهان مادی، محدودیتهایی ایجاد میکند که سفر و گردشگری میتواند فرصتی برای رهایی نسبی و تسکین روحی فراهم آورد.
ایمانیخوشخو ادامه داد: خستگی روحی، بیتابی و محدودیتهای محیط مادی، گاه به افسردگی و ناراحتیهای روانی منجر میشود. سفر، بهعنوان فاصله گرفتن موقت از زندگی روزمره، تجربهای است که امکان بازسازی درونی، آرامش روح و مواجهه با زیبایی و عظمت طبیعت را فراهم میکند. فلسفه سفر و گردشگری، همین بُعد غیرمادی است که باید در مطالعات گردشگری مورد توجه جدی قرار گیرد.
رئیس دانشگاه علم و فرهنگ با انتقاد از همسانانگاری گردشگری معنوی با گردشگری مذهبی تصریح کرد: معنویت یک «گونه» از گردشگری نیست، بلکه یک «رویکرد» است که میتواند در همه انواع گردشگری، از جمله طبیعتگردی، گردشگری سلامت و حتی گردشگری ساحلی، تجلی پیدا کند.
وی افزود: در گردشگری ساحلی و طبیعتمحور، تعامل انسان با محیط طبیعی، حس زیبایی و ریتمهای زندگی همچون جریان موجها، سکوت و حرکت آب، زمینهساز تجربهای معنوی و ارتقای سلامت روحی و جسمی فرد میشود. این تجربه، ارتباط انسان با یک قدرت متعالی و حس تسلیم در برابر خلقت را تقویت میکند.
ایمانیخوشخو با اشاره به گردشگری مذهبی بیان کرد: زیارت حرم مطهر امام رضا(ع)، تنها یک تجربه جمعی و آیینی نیست، بلکه بازدیدکنندگان این مکانها در چهار مؤلفه اصلی هوش معنوی شامل بازتاب وجودی، آگاهی، تفکر انتقادی و مفهومسازی شخصی، بهبود مییابند. این تجربه، جستوجوی روحانی و حرکت بهسوی تعالی و کمال انسانی را برای گردشگر رقم میزند.
وی ادامه داد: تجربه معنوی در دیگر انواع گردشگری، از جمله گردشگری فرهنگی، گردشگری سلامت و گردشگری طبیعتمحور نیز قابل مشاهده است. بهعنوان نمونه، گردشگری فرهنگی فرصتی برای درک معنا در حافظه تاریخی و نمادها فراهم میکند، گردشگری طبیعتمحور امکان تجربه سکوت و آگاهی در فضای طبیعی را میدهد و گردشگری سلامت، با ارتقای بهزیستی جسمی و روحی، تجربهای معنوی ایجاد میکند. از اینرو، گردشگری و معنویت دو پدیده متمایز اما درهمتنیده هستند.
ایمانیخوشخو با تأکید بر ضرورت نگاه معنوی به گردشگری اظهار کرد: اگر گردشگری صرفاً با رویکرد مادی و تفریحی بررسی شود، سطحی و محدود باقی میماند و تنها به مصرف مکانها و امکانات ختم میشود؛ اما رویکرد معنوی، سفر را به فرآیندی برای جستوجوی معنا، خودشناسی، تعالی انسان و ارتقای هوش معنوی تبدیل میکند. این نگاه، نهتنها به سفر عمق میبخشد، بلکه میتواند مبنای سیاستگذاری و طراحی گردشگری در ایران قرار گیرد.
وی درباره آثار فرهنگی و معنوی بازدید از مکانهای مقدس افزود: فضاهای مقدس مذهبی و طبیعی، همچون زیارتگاهها، عبادتگاهها و محیطهای طبیعی، تجربهای احساسی و معنوی برای فرد رقم میزنند و امکان یادگیری و بازتاب عمیق وجودی را فراهم میکنند. این مکانها با ایجاد حس نظم، آرامش و شعف درونی، به ارتقای هویت و سلامت معنوی گردشگر کمک میکنند.
ایمانیخوشخو همچنین با اشاره به پژوهشهای انجامشده در حرم مطهر رضوی گفت: بر اساس تحقیقات میدانی، بازدیدکنندگان حرم مطهر امام رضا(ع) در چهار مؤلفه اصلی هوش معنوی شامل بازتاب وجودی، آگاهی، تفکر انتقادی و مفهومسازی شخصی، بهبود قابلتوجهی را تجربه میکنند. این یافتهها نشان میدهد که مکانهای مذهبی و مقدس، نقش مهمی در ارتقای تجربه معنوی و رشد درونی انسان دارند.
وی تأکید کرد: زیارت میتواند موجب افزایش معناجویی، آرامش درونی، آگاهی وجودی و رشد هوش معنوی افراد شود.
رئیس پارک علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی تصریح کرد: با نگاه معنوی به گردشگری، این فعالیت صرفاً امری مادی یا تفریحی نیست، بلکه تجربهای چندلایه است که خودشناسی، ارتقای هویت، آرامش روح و ارتباط با قدرت متعالی را دربرمیگیرد. این رویکرد، گردشگری در ایران و بهویژه در مشهد را از سطحینگری صرف خارج کرده و به فرآیندی تعالیبخش تبدیل میکند.
وی گفت: درک صحیح نسبت گردشگری و معنویت برای سیاستگذاری فرهنگی و توسعه پایدار گردشگری ضروری است، چراکه سفر تنها جابهجایی مکانی نیست، بلکه فرصتی برای بازسازی روح، خودشناسی و حرکت انسان بهسوی کمال بهشمار میرود.
انتهای پیام
