صبر؛ کلید استقامت و پیروزی در سیره امیرالمؤمنین(ع)

حجت‌الاسلام والمسلمین علیرضا نخعی‌پور، مدیر فرهنگی-تبلیغی مدارس علمیه خراسان رضوی در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان رضوی، با تأکید بر اینکه حضرت علی(ع) امام و پیشوای ما هستند و باید با توجه به منش و روش زندگی ایشان عمل کنیم، اظهار کرد: حضرت در طول زندگی خود با سختی‌ها و چالش‌های بسیاری روبه‌رو بودند؛ چه زمانی که به عنوان نخستین مسلمان در کنار حضرت محمد(ص) ایمان آوردند و چه هنگامی که در مکه و مدینه با مشکلات گوناگون مواجه شدند. ایشان با وجود همه سختی‌ها از هدف خود منصرف نشدند و با وجود رنج‌هایی که از هر سو متوجه ایشان بود، ثابت‌قدم ماندند و مسیر خود را ادامه دادند.

وی با اشاره به اهمیت جایگاه صبر در سیره حضرت علی(ع) و بیان حکمت‌هایی از نهج‌البلاغه، این کتاب را از بهترین منابع برای شناخت مفهوم صبر دانست و تأکید کرد: با رجوع به حکمت‌ها و سخنان حضرت در این کتاب می‌توان به نکات مهمی در این‌باره دسترسی پیدا کرد. امام علی(ع) در حکمت ۳ نهج‌البلاغه می‌فرمایند: «الصَّبْرُ شَجَاعَةٌ»؛ صبر شجاعت است و انسان را به سمت تعالی سوق می‌دهد، زیرا فرد صبور به واسطه شجاعت و جسارتی که دارد، کارهای بزرگ انجام می‌دهد.

این کارشناس دینی ادامه داد: امیرالمؤمنین علی(ع) در حکمت ۲۰ نهج‌البلاغه فرموده‌اند: «مَنْ صَبَرَ دَامَ، وَ مَنْ دَامَ قَهَرَ، وَ مَنْ قَهَرَ عَمِلَ، وَ مَنْ عَمِلَ ظَفِرَ، وَ مَنْ ظَفِرَ سَعِدَ»؛ هر پکس صبر کند پایدار می‌ماند، هرکس پایدار بماند چیره می‌شود، هر کس چیره شود عمل می‌کند، هر کس عمل کند پیروز می‌شود و هر کس پیروز شود، سعادتمند خواهد شد. در این حکمت، ارتباط میان صبر، استقامت، عمل و پیروزی به‌خوبی ترسیم شده است.

نخعی‌پور با اشاره به خطبه ۱۹۰ نهج‌البلاغه گفت: حضرت علی(ع) در این خطبه به سربازان سپاه خود امر می‌کنند که «الزموا الارض و اصبروا علی البلاء»؛ در جای خود محکم بایستید و ثابت‌قدم باشید، صحنه را ترک نکنید، در مشکلات صبر کنید و اجازه دهید خداوند نتیجه را آن‌گونه که شایسته است رقم بزند.

مدیر فرهنگی-تبلیغی مدارس علمیه خراسان رضوی درباره تفاوت صبر فعال و منفعل بیان کرد: یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های این دو آن است که در صبر منفعل اقدامی انجام نمی‌شود و فرد موقعیت را رها می‌کند. چنین فردی با دست روی دست گذاشتن و بی‌عملی تنها منتظر نتیجه می‌ماند که این نوع صبر معمولاً به ناامیدی و بی‌تحرکی منجر می‌شود.

وی ادامه داد: در مقابل، در صبر فعال فرد بیکار نمی‌نشیند و زمان را مدیریت می‌کند. او وظیفه خود را انجام می‌دهد و در عین حال برای نتیجه آن عجله نمی‌کند؛ زیرا می‌داند و ایمان دارد که سرانجام نتیجه تلاش خود را خواهد دید. بنابراین نه‌تنها ناامید نمی‌شود، بلکه تلاش خود را نیز دوچندان می‌کند.

این کارشناس دینی تأکید کرد: صبر فعال در حضور در صحنه و مواجهه با مسائل معنا پیدا می‌کند. چنین فردی تلاش برای انجام وظیفه، دقت و حکمت را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد و همان‌طور که گفته شد، به‌سرعت ناامید و دل‌سرد نمی‌شود و مسیر خود را تا رسیدن به نتیجه مطلوب ادامه می‌دهد.

نخعی‌پور با بیان اینکه صبر و ایمان به یکدیگر پیوند خورده‌اند، اظهار کرد: هنگامی که فرد به خداوند، مسیر و هدف خود ایمان داشته باشد، بی‌تردید در آن مسیر صبر نیز خواهد داشت. حضرت علی(ع) در حکمت ۸۲ نهج‌البلاغه می‌فرمایند: «علیکم بالصبر فإن الصبر من الایمان کرأس من الجسد، فلا خیر فی جسد لا رأس معه»؛ بر شما باد صبر، زیرا صبر نسبت به ایمان همچون سر نسبت به بدن است و همان‌گونه که بدن بدون سر سودی ندارد، ایمان بدون صبر نیز سودی نخواهد داشت.

مدیر فرهنگی-تبلیغی مدارس علمیه خراسان رضوی با اشاره به شرایط کنونی کشور بیان کرد: داشتن ایمان قوی، حکمت، بصیرت، دقت، شناخت و انتخاب هدف درست به مردم عزیز و داغدار این کشور کمک کرده است تا در کنار صبر فعال، از مواضع خود کوتاه نیایند و در مسیر درستی که انتخاب کرده‌اند ثابت‌قدم بمانند تا ان‌شاءالله بتوانند قله‌های پیروزی را فتح کنند.