باید و نبایدهای سیاست خارجی مسلمانان براساس سوره ممتحنه

به گزارش ایکنا، مصطفی گوهری؛ عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، شامگاه 10 اسفندماه در نشست علمی «بررسی مفاهیم سوره مبارکه ممتحنه با تأکید بر سیره پیامبر اکرم (ص)» از سلسله نشست‌های«سی شب سی آیه» که از سوی دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد به تشریح آیاتی از سوره مبارکه ممتحنه پرداخت که مشروح سخنان وی به شرح زیر است:

 

سوره ممتحنه راهنمای سیاست خارجی امت اسلامی است؛ این سوره رابطه مسلمین را با دیگر بلاد مشخص می‌کند؛ سوره جزء سوره‌های کوتاه قرآن است و از ابتدای آیه اول به صورت صریح رابطه مسلمین را با کفار روشن کرده است؛ طبق آیات سوره کفار به دو دسته تقسیم می‌شوند؛ کفار حربی و غیرحربی. 

 

در آیه اول فرموده است: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِيَاءَ تُلْقُونَ إِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَقَدْ كَفَرُوا بِمَا جَاءَكُمْ مِنَ الْحَقِّ يُخْرِجُونَ الرَّسُولَ وَإِيَّاكُمْ ۙ أَنْ تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ رَبِّكُمْ إِنْ كُنْتُمْ خَرَجْتُمْ جِهَادًا فِي سَبِيلِي وَابْتِغَاءَ مَرْضَاتِي ۚ تُسِرُّونَ إِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَأَنَا أَعْلَمُ بِمَا أَخْفَيْتُمْ وَمَا أَعْلَنْتُمْ ۚ وَمَنْ يَفْعَلْهُ مِنْكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاءَ السَّبِيلِ» ای اهل ایمان با دشمنان من و دشمنان خود دوستی نکنید و آنان را حامی و مدافع خود قرار ندهید؛ شما دوستی و محبت خود را به پای آنان می‌افکنید اما آنان به قرآن شما کافر شده و رسول خدا(ص) را با شما از وطنتان بیرون می‌رانند با این بهانه که شما به خدا ایمان آورده‌اید. اگر شما برای تحصیل رضای من جهاد کنید باید در عداوت دشمنان من بکوشید اما شما مودت خود را مخفیانه به آنان ابراز می‌کنید در حالی که من به رازی که شما در دلتان مخفی کرده‌ و شعاری که هویدا کرده‌اید داناتر از شما هستم؛ بدانید هر کدام از شما به این نوع خیانت‌ها دست بیازد راه گمراهی را انتخاب کرده است. 

 

خداوند در اولین جمله فرموده است: دشمن من و دشمن خودتان را دوست نگیرید؛ دشمنان کسانی هستند که کفر ورزیده‌اند و شما و پیامبر(ص) را از مکه بیرون کرده‌اند فقط به خاطر ایمان شما به پروردگارتان. اگر واقعا شما در طلب خشنودی من و جهاد هستید با دشمنان من دوستی نکنید؛ آن‌ها ادای دوستی شما را درمی‌آورند و اگر بر شما مسلط شوند روزگارتان را سیاه خواهند کرد. گروهی از شما به صورت پنهانی ابراز محبت می‌کنید در حالی که خدا کارهای مخفیانه شما را می‌داند و اگر کسی این کار را بکند گمراه است. 

در آیه دوم فرموده است: اگر شما را در جایی پیدا کنند دشمن شما هستند و برای ضرب و شتم شما دستشان را به سمت شما دراز خواهند کرد و هر کاری از دستشان برآید کوتاهی نمی‌کنند. امروز سرنوشت لیبی و سوریه و عراق را دیده‌ایم؛ این‌ها به اسم رهاکردن مردم خاورمیانه از دست دیکتاتورهایشان این کشورها را به این وضع انداخته‌اند و امروز وضعیت لیبی و سوریه را شاهدیم. می‌فرماید دشمنان اکنون که پیروز نشده‌اند به شما ابراز محبت می‌کنند اما وای به روزی که بر شما مسلط شوند در این صورت با دست و زبان بر شما مسلط خواهند شد. 

 

آیه سوم فرموده است: روز قیامت خویشان و فرزندانتان که به خاطر آنان به خدا خیانت می‌کنید سودی عاید شما نخواهند کرد؛ چرا که میان شما جدایی خواهد افتاد و هیچ سودی برای شما نخواهند داشت.

 

آیه سوم به ماجرای یکی از منافقین از صحابه پیامبر(ص) اشاره دارد که وقتی متوجه شد پیامبر(ص) قصد دارد مکه را بگیرد یک نامه مخفیانه را به زنی سپرد که به مکیان برساند و به آنان آمادگی بدهد؛ پیامبر(ص) امام علی(ع) را فرستاد تا این زن را دستگیر کنند و با تهدید امام، نامه را از دست او گرفتند و پیامبر(ص) این صحابی منافق را گرفت و از او پرسید چرا این کار خیانت را کردی و او گفت من خویشان و اقوامی در مکه داشتم و برای حفظ جانشان این کار را کردم؛ البته پیامبر(ص) از خطای این فرد گذشت و او را اعدام نکرد اما آیه می‌گوید به خاطر خانواده و قوم و خویش خود به خدا و اسلام خیانت نکنید.

 

در آیه بعدی خداوند بر اسوه بودن حضرت ابراهیم(ع) اشاره کرده است، زیرا ایشان به خاطر خداوند با خانواده خودش قطع رابطه کرد. در این آیه تأکید دارد که حضرت ابراهیم برای آزر طلب استغفار کرد و خدا ایشان را این کار نهی کرد و تأکید فرمود که الگوی شما مردم باید ابراهیم باشد که از دشمنان خدا حتی نزدیکترین افراد خود ابراز بیزاری و دوری می‌کند.

آیه پنجم آیه بسیار زیبایی است؛ رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِلَّذِينَ كَفَرُوا وَاغْفِرْ لَنَا رَبَّنَا ۖ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ پروردگارا! ما را وسیله آزمایش [و هدف آزار، چیرگی و سلطه] برای کافران قرار مده، و پروردگارا! ما را بیامرز که همانا تو توانای شکست ناپذیر و حکیمی. 

 

در این آیه مؤمنان از خدا می‌خواهند که آن‌ها مایه آزمایش کفار نباشند و فتنه کفار دامن آنان را نگیرد. این دعا بسیار مناسب این روز و شب‌های ما است و انشاء‌الله دشمنان خودشان به خودشان مشغول شوند چنانچه در دو جنگ جهانی اول و دوم به جان هم افتادند. 

 

آیه ششم هم مجددا بر اسوه بودن حضرت ابراهیم(ص) تأکید دارد؛ آیه هفتم نیز بر این موضوع اشاره دارد که شاید روزی خدا بین شما و مکیان که از یک قبیله هستید دوستی برقرار کند و امیدواریم دوستی ما با مسلمین در منطقه بیشتر شود.

 

آیه هشتم به گروه دوم از کفار پرداخته است، یعنی کفار غیرحربی. خداوند در این آیه بر نیکی بر آنان و برخورد عادلانه و منصفانه با ایشان تأکید کرده و می‌فرماید: خداوند افراد عدالت‌پیشه را دوست دارد. 

در آیه بعد یعنی 9 هم می‌فرماید: خدا شما را از دوستی با کسانی نهی می‌کند که به خاطر خدا بر شما شمشیر کشیده‌اند و شما را از خانه‌هایتان بیرون کرده‌اند. اکنون ترامپ و نتانیاهو برنامه‌ای جز تجزیه برای ایران ندارند و اینکه مردم ایران را چندپاره کنند. 

 

در آیه 13 این سوره یعنی آیه پایانی هم خداوند فرموده است: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَوَلَّوْا قَوْمًا غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ قَدْ يَئِسُوا مِنَ الْآخِرَةِ كَمَا يَئِسَ الْكُفَّارُ مِنْ أَصْحَابِ الْقُبُورِ ﴿١٣﴾ ای مؤمنان! با قومی که خدا بر آنان خشم گرفته، دوستی نکنید. آنان به یقین از آخرت مأیوسند، همان‌گونه که کافران مدفون در قبرها [که به سرانجام شوم خود رسیده‌اند، از نجات خویش] مأیوسند. خداوند در این آیه تأکید دارد با یهودیان که مورد غضب خداوند هستند دوستی نکنید و امروز هم می‌بینیم صهیونیست‌ها بلای جان امت اسلامی شده‌اند.

در پایان عرض کنم عده‌ای از مردم ما متأسفانه با دیدن ماهواره‌ و شبکه‌های خارجی مسخ شده و تصور می‌کنند جمهوری اسلامی رو به سقوط است؛ همان‌ها با دعوت شبکه‌های غربی قصد دارند به خیابان‌ها بریزند و جاده صاف‌کن غربی‌ها شوند.

 

ما باید هوشیار باشیم و نگذاریم آنان کشور را به آشوب بکشانند؛ مطمئن باشید هیچ کشوری تنها با حملات هوایی سرنگون و تجزیه نشده است و چیزی که جاده صاف‌کن است و برای کشور خطر تجزیه دارد از درون است و به قول معروف، کرم درخت از خود درخت است.

 

همین کسانی که نادانسته از شکست‌های ایران اظهار خوشحالی می‌کنند؛ از کشته شدن هموطنان ابزار خوشی می‌کنند نمی‌دانند اگر این دشمنان بر کشور مسلط شوند پدر آنان را در خواهند آورد و به صغیر و کبیر رحم نخواهند کرد. 

 

ما باید این مطالب و مسائل را به درستی تبیین کنیم تا مردم تصور نکنند کشور در حال شکست است و طبق وعده الهی، دعاهای ما مستجاب خواهد شد. 

 

برخی مردم حرف‌های رنگارنگ آمریکا و اسرائیل را باور کرده‌اند اما باید برای آنان حق را تبیین کنیم تا کشور از این پیچ تاریخی عبور کند و این روزها از امام مجتبی(ع) بخواهیم که از خداوند مدد برای ما طلب فرماید.