شکلگیری جامعه اسلامی بر پایه برادری و رواداری
سیدمهدی علمیحسینی با تبیین مفهوم همزیستی مسالمتآمیز از منظر قرآن گفت: جامعه اسلامی بر پایه کرامت انسان، اصل برادری و رواداری شکل میگیرد و تحقق انسجام اجتماعی در گرو پایبندی به این مبانی توحیدی است.
سیدمهدی علمیحسینی، عضو هیئت علمی و مدیر گروه قرآن و حدیث مرکز تخصصی آخوند خراسانی، در گفتوگو با خبرنگار ایکنا از خراسانرضوی به تبیین مفهوم «همزیستی مسالمتآمیز» از منظر قرآن پرداخت و اظهار کرد: جامعه اسلامی در نگاه قرآن، امتی خداباور، عقلمدار و کرامتمحور است که اصل برادری و رواداری، سنگبنای انسجام اجتماعی آن را تشکیل میدهد.
وی با استناد به آیات قرآن کریم و عهدنامه امیرالمؤمنین امام علی(ع) به مالک اشتر، حفظ کرامت تمامی انسانها، اعم از همدین و غیرهمدین، را پایه تحقق همزیستی مسالمتآمیز دانست و بیان کرد: این اصل توحیدی در سایه رواداری و پرهیز از آزادی مطلق محقق میشود.
علمیحسینی با اشاره به اینکه تبیین همزیستی مسالمتآمیز در جامعه از دیدگاه قرآن، نیازمند توجه به دو مفهوم کلیدی «جامعه» و «همزیستی» است، افزود: در ادبیات قرآنی، «امت» جامعترین مفهوم برای جامعه بهشمار میرود و اسلام بهعنوان دینی ذاتاً اجتماعی، اصل ارتباط و زیست جمعی را در کانون توجه قرار داده است.
عضو هیئت علمی و مدیر گروه قرآن و حدیث مرکز تخصصی آخوند خراسانی امت اسلامی را از منظر قرآن کریم جامعهای خداباور، عقلمدار، کرامتمحور، منسجم و پیشرو توصیف کرد و گفت: چنین امتی بستر تحقق «حیات طیبه» را برای اعضای خود فراهم میکند. در این میان، نقش حاکمیت و رهبران الهی بسیار سنگین است؛ چراکه مسئولیت هدایت جامعه در مسیر حق و پرهیز از باطل را بر عهده دارند.
وی با اشاره به عهدنامه امام علی(ع) به مالک اشتر، تصریح کرد: در این منشور حکمرانی، مردم به دو دسته تقسیم شدهاند؛ یا برادر دینی حاکماند یا در آفرینش همانند او. بر همین اساس، حاکم موظف است با همه آنان با محبت، رحمت و لطف رفتار کند.
علمیحسینی ادامه داد: برای عملیاتی شدن همزیستی مسالمتآمیز، ناگزیر از توجه به مفهوم «رواداری» هستیم. هرچند این مفهوم در جامعه ما مطرح است، اما تا فراگیر شدن آن فاصله زیادی وجود دارد. مدارا میان حاکمیت و مردم و نیز مدارای مردم با یکدیگر، پایههای اصلی انسجام اجتماعی را شکل میدهد.
عضو هیئت علمی و مدیر گروه قرآن و حدیث مرکز تخصصی آخوند خراسانی با تأکید بر اینکه در جامعه خدامحور، آزادی انسان در چارچوب کرامت و انسانیت معنا مییابد، بیان کرد: آزادی مطلق که در برخی جوامع مدرن تبلیغ میشود، در نهایت به نفی اختیار و تضعیف کرامت انسانی میانجامد. از اینرو، حاکمیت و آحاد جامعه موظفاند تا زمانی که فردی به جامعه آسیب نزده است، کرامت او را محترم بشمارند؛ خواه همدین باشد یا نباشد.
وی افزود: همزیستی مسالمتآمیز در گرو رواج رواداری است و رواداری نیز بر پایه توجه به کرامت انسان شکل میگیرد. انسان مسلمان با باور به توحید و معاد، رفتار فردی و اجتماعی خود را براساس رضای الهی تنظیم میکند و نهتنها کرامت دیگران را نقض نمیکند، بلکه برای ارتقای آن میکوشد.
این پژوهشگر دینی، همزیستی مسالمتآمیز را اصلی توحیدبنیاد دانست و تصریح کرد: رسالت مسلمانان تربیت انسان آگاه است؛ انسانی که آزادی را فرصتی برای شکوفایی استعدادهای خود در مسیر توحید بداند.
عضو هیئت علمی و مدیر گروه قرآن و حدیث مرکز تخصصی آخوند خراسانی بیان کرد: امت اسلامی از نگاه قرآن، همه زمینههای رشد معنوی و پیشرفت مادی آحاد جامعه را در خود جای داده است و تحقق این بایستهها در گرو حرکت در مسیر حق و پرهیز از باطل است. در این میان، نقش حاکمیت سنگینتر است؛ زیرا رهبران الهی مسئولیتی مضاعف در هدایت جامعه بر دوش دارند.
وی نزدیکترین مفهوم قرآنی به «همزیستی مسالمتآمیز» را «اخوت» دانست و گفت: این واژه پیوندی عمیق با زیست اجتماعی انسان دارد و در آیه شریفه «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ» جلوه یافته است.
علمیحسینی با اشاره به فرازی از عهدنامه امام علی(ع) به مالک اشتر: «أَشْعِرْ قَلْبَكَ الرَّحْمَهَ لِلرَّعِيَّهِ... فَإِنَّهُمْ صِنْفَانِ إِمَّا أَخٌ لَكَ فِي الدِّينِ وَ إِمَّا نَظِيرٌ لَكَ فِي الْخَلْقِ، گفت: حضرت در این فراز، بر ضرورت مهربانی، دلسوزی و پرهیز از ظلم نسبت به مردم تأکید میکند و آنان را یا برادر دینی حاکم میداند یا در آفرینش همانند او.
عضو هیئت علمی و مدیر گروه قرآن و حدیث مرکز تخصصی آخوند خراسانی همچنین با اشاره به فرمایش امام خمینی(ره)، گفت: ریشه و اصل همه اعتقادات، توحید است و همزیستی مسالمتآمیز نیز اصلی توحید بنیاد بهشمار میرود که از همین باور بنیادین سرچشمه میگیرد.
انتهای پیام
